Roma tarihi dediğin şey bizim tarihimizdir. Birinci roma pagandır, ikinci roma hristiyandır, üçüncü roma ise müslümandır.

Tarihî süreklilik fikrini kültürel ve teolojik dönüşümler üzerinden yeniden inşa eden sivilizasyonel bir yorumdur. Roma’nın üç aşamalı tasnifi, yalnızca coğrafî değil, metafizik bir miras silsilesini temsil eder: Birinci Roma, klasik pagan dünyanın hukuk ve düzen fikrini; İkinci Roma (Bizans), bu formu Hristiyan teolojiyle sentezleyen bir imparatorluk bilincini; Üçüncü Roma ise, bu mirası İslamî ruh ve siyasal yapı içerisinde dönüştürerek devralan bir yeni medeniyet iddiasını simgeler. Özellikle Osmanlı’nın son dönem entelektüel çevrelerinde ve daha geniş İslam dünyasında, Doğu Roma’nın mirasının İstanbul üzerinden İslam’a intikal ettiği düşüncesi yaygındır. Ayasofya’nın camiye çevrilmesi, sadece bir mekân değişikliği değil, bu tarihsel mirasın Müslüman kimlik içinde yeniden inşasıdır. Bu yaklaşım, medeniyet tarihini kesintisiz değil, dönüştürücü bir devamlılık içinde okur. “Bizim tarihimiz” vurgusu, Müslüman öznenin yalnızca son halkada değil, tüm bu sürecin bilinçli taşıyıcısı olarak konumlandırıldığını gösterir. Böylece Roma, yalnızca Batı’ya ait bir hafıza olmaktan çıkar, evrensel ve çok katmanlı bir medeniyet zincirine dönüşür.