İzlediklerim: Teoman Duralı ile Felsefe Söyleşileri

“İzlediklerim” adlı serinin bir sonraki programı olan “Teoman Duralı ile Felsefe Söyleşileri” hakkında sizlerle bazı bilgiler paylaşmak istiyorum. TRT2‘de yayınlanan felsefe-bilimci Prof. Dr. Teoman Duralı, bu programda felsefe-bilim geleneğinin doğuşunu, serüvenini ve bu geleneğin nasıl bugünlere geldiğini konuklarıyla birlikte tartışıyor.

Notlar

“Teoman Duralı ile Felsefe Söyleşileri” programını izlerken aldığım birkaç notu sizinle paylaşmak istiyorum.

• Rahim ıslıhah olarak merhamet demektir.
• İslamda evrime tekamül Kemal’e erme denilir.
• Tarafsızlık ahlaksızlıktır.
• Erkek araz, kadın cevherdir.
• Edindiğimiz değerler kültürdür.
• Kültürü olmayan topluluktan bahsedilemez.
• Düşünme dil ile iç içedir. Dil düşünmenin dışa vurumudur.
• Tarihte her şey ihtimaldir.
• Ateş insanın en değerli varlığıdır.
• Afrika’nın ortaların çıkan ilk insan leş yemişlerdir. Hazır ateş ile pişirme yapmıştır.
• Daha sonra seçerek bitkiler yemiştir.
• Bilimde kalıcılık yoktur, sürekli değişmektedir.
• 19. Yüzyılın başlarında Darwin tarafından bir araştırma gemisi ise ulaşılan güney Amerika’nın en uç kısmında taş devrini yaşayan topluluklar keşfedilmiştir. Bunlar taşları ovuk kaline getirip yanardağdaki lavları kullanarak balık bitirmektedir. Balıkları sığ sularda köşeye sıkıştırarak herhangi bir alet kullanmadan yakalamaktadır.
• M.Ö. 1000’de tahmini insan nüfusu 700 milyon olduğu düşünülüyor.
• Birçok kabilinenin ismi insandır.
• Ülkeler sevmedikleri komşu ülkeleri aşağılamak için isim takarlar.
• Adam Türkçe’de insan demektir.
• Evrimcilik ideolojiktir, evrimcilik evrim bilimidir.
• Kargı ilk silahtır, uzun sopaların uçları sivri halen getirilmiştir.
• Eğitimin içini dolduran şey terbiyedir.
• Eğitim değişir fakat edep değişmez.
• Türkler göç ederek devlet kuran tek millettir.
• Gezmek için gidilen ülkelerin kültürüne ait edep terbiye sınırlarını öğrenmek gerekmektedir. Yoksa terbiyesizlikleri sonuçları ülkeden ülkeye sonuçları ağır olabilir.
• Ezberlediğimiz sürece hafızamızı geliştiriyoruz.
• Tarımın ilk gelişimi yabani bitkileri yiyen ilk insanların tohumları saklayarak geliştirdikleri bir yöntemdir.
• Soğuk iklimlerde insan gelişimi sıcak iklime göre daha yavaştır.
• İki ten vardır. Ak ve kara tendir.
• Taşıma ateşten, kendi ateşini üretmek devrim niteliğindedir.
• Üretim tarım ile başlar, tarımla geçinen insan emekçidir.
• Günümüzde emekçi diyebileceğimiz işler biri madenciliktir.
• İnsan yüzlerce yılda tarımla elde ettiği değerleri, yüzyıllar sonra sanayi devrimi ile kendiyle yabancılaşıyor.
• Tarım insanın emek vererek ve kendini tanımasıdır. Sanayi devrimimizden sonra fabrikalarda gerçekleşen emek ise tam tersidir.
• İngiliz Yahudi medeniyeti günümüzü sarmıştır.
• Büyük milletler dillerine taparlar.
• Dil aklın uzantısıdır.
• Emek kutsaldır, kutsallıkta dinden gelir.
• Emek yoğun işten ne kadar uzaklaşırsan kendine yabancılaşırsın.
• İnsanı bir vere bağlayan iki şey vardır. Birinci tarım, ikincisi ise öncülerini gömdükleri yerdir.
• İnsanın en acı tarafı ölü bilmesidir.
• Hayvanda iç güdü açık fazladır, insanda çok azdır.
• Mağaralara çizilen resimler sanat için değil av hayvanlarının nerede olduğu göstermek içindir.
• Konar göçer topluluklarda ölüm oranı yüksektir. Tarım toplumuna geçildiğinde ölüm oranları azalmıştır.
• Medeniyet insan fıtratını ters düz etmiştir.
• Merhamet tavrı vahiy dinlerinde gözükmektedir.
• Bütün medeniyetlerde kadın kapalı olur. Kara çarşaf kökeni pers yada atinadır.
• Şalvar pantolonun Türkçe karşılığıdır.
• Kafir hakikati inkar edendir, gavur topluluğumuza benzemeyen dışardan gelen düşman kişilere denir.
• İlk ehlileştirilen hayvan börüdür.
• Türklerin saldırı teknikleri kurtlardan öğrenmiştir.
• Ahlak akıl varlığıyla bağlıdır. Akıl yoksa ahlak yoktur.
• Evcilleştirme daha fazla duygusaldır, ehlileştirme ise hayvanlardan yararlanmaktır.
• İnsanın yüz yüzüne gerçekleştirdiğimiki önemli olay vardır. Birincisi savaşmak, ikincisi ise sevişmektir.
• Türklerin yer tanrısı Umay, gök tanrısı Tegridir.
• Arapçada hayvan, Türkçede yılkıdır.
• 12. bin yılda buzullar erimediği için kıtalar arası geçişler vardır. 8. bin yılda suları yükselmesiyle geçişler bazıları kapanmıştır.
• Çin medeniyeti içine aldığı diğer medeniyetleri eritip kendime benzetmektedir. Aynısını yapan diğer bir medeniyet ise İran medeniyetidir.
• Bozkır step’in Türkçesidir.
• Bilim ne kadar matematikleşmişse o kada sağlamdır. Örnek olarak mekaniktir.
• Duyarlılığın en derin seviyesi keyiftir.
• Kültürün ucu maneviyattır.
• Dinin her köşesinde keyif yoktur, mistik tarafa kaydında keyif vardır. Dini mekanik hale getirdiğin zaman keyif yoktur.
• Keyfin düşmanı mekaniktir.
• Türkler bir kış milletidir.
• Cinsiyeti aşan sevgi durumuna aşk denir.
• Her şeyin temelinde kadın erkek ilişkisi vardır.
• 13. yy’dan sonra Oğuz boylarının neredeyse tamamı müslüman olmuştur.
• Aşırı gürültü, alkol ve uyuşturucu aklı düşünmeyi durdurur.
• Kamlar şamanlar olağan dışı insanlardır.
• Delilik, kamlık Allah’ın ihsanıdır.
• Her topluluklarda uyuşturucu ve alkol vardır.
• Bir kültürü içselleştirmenin en iyi yöntemi evliliktir.
• Türkçe çekinik bir dildir, İngilizce gibi yayılmacı değildir.
• İnsan yetileri hayvanlara göre daha kısıtlıdır.
• Tarımla birlikte alet üretimi ve kullanımı artmıştır.
• Mantığı kullanarak dili üretiriz.
• Hikmet en üst rütbedir.
• Tabip meslek grubuna verilen addır, Hekim bilge sahibidir. Doktor eğitim veren kişiye denir. Kökü manastırlarda eğitim veren kişilere denir.
• Bilgeliği okulda öğretemezsin. Felsefe okul çerçevesinde öğretirsin.
• İhtiyar bilge hür kişidir. Yaşlı fizyolojik bir şeydir.
• Sanı bilginin en alt seviyesidir.
• Coğrafi olarak üç ama kara vardır. Amerika karası, Afrika ve Avrasya ana karalarından oluşmaktadır.
• Doğanın en büyük düşmanı tekniktir. Teknik geliştikçe doğaya zarar vermektedir.
• Bütün kadim topluluklarda ruh ölçeliktir.
• Eskiden ihtiyarlar muhtarlar bilgi taşıyıcısı, hikmet sahibi ve karar verici önemli kişilerdir.
• İhtiyarlar geçeceğe ışık tutan kahinler gibilerdir.
• Yüzyıl öncesine kadar din mutlak hakimdi.
• Kolar göçer topluluklarda hakim zümre sınıf yoktur. Şehirleşme ile bu asilzade ve hükümdar sınıfları ortaya çıkmıştır.
• Büyük yaşlı ağaçları gördüğünde sarıl ve öp sana ömür verir.
• Halis olan şeyler dile getirilmez.
• İnsanın aklını kullanarak çevre uygun yerleşim yerleri oluşturmuştur.
• Kutsal olan kutsal olmayan ilk kez Hristiyanlıkta vardır.
• Çin’in bilge babası sayılan Fu Hi’dir.
• Sümerce dili karmaşık ve bütün dillerin özellikleri bu dilde yer almaktadır.
• Bütün eski topluluklarda harem selamlık evlerde yer almaktadır.
• Tanrı misafiri kavramı tek tanrılı dinlerin ortaya çıkmasıyla görünmeye başlamıştır.
• Yazıdan önce ölçü ölçme vardır.
• Duygusal düşünme özellikle tarihte hatalara sevk edebilir.
• Dinin belirgin hale gelmesi için tapınakların inşa edilmesi gerekir. Tapınakların inşa edilmesiyle putlar ve tapılacak nesneler ortaya çıkmıştır.
• Tapınakların ortaya çıkmasıyla kurumlaşma ve din adamları ortaya çıkmıyor. Din adamların çıkmasıyla ruhban sınıfı oluşmaktadır.
• En eski tanrılar dişidir. Kadim tanrılar arkait tanrılar kadındır.
• Ruhban sınıfı yöneten ve yönlendiren bir sınıftır.
• Veli olunmaz veli yapılır.
• Teokrasi rahiplerin iktidar olduğu devlet mekanizmasıdır.
• İslam hariç bütün dinlerde ruhban sınıfı vardır.
• Nitelemeler duygulara dayanır.
• Ölçü yoksa hukuk yoktur. Hukuk için matematik gerekir. Kanun matematiğin bir formüldür.
• Hayatı yaşanır hale getiren kutsallıktır.
• Duygusal düşünme özellikle tarihte hatalara sevk edebilir.
• Dinin belirgin hale gelmesi için tapınakların inşa edilmesi gerekir. Tapınakların inşa edilmesiyle putlar ve tapılacak nesneler ortaya çıkmıştır.
• Tapınakların ortaya çıkmasıyla kurumlaşma ve din adamları ortaya çıkmıyor. Din adamların çıkmasıyla ruhban sınıfı oluşmaktadır.
• En eski tanrılar dişidir. Kadim tanrılar arkait tanrılar kadındır.
• Ruhban sınıfı yöneten ve yönlendiren bir sınıftır.
• Veli olunmaz veli yapılır.
• Teokrasi rahiplerin iktidar olduğu devlet mekanizmasıdır.
• İslam hariç bütün dinlerde ruhban sınıfı vardır.
• Nitelemeler duygulara dayanır.
• Ölçü yoksa hukuk yoktur. Hukuk için matematik gerekir. Kanun matematiğin bir formüldür.
• Hayatı yaşanır hale getiren kutsallıktır.
• Kasabanın şehirleşme aşamasında devlet ortaya çıkmaktadır.
• Devletin en önemli özelliği hükümrandır.
• Devlet olmadan felsefe bilim ortaya çıkmamıştır.
• Devletin saç ayakları siyaset, hukuk, iktisattır ve bunlar aklın ürünüdür.
• Siyaset, hukuk ve iktisattın ortak noktası ölçüdür.
• Kesin ölçülere dayanmış kurallara kanun denir.
• Edep dinden gelir, hukuk edepten gelir.
• Felsefenin tezgahından geçen edep sonucunda ahlak ortaya çıkar.
• Tek tanrılı vahiy dini ortaya çıkmadan önce evrensellik yoktur.
• İlk cihan şumul din Yahudiliktir, fakat pratikte olmamıştır. İlk cihanşumul din Hristiyanlıktır.
• Devletin hükümran olduğu saha vatandır.
• Vatan siyasi bir kavramdır. Vatanda yer alan toplum millettir. Milletin bireyleri vatandaştır.
• M.Ö. 300000 ile 10000 arası eski taş devridir. Bu devirde leş yenilmektedir.
• M.Ö. 10000 ile 8000 arası orta taş devridir. Bu devirde leş yenilmemektedir.
• Dilsiz ve dindiz topluluklar yoktur.
• Ateşin takılmasının keşfedilmesi en önemli olaydır. Ateşin keşfedilmesi 70000 yıldadır.
• Dil sadece iletişim aracı değildir, dil aynı zamanda kavramların aracıdır.
• Yeni taş devrimin en önemli devrimi tarımdır.
• Şehirleşmeye ana soyluktan, ata soyluluğa geçilmiştir.
• Vatan siyasi bir terimdir, yurt manevi bir anlamdadır. Yurt yaşamazsanda manevi bağla bağlı olduğun yerdir.
• Aklın oluşturduğu en büyük şey devlettir.
• Aşırı medeniyetleşme bir süre sonra çöküntüye sebep olur.
• Nüfusun durması soysuzlaşmanın bir tezavurudur.
• Devletin olmadığı toprak parçasına ülke denir. Ülkesinin siyasi adı Vatan (Memleket) adı verilir. Ülke coğrafi bir terimdir.
• Devlet çerçevesi altında teşkilatlı topluluğa toplum denir. Topluluk bundan farklıdır.
• Kavramlar çok önemlidir. Felsefeciler kavramlarla uğraşırlar.
• Çini doğusu, Hindistan’ın batısında, ve asyanın güney batısında 3500, 4000 kurumsallaşmış devletler oluşmuştur.
• Gece, gündüz somuttur, gün ise soyuttur.
• Konfüçyüs öğretisi toplumcu devletçidir.
• Devleti ve topluluğu kaba kuvvetle ayak tutan erkektir.
• 18. ve 19. yy. Malezyada Çin nüfusu %30 Doğan kız çocukları Çinliler tarafından sokaklara tek ediliyor. Malaz müslümanları evlat edindikleri kız çocuklarını müslüman olarak yetiştiriyor. Çin kültürü o kadar baskın ki yetiştiren Çin kız çocukları Çin yemeklerini yapmaktadır. Müslüman oldukları için domuz tüketmiyorlar.
• Çinde milli bir dayanışma yoktur, ailevi dayanışma inanılmazdır.
• Dünyada yaşan en eski devlet Çin’dir.
• Sovyet, Osmanlı ve Britanya imparatorlukları kendi asli unsur isimlerini almak istemez aslında Rus, Türk ve İngiliz imparatorluklarıdır.
• Millet Arapça, ulus moğulcadan gelmektedir.
• Millet hukuk yokuyla bağlı olan insan topluluklarıdır.
• Ulus manevi yolla bağlı olan insan topluklarıdır.
• Türkiye yaşan insan toplulukları millettir, diğer Türk devletlerinde yaşan Türkler ise Türk ulusudur.
• Ecnebi ise hukuk yoluyla bağlı olmayan insanlardır. Örnek olarak Azerbaycan dan gelen bir Türk bizim için ecnebidir.
• Tüm ve bütün aynı değildir. Tüm tek parçadır yekparedir, bütünde istisna vardır.
• Bilgeliğin kendine özgü bir eğitim sistemi vardır.
• Her kültürün bilgeleri vardır. Bazı bilgeler çok ön plana çıkmaktadır. Çin, hint ve İran bilgeleri örnektir.
• Çin bilge Lao Çe ilk önemli bilgelerden biridir.
• Bilinçin esası dikkat yoğunlaşmasıdır.
• Çin medeniyeti dışa dönük ve uygulayıcıdır.
• Büyük medeniyetler muhafazakardır. Örnek dil göstermektedir.
• Tiyatro temsil sanatıdır. İnsan temsil eden bir sanattır.
• Çin medeniyetiyle sürekli iletişim kuran tek islam medeniyetidir.
• Takım adalara Türkçede Aral denilmektedir.
• Mutfağın iyisi medeniyetinden belli olur.
• Çin’de batıl itikat çok yüksektir.
• Kapitalizmin ve kominizim sermaye üzerine kurulmuştur. Faşizm ise buna tepki olarak doğmuştur.
• İdeolojiler felsefesidir.
• Devlet: En yüksek örgütlenmiş insan topluluklarıdır.
• 1.İmparatorluk: Manedanın kan soyundan devam etmesidir.
• 2.Kent: Manedanın ilk zamanlarında soylu iken zamanla toplumun yönetici zümresi olmasıdır. Örnek antik Yunan’da atinadır.
• En kötü devlet, devletsizlikten daha iyidir.
• Kongzi’nin öğretisi din değil, eski Wu-geleneğine dayanan etik felsefedir. Öğretisinde kesin bir hiyerarşi söz konusudur. İnsan ilişkilerinde birbirine uyum gösterme silsilesi şöyledir:
• Yöneten: Yer ve Göğü izlemeli
• Vatandaş: Yönetene uymalı
• Genç: Yaşlıya uymalı
• Kadın: Kocasına uymalı
• Çocuklar: Ana-babaya uymalı
• Bu erdemlere ulaşmanın yolu bilgiden geçer. İnsan, hayatı boyunca alçak gönüllülüğünü koruyarak, yeni şeyler öğrenmeye çaba göstermelidir.
• İnsanlar hayvanlar gibi hisseleri yoktur.
• Hayvanlar ve bitkiler varlığın farkında olduğunu bilmiyorlar.
• Yunus Emre ve Yusuf Has Haçip en büyük bilgelerimizdendir. Türk dilinin önemli insanlarıdır.
• Asya’da bilgeler din liderleri gibi görünmüştür.
• Yoga bir din öğretisidir. İbadet eden kişiler yoga hareketleri yaparlar.
• Avrupa’da 17. yy. da Fransa devriminden sonra kültürün dine bağlı olmadan çıktığı yerdir.
• Yaşamak anlam aramaktır. Pratikte zor olma da anlam önemlidir.
• Türkiye’nin ataları olarak görülen Hun devleti seyyar bir devlettir. Baş şehirleri nereye bittilerse orasıdır.
• Ordu kelimesi or ortadan gelmektedir. Ordu millet kelimesi gerek yoktur. Ortada olan anlamlı Ordu milleti için kullanılmaktadır.
• Türkler milli bir bilinçe sahip değil.
• Türkler kadar seyahat eden millet yoktur.
• Türkler badem gözlü, elmacık kemikli, uzun boylu ve renkli gözlü insanlardır.
• Aristoteles bir kez kurumsal olarak askeri akademileri kurumuştur. Büyük iskender ve komuta kademesini Aristo tarafından eğitim almışlardır. Taktik ve strateji ilk defa kurumsallaşmıştır.
• Amak ağaç demek, tuman duman demektedir. Bu iki kelime Türklerde kutsaldır.
• Yılkı hayvan demektir.
• Türkmen atları en sağlam atlardır.
• Bir dilin klasikleşmesinde dini ve edebi metinler olması gerekir.
• Türk tarihimin zirve noktası Osmanlı devletidir.
• Dil, Hakan gibi kavramlar Çin ile Türkler arasındaki benzerliklere örnektedir.
• Kut olan devlettir, birey değildir. Türkler için devlet en önemli şeydir.
• En hayati soru “Nedir?” sorusudur.
• Türkler dişi kurttan türediğini inanır, bu kurdun adı Asenadır.
• Büyük medeniyetten kavmi hareket etmezler medeniye hareket eder. Çin ve İran medeniyetleri gelen kavimleri içlerinde eritmiştir.
• Açık vahdet ilk din yahudiliktir.
• Kurumsallaşmış ilk din Yahudiliktir.
• Allah öznedir, tanrı bir kavramdır.
• Akıl için mekan ve zaman çok önemlidir.
• Çin icatları: barut, çay, kağıt, matbaa, pusula.
• Dilin güçlü olabilmesi için dini metinler ve güçlü bir edebiyatın olması gerekiyor.
• Türkler için en önemli şey devlettir.
• Kut olan devlettir, bireyler değildir.
• Türkler dişi kurttan türediği düşünmektedir. Bu kurdun adı ise Asena’dır.
• Bir tek Anadolu hariç gittikleri yerlerde asimi olmuşlardır. Hindistan, Mısır, İran ve Çin ulusları içerisinde asimile olmuşlardır.
• Aklın işleyişi için mekan ve zaman önemlidir.
• Çinin en büyük icatları barut, çay, kağıt, pusula, matbaadır.
• Bunamak ölmek demektir. Bizi insan kılan bilinçtir.
• Tarihini yitirmiş millet hafızasını yitirmiş insan gibidir.
• Tarihin en önemli aktarıcısı dildir.
• Akıl yürütmenin en esaslı sahası matematiktir.
• Tengiz: deniz, Talay: okyanus eski Türkçe demektir.
• Cengiz han tengiz’den, Hint Dalaylaması ise talaydan gelmektedir.
• Moğul imparatorluğu yıkılına denk Türkçe üst kültür dilini haline gelmiştir.
• Kız kaçırma Türklerde kendi boylarında evlenemedikleri için başka boylardan kaçırmışlardır. Gelin kelimesi gelenden gelmektendir.
• Türkler soyca en karışmış milletlerdir.
• 552 yılında kurulan Türk adı geçen Türk devleti göktürk devletidir.
• MÖ 220 yy. Doğu Asya’dan çıkan ve günümüze denk devamlı olan Türk devletleri olmuştur.
• Töre kutsaldır. Geçmiş değerlere sadakattır. Edep anlamına gelmiştir. Töre insandan çıkmadığına inanılır.
• Asya dinlerini ibrahimi dinlere bakarak anlaşılmaz.
• MS 600 yılda Türkler hint medeniyetiyle karşılaşmıştır.
• Dravitler kara tenli hint yerlileridir. Günümüzdeki uzantısı Tamillerdir.
• Çeşitli Kürt dillleri vardır. Kırmanci önemli bir dildir. Zazaca irani bir dil ve aralanmaktadır.
• Zazaca eski klasik farsçadır.
• İran, Ari yurdundan gelmektedir. Ari (Hint-Avrupa) demektir.
• Ari dininde 3 testis inancı vardır, aynısı hint dininde de vardır.
• Veda ilim denemek, Video görmek demektir. İkisi aynı köktendir.
• Bütün dinlerde buyuruculuk vardır.
• Ortodoks doğru yol demektedir, Hetedoks tam tersi sapan yol demektir.
• Hindistan’da Astika Ortodoks 6 din mezhebidir.
• To be Türkçe olmayan bir sözcüktür. To be Türkçede “varolmak” çevrilebilir.
• Acem küçük görme hakaret olarak kullanılır. İranlılar sevmez.
• Türklere en yakın kültürel olarak millet İranlılardır.
• To have “malikolmak” anlamındadır.
• Nastika heteredoks mezheplerdir.
• Hayatımız söz üzerine kuruludur.
• Yaşam ve hayat aynı şeyler değildir. Yaşamak biyotik olaydır. Hayat onun üzerine gelen toplumsal, ruhsal, kültürel üst yapıdır.
• Yaşam sadece hayvanlarda olan hayat ise insanlarda olan bir şeydir.
• Anlam olmadan insan yaşayamaz. En son yitirdiğimiz şey anlamdır.
• Söz ikiye ayrılır laf söylenen, kelime ise yazılandır.
• Hayvan farkındadır, insan bilincindedir.
• Anlam yüzeysel olan mana ise derin bilgidir.
• Brahman Şamil ruhtur. Ruhun kişileştirilmiş hali Atman’dır.
• Avrupa sınıf toplumsal ve iktisatidir. Hindistan’daki kast sistemi dini bir sınıftır.
• Din adamları, savaşçılar, normal insanlar ve kast dışı insanlardır.
• Karma ile öldükten sonra kast sisteminde geçişler olmaktadır.
• Hint medeniyeti göz batan kısmı mistikliğidir.
• Şeriat, kelam ve tasavvuf islam dinin önemli üç sac ayağıdır.
• Hinduizm’de çok fazla tanrı vardır ama en önemli üç tanrı vardır. Üç önemli kast sistemi vardır.
• Kastlar kendi aralarında sadece evlenebilirler diğer kastlarla evlenemezler.
• Avrupa’a kast sistemi iktisada bağlıdır.
• Hindistan’daki kast sistemi dinini bir olaydır.
• En fazla dini yaşayanlar brahmanlardır.
• Hareket ve düşün aynı anda olmaz. Durup düşünmek gerekir.
• Hareket aklı ile felsefe aklı aynı değildir.
• Hayatında akıllı seçimler yap.
• Ne mutlu insanım diyene.
• Bütün dinler iradeye vurgular, irade de bilinçe dayanmaktadır.
• Hint ve İran medeniyetlerin çile dini olarak çok önemlidir.
• Felsefe bilim Avrupa 16 y.y. sonra hortlamıştır.
• Ruhani dünyanın düşmanı sermayedir.
• Mahatma Uluğ ruh anlamına gelmektedir. Mahatma Gandhi, Uluğ ruh Gandhi lakabını almıştır.
• Pakistan’ın kurucu liderleri Hindistan brahman sınıfından gelmektedir. Hindistan’ın kültürel baskısı hala Pakistan’da baskındır.
• Mantığın kurallarının dilden üretiyoruz.
• Dinin olduğu yerde hayat vardır, din yaşatır.
• Felsefede en zor anlaşılan kişiler: Gazali, İbni Arabi, Eflatun ve Kanttır.
• Cevher, var olan ötesi bir olaydır.
• Budacılığın temeli edeptir.
• Yakin dini batini bir lafızdır. Yakın ve yakin ayrı şeyler değildir. Yakın mesafe anlamındadır.
• Velilik allahın ihsanıdır.
• Kendini öldürmek ahlaksız en büyüğüdür.
• Çam, kayın, hurma, lotus (linüfer) dinler için önemli ağaçlardır.
• En güçlü insan tutkularından kurtulan insandır.
• Aşırı adalet iyi değildir, merhametli adalet önemlidir.
• Yoğa dini bir ritüeldir, o dine inanmıyorsan yapamazsın.
• Bilim esasta mekaniği arar.
• Gördüklerime inanırım, görmediklerimi Allah’a bırakırım.
• Budizm’de tanrıdan ruhtan söz etmiyor. Üzerinde durduğu olay bilinç yoğunlaşmasıdır.
• Burkan budanın Türkçesidir.
• Gönül kalp aynı şeyler değildir. Gönlü gösteremeyiz.
• İslam hariç bütün dinlerde ruhban sınıfı vardır. Hint dininde misyoner faaliyetleri vardır.
• Bir devletin dindevleti olabilmesi için ruhban sınıfı olası gerekir.
• Müslümanlık beri din devleti yoktur.
• Hiçbir edebi dil konuşma dili gibi konuşmamıştır.
• Konuşma dilini yazı diline aynı şekilde aktarmak ayıptır.
• Budacılıkta kast sistemi yoktur.
• Farslarda ateş önemlidir.
• Zedüşlükten önce çok tanrılı iken zedüşlükten sonra tek tanrılı inanca geçiliyor.
• Avrupa Hristiyan kulübüdür. Eğer hristiyan değilsen giremezsin.
• Çinin 4000 yıllık biri tarihi vardır. İran 2600 yıllık bir devlet tarihi vardır. Aynı yerde kalan ve kurumsal bir devlettir. Bu iki devlet aynı yerde kalıp uzun süre kalan medeniyet kuran devletlerdir.
• Vicdan dini bir terimdir. Vicdan tanrının sesidir.
• Pers imparatorluğu bir imparatorluk devletidir.
• 2000 yıllık Roma imparatorluğu uzun soluklu büyük imparatorluktur.
• Türkler, İranlılar ve Çin gibi büyük medeniyetleri dışarıdan gelecek saldırlarda bir kaç kere düşünmek gerekir.
• Metafizikte duyguya yer yoktur.
• Tanrının vardığını ispat etmek veya etmemek diğer bir şey yoktur. İspat edilemez sadece inanılır.
• Sistem duyguya yer vermez, salt akıl kullanılır.
• Söyleşi akıl kullanılır, sohbette duygu vardır.
• İran’ın en büyük eseri şiirdir.
• Doğru medeniyetlerin dil, sanat, medeniyet, bilgelik ve teknik çıkıyor fakat felsefe bilim bişe yaramıyor.
• Bizler orta doğulu değil batı asyalıyız.
• Sümerlilerin en büyüm devrimi yazıyı icat etmeleridir.
• Resimyazı (piktogram) resim çizilerek yapılan harfler, fikiryazı (ideogram) resme benzeyen harflerdir. Çin harfleri fikiryazı’ya örnektir.
• Sümerlilerin önemli buluşları şunlardır. Devlet gereği, yazı, okul, eğitim, öğretim, tekerlek, araba, yelken ve yelkenli gemilerdir.
• Uzun sıçralamalı düşünceler felsefedir.
• Sümerlilerin ayrıca din kısmında önemli olaylar icatları vardır. Yerleşik hayata geçmesiyle tapınaklar ortaya çıkmıştır.
• Devlet irade sanatı akla dayanır. Devlet akılla yönetilir.
• 2000 yıllık Doğu Roma imparatorluğu ortadan Türkler kaldırmıştır. İstanbul’un fethiyle Yeni Çağ başlamıştır.
• Medeniyetin devamlısı için yazının değişmemesi gerekir. Telaffuz değişebilir yazı değişmez.
• Bütün yazıların Sümerceden çıktığı düşünülmektedir.
• Düşünürler hafıza sevmez çünkü eski hatırlatır, muhafazakar gelenekçiler hafıza değer verir.
• Dilin bozulması aklın iflasıdır.
• Günümüzde aklın kullanılması istenmiyor. Halkların kolayca yönetilmesine imkan sağlar.
• İletişim bütün canlılarda vardır. Fakat sözlü kavramsal dil sadece insana mahsustur.
• Yazma veya kokuma zorunlu bir ihtiyaç değildir.
• Eğitim ailenin görevidir. Okulda sadece bilgi aktarılır.
• İnsanı iki çerçeve belirler birincisi doğa, ikincisi ise kültür çevresidir.
• Eski insanlarda can ve ruhun kanda olduğuna inanılmaktadır.
• Medeniyet geliştikçe kadın statüsü düşmüştür.
• Sümer dili 5000 yıllık bir sürede kullanılmıştır.
• Kültürün sürekliliği dille devam eder.
• Her şey bir sürece bağlıdır.
• Hızlı konuşmak aklı örter. Düşünmeden konuşma ortaya çıkar.
• Sayılar Hintte ortaya çıkar sonra Araplara geçer oradan Avrupa’da yer alır.
• Sümerden beri devam eden çocukların okula başlama yaşı altıdır.
• İnsanın en önemli yapı taşı hafızadır.
• Edebiyat bir kültürün gövdesidir.
• Duygularda neden yoktur.
• Yazın’da duygu yoktur, duygu insanda vardır ve dilde terennüm eder.
• Sümer okullarında yazma okuma, müzik ve hesaplama dersleri vardır.
• Sümer din devletidir. İlk hükümet MÖ 3600 yılında kurulmuştur.
• İlk çağdan ortaya çağa kadar geçen bir sürede kast sistemi vardır. Hint, Sümer, Yunan, Roma ve Avrupa’da gözükmektedir.
• Sümercede bugünkü dillere ait özelliklerin bir kısmı yer almaktadır.
• İnsanlığın kırılma noktalarından biri sümerlidir.
• Hz. İbrahim’in Ur şehrinde göç ederek Urfaya oradan Kenan şehrine geldiği MÖ 1800 yıllar olduğu düşünülmektedir. Oradan Mısıra daha sonra Kenan şehrine geri dönüyorlar.
• Hz. Musa’nın MÖ 1300 yaşadığı bilinmektedir.
• Felsefe bilim yüzde yüz akla dayanır, din duyguya dayanır.
• Bilincinde olmayan her canlı cennettedir.
• İmanda baştan şüphe duymayacaksın. Din inancında şüphe yoktur.
• Akılla aklın ötesine geçemezsin.
• Fen ve teknoloji islam medeniyetiyle ortaya çıkmıştır. İslam öncesi teknik bilgi vardır.
• İmparatorluklar geniş topraklara ve değişik kültürlerin yer alması gerekir.
• Mısır medeniyeti Sümer medeniyetinden etkilenmiştir.
• Yunan medeniyetindeki önemli insanlar Mısır ziyaret etmişlerdir.
• Mısır medeniyeti önemli mühendislik ortaya koymuşlardır.
• Akıl yoksa dil yoktur.
• Edebi eski diller muhafazakardır.
• Tarihte ilk hristiyan devlet Ermenilerdir.
• Latin dillerin büyük çoğunluğu katoliklerdir. Romenler hariç onlar ortodokstur.
• Türkçe sondan eklemeli bir dildir. Kelimenin kök hali hiçbir zaman değişmez.
• Çingene müziği gittiği ülkelerden müziklerini etkilemiştir.
• Çingeneler Hindistan’dan göç eden kavin önce mısıra daha sonra Avrupa göç etmişlerdir.
• Mısırda müthiş bir teknik mühendislik vardır. Bilim yoktur.
• Kurumsal hristiyanlık Yunan Roma medeniyeti üzerine oturmuştur.
• Doğu ve batı hristiyanlık arasında %70 fark vardır.
• Müslümanlık gönülden müslümanlık yapmak varken hristiyanlıkta tam tersi zorla hristiyan yapılmıştır.
• Avrupa hristiyanlık kulübüdür.
• Hristiyanlar pazar günü, yahudiler cumartesi günü iş yapmazlar ve ibadet ederler.
• Hristiyanlıkta dünyalık işler ve din ayrılmıştır.
• Türkiye cumhuriyetinin kuruluşu ile medeniyet değişime uğramıştır. Tüm kurumlarıyla Batı medeniyetine geçilmiştir.
• Devrimler hafızan nefret eder.
• İlk devrim Fransız devrimidir.
• Doğudaki dinleri bilgelik üzerine kurulu dinlerdir. İnsan vardır ve tanrı haline getirilir. İslamda bu yoktur.
• Felsefe bilim batı medeniyetine aittir.
• Biyolojide en önemli şey neslin sürdürülmesidir.
• Eski Türkçe kök sözcükler korurken günümüzdeki abc ile kökü korumaz fakat ses üretir.
• Korku bilgisizlikten doğar.
• Dinin ruhani gücü vardır.
• Yunan Medeniyetinin diğer adı Eskiçağ Ege medeniyetidir.
• Yunan medeniyetinin kültür merkezi Atinadır.
• Büyük medeniyet dilleri diğer kültürler üzerinde baskın haldedir.
• Ispartalılar ataları dorlardır.
• Ispartalılarla sınıfsal farklılıklar yoktur. Herkes eşi ve savaşçıdır.
• Ispartalılar harp devletidir.
• Ocak başında toplaşan insanlar kandaş insanlardır.
• Can, ruh maddi olamayandır.
• Aklın olmadığı yerde tartışma olmaz.
• Homeros Yunan medeniyetinin kadim kişisidir.
• Günümüzde Cumhuriyet ve demokrasi aynı şeyler değildir. Eski zamanlarda aynıdır.
• Türklerin kökeni İç Asya’nın doğu taraflarıdır.
• Ruhla ilgili şeyleri bilmiyoruz.
• Çinde aile dayanışması yüksektir. Kavimci bir millet değildir. Bu yüzden otoriter bir yönetici sınıfı olmak zorundadır. Yöntemi ortadan kaldırırsan Çin dağılır.
• Hindistan tam tersidir. Budizm erken dönemde çıktığı için kavmiyetçi bir millettir.
• Erdem nitelikli erkeklik özelliklerine sahip olması gerekir.
• Türklerde Kadın, Yunan ve Çin medeniyetlerinde Erkek daha ön plandadır.
• Yunan medeniyetinde kadın eşyadan aşağıdadır. Isparta hariç, erkek savaşçılar gibi eğitim almışlardır.
• Din ve kutsallığı ayıran hristiyanlıktır.
• Kardeş karında gelmektedir. Anne karındaki çocuklara kardeş denilmektedir. Rahim eski Türkçede karıın anlamındadır.
• Sekülerlik din dışıdır. Laiklik değildir.
• Gemiyi yönetin kişiye Subay denir.
• Pusuladan önce gemi rotaları deniz akıntılarına, güneş ve gece gökyüzüne bakarak rota bulunurdu.
• Yeni bir dil insana yeni bir kişilik oluşturur.
• Devlet kurmak bir gelenek ve tecrübe gerektirir.
• Araplar çöl hayatı yaşadıkları için toplum ulus ve devlet olma yetileri yoktur. Zorlayarak devlet olunmaz.
• Tek kişinin hakim olması monarşidir.
• 6. yy’da Yunanistan ikiye ayrılıyor, Atinacılar ve Ispartacılar olarak.
• Dağ ve deniz adamları görev adamlarıdır.
• Paranın bağımsız ilk değer atinada ortaya çıkmıştır.
• Efe kelimesi yunancadan geli Efemostur.
• Devletin hükümran olduğu yer vatandır.
• Isparta askeri bir toplumdur, sivil yoktur.
• Ispartalılar helot halklarını belli zamanda öldürmüştür.
• Atina Dragon ile devletleşme adımları başlamıştır.
• Dragon işlenen suçlara karşı sert uygulamalar gerçekleştirmiştir.
• Osmanlı devletinde toprağın yüzde 80 devlete aittir.
• Müslüman kalarak kapitalist olamazsın.
• Sanayi devrimine kadar kölelik iktisadi bir olay içinde kaldığı için devam etmiştir.
• Görev yapmakla yükümlü kılındığı şeylerdir.
• Ödev ve görev farklıdır. Ikisi de hem bireysel ve toplumsaldır.
• Hayvanın ödev yükümlülüğü yoktur.
• Aşırı rahatlık edebi bozar.
• Geç çağda felsefe bilim ortaya çıkıyor.
• Sokrates savaşçı ve babasında gelen taş ustalığı yapmıştır.
• Liyakat adalete dayanır.
• Devletin gelişmesiyle liyakat ortaya çıkar. Akraba kayırmacalığı yoktur.
• Yunan medeniyeti ile hukuk temelleri atılıyor.
• Dinin zor tarafını halleden rahiptir.
• İbadet anlamına varılacak iş değildir.
• Görev yaptırımlı kurallar silsilesi vardır.
• Yunanda kölelik iş görme üzerinden yürümektedir.
• Bono tahvil sigorta tapınak şovelyelerinden önce Yunan’da da vardır. Mahkeme kayıtlarından bu bilgilere ulaşılmaktadır.
• Her canlı bir bireydir.
• Hayat canlılıkla ibarettir. Yaşam canlılıktan ötedir.
• Tanrının mühür tabiattır. Tabiattan ayrıldığı yer doğadır.
• Doğa fiziğin bilimidir.
• Müzik insana mahsus bir olaydır. Sadece insana ait benzersiz bir özelliktir.
• Mısıra gidenlerin dikkatini çeken iki şey vardır. Birincisi piramit, ikincisi Nil nehridir.
• Doğanın en temel kaynağından biri sudur.
• Yunan’daki efsaneler edebiyatının güçlü olmasındadır. Bütün Yunan’ı avucunun içine almıştır.
• Tiyatro Yunan’da en önemli sanattır.
• Tragedia Türkçede faciadır.
• Duygunun ağır bastığı durumlarda akıl devreden çıkar.
• Umut bir imandır. Dini bir vechedir.
• Eğer bir dine inanmıyorsan umut kelimesini yerine beklenti kelimesini kullanman gerekir.
• Edebiyat ve tiyatronun en üst merhalesi tragelyadır.
• İranlılar avrupa gibi ari ırktan gelmektedir. Bu yüzden Avrupa’yla aynıdır. Aynı şekilde matem kültürü vardır.
• İnsan her zaman hürdür, eğer bilinci kaybettiyle hür değildir.
• Yurt savunmasını yapan ülkeler psikolojik olarak daha üstündür.
• Helende başlayan kendi dilini bilmeyen kavimlere barbar tabiri verilmiştir.
• Devletin temeli liyakat ve adalettir.
• Ödev eve görev bilincine sahip birey kişi durumuna geçer. Eğer bunları yapmıyorsa bireydir.
• Isparta refah devlet değildir, Atina refah ve sefehat devletidir.
• Bolu polis demektir. Gelibolu bir polis şehirdir.
• Yunan’da iktisat çok önemlidir.
• Yunan’da olimpiyatlar 4 yılda bir ayrıca yılda 1 ayrı bir oyunlar yer almaktadır.
• Isparta ve Atina 30 yıl süren savaşta Isparta galip gelmiştir.
• Atina Gelibolu ve Boğazları tutarak iktisadi olarak güçlenmiştir.
• Atinanın iktisadi gelişmesi donanlamın ve yayınlamanın önünü açmıştır.
• Efsane Mantık üzerine gelmemiştir.
• Kant ve Aristoteles en zor anlaşılan felsefecilerdir.
• Felsefe salt akıl üzerindedir, duygular yoktur.
• Hukuk ve liyakat yan yana gider, eğer biri gerideyse hukuksuzdur.
• Neyi niye yaptığını bilmek bilinçtir.
• Zeka bazı hayvanlarda vardır, akıl ise yoktur.
• Aklın olmadığı yerde kargaşa vardır.
• Kosmos Türkçede düzgünlük anlamındadır.
• Düşünmek içe sönmektir.
• Hukuk devletlerinin temeli yazılı anayasadır.
• Felsefenin ilgilendiği şey sorundur.
• Genelleme yaparken bir sınır koymak zorundasın.
• Aklın durduğu ölümden sonraki hayatta zaman yoktur. Ölümden sonra mutlak bilgisizliktir. Sadece inanırsın.
• Yunan’da en çok dikkat edilen şey güzelliktir. Her şeyin güzel olması dikkat etmişlerdir.
• Kavramlar zamansız, zaman dahil olursa o düşüncedir.
• Hayvanda edep aranmaz, edep insana mahsusdur.
• Hamam kültürü Yunan’da başlamış ve keyif hale gelmiştir. Romada bu zirveye çıkmıştır.
• Türklere batıdan daha çok Arap üzerinden kültür öğeleri gelmiştir.
• Ispartada savaşçılık, Atinada öğrenim görmek çok önemlidir.
• Filozoflar sineğe benzer insanları rahatsız ederler.
• Güç ikiye ayrılır, kuvvet ve kudrettir. Isparta kuvvette, Atina güçe yanı kuvvet ve kudrette önem vermiştir.
• Ispartada savaşçı olarak yetiştirilen çocuklar yedi yaşında eğitime başlarlar.
• Faşizm gericiliktir, geçmişin hasretini aramaktadır.
• Ispartada soy önemlidir, Atina’da ana yurt önemlidir.
• Atinada eğitim ve öğretim herkese verilmektedir.
• Okulun göre öğretimdir, eğitim değildir. Eğitim aile tarafından verilmesi gerekir.
• Dinin görevi eğitmektir. Sıbyan mektebinde dini eğitim verildiği için eğitim çok önemlidir.
• Devlet bir bütün toplumun düzgün idaresidir.
• Hayati konulardan pratik düşünmek gerekiyor, felsefe düşüncede derin düşünme ile uzun zaman alıyor.
• Yaşatmaya matuf bilgiler değerli bilgilerdir.
• Felsefesiz bilim başsız gövdeye benzer.
• Felsefe din hristiyanlıktan vardır, Yahudilik’te yok. Müslümanlıkta 12 imam öğretisinde vardır. Kısmi Sünni Müslümanlıkta kelamda vardır.
• Tutanmıyorsan her şeyi yapabilirsin. İnsan olmanın birinci vazifesi edeptir, unutmaktır.
• İlk insan Hz. Adem yaptığınız hatadan olayı utanmış ve Allah’a sığınmıştır.
• Duygululukta akıl başattır, duygusallıkta akıl yoktur.
• Aklın işleyişi düşünmedir.
• Söz insana mahsus mucize bir olaydır.
• İnsan bir anlam varlığıdır.
• İnsan anlama dayanarak yaşarlar, canlılar ise beşeri kısmıyla yaşar.
• Felsefe şüphe ile başlar.
• Varlık ontik olan bilgilerin cevabı yoktur.
• Anlamlar dünyası hayat, yaşama fizyolojiktir.
• Aklın işleyişi düşünmektir.
• Akıl kurallarla iş görür.
• Doğada hür olmayan yoktur, insan meta-fizik bir varlıktır.
• Ahlak, edepten gelir ve ahlak felsefenin ürünüdür.
• Diyalog ve söyleşi teknik bir terimdir ve sadece felsefe kullanılır.
• Metafizik salt aklın hüküm sürdüğü sahadır. Akılla açıklanamayan her şey metafiziğin dışındadır.
• Seçkin insanlar hakikati bilen insanlardır.
• Geometri aklım zirvesidir.
• Sorgulama bilen idda savdır.
• Kendi birliğini tanımadan başkasını almamak zordur.
• Varlıklar insan düşüncesinin oluşturduğu kavramlardır.
• İnsan ilk ödevi yaşamak ve yaşatmaktır.
• Mütedeyyin: Edep yüzde seksen, dini vecibeler yüzde yirmidir. Gizli örtülü yaşayan insandır.
• Dindar: Dini vecibeleri açık aleni göstererek yapan insandır.
• İnsan anlam üzerine yaşayan kişidir. Anlam yoksa insan yoktur.
• Doğu bilgeler dinleşmiştir, Yunan’da bilgelikler dine temas etmiştir.
• Akıl efsanelerden gelmemektedir. Bu düğünce yanlıştır, akıl başlı başına ayrıdır.
• Felsefenin aklında duygu yoktur, din maneviyat duygu yüklüdür ve yüzde 70 duygudur.
• Felsefenin giriş kapısı eleştiridir.
• Yunanda sanat ve zanaat iç içedir.
• Yunan ideal insan ve tanrıların heykellerin tasvirleri kuzeyli insan tipidir.
• Biçim olmadı mı hiçlik vardır.
• Biçim ve yasa yoksa hiçlik vardır.
• Eleştiride çözümleme ve birleştirme vardır. Eğer sadece çözümleme yapılırsa yıkıcı etki oluşturur.
• En zor kavramlar örneği olmayan kavramlardır.
• Edep seni işe zorlar çünkü din zorlamacıdır.
• Din yapısından dolayı sorgulanmaz. İslamda ise sorgulaman bazı kısımlar vardır fakat bunu Allah yapar.
• Aynı şekilde felsefenin bir kısmı sorgulanmaz.
• Bir şey bilmiyorsam o da hiçbir şey bilmediğimdir. Bunu söyleyen Sokrates hem bir tevazu hem de kibir değil gurur sahibi bir insan söyleyebilir.
• Bilmediği söyleye bilmek için her şeyi bilmen gerekir. Her şey zıttı ile kaimdir.
• Eflâtun, üç konunun önemli mihenk taşıdır. Bunlar mistiklik, devlet ve felsefedir.
• Eflatun (Palaton) devlet felsefe ve siyasetin ortaya çıkardığı adalet ön plandadır. Ekonomi ise daha sonra gelmektedir.
• Nasıl (işleyiş - mekanizma) sorusu bilimin sorduğu bir sorudur.
• Neden (etki - kovsalite) sorusu aynı şekilde bilimin sorduğu bir üst sorudur.
• Neden (metafizik) sorusu doğa üstü bir sorudur.
• Allahın var etmesi sonsuzdur, sonlu olan Allahın var ettikleridir.
• Nasıl sorusu için burada-şimdi önemli sorudur.
• Heraklitos’un “aynı ırmakta iki kez yıkanılmaz” sözü diyalektiğin başlangıç hâlindeki açık tanımını göstermektedir.
• Olan durumu anlatma işine tasvir denilir ve bu malumat temeldir. Nasıl sorunu birinci basamaktır.
• İnsan yaşamı inançlar üzerinedir.
• Nasıl sorusu birinci basamak ise neden sorusu ikinci basmaktır. Teemmül (refleksiyon) durumun nedenleri üzerine durulur. İlim kutsaldır.
• Malumat bilgi yanlış ve sürdürmek seni zanna sürükler.
• Bilgi üstüne düşünme, katmalı düşünmek irfân seviyesidir. Salt insan oluş irfânla kaimdir.
• Hikmet insan gayretiyle olacak bir şey değildir. Tanrının ihsanıdır.
• Eflatuna göre bilginin katmanları: birinci katman malumat, ilim, irfan, (bilge), son katman ise hikmettir.
• Kesin kez bilgiye ulaşmak için akıl, öğrenim ve ilahi yardım gerekiyor.
• İnsanın olmadığı yerde değer ve anlam yoktur. Akıl tanrı ihsanıdır.
• Öğrenim üstün insan yetiştirmek için kullanılmalıdır.
• Eğitim insan olabilmek için gereklidir.
• Avrupa’da 13. yy. üniversitelerde ağır basan eğitim din eğitimidir.
• Platona göre devlet her şeyin üstündedir ve mukaddestir.
• Ad zatı verir. Allah zatından tek bir şey bildirmiştir o da adıdır.
• Aklın besleyicisi hafızadır.
• Gelecek sadece tahmin edilir. İnsanlar çoğu geçmişi sever çünkü daha konforludur.
• İş görmenin tek şartı vardır o da bilgidir.
• Varlık idea, varolan görünürlüktür.
• Pedegoji eski yunanda çocuk eğitimi olan paideia’dan gelmektedir.
• Ahlak toplumsaldır.
• Eflatunum kurduğu yüksek öğretim veren akdemiyada öğretilen dersler; geometri, ahlak, belagat, geçmişi bilgiler, coğrafya, doğa konuları ve ilahiyattır.
• Devletin olmadığı yerde kanun yoktur. Kanunun gözettiği, insanın iradesine dayanarak iyi işler yapmana olanak sağlar.
• Her şeyin temelinde inanç bulunur.
• İnsan olarak neyimiz varsa kültüre bağlıdır. Her çağın ve her toplumun kendi kültürü vardır.
• Duymak hissetmektir, ses yoluyla duymak işitmektir.
• Fedakarlık bir duygudur.
• At arabasında atlar duygudur, arabacı akıldır. Dizginler aklın duygulara olan irtibatıdır. Akıl duygular ile bağlantı kesilirse duygular kendi başına hareket eder ve kargaşa doğar. Bu örnek hayata bir örnektir.
• Tüm kelimesi istisnasız aynı şeylerin olduğu, bütün istisnalılarında olabildiği anlamını gelmektedir.
• İman bir bilgi çeşiti değildir.
• Mistikliğin kaynağı gönüldür.
• Kişiliği var eden öz bilinçtir
• Eflatuna göre bu ilkelere uyduğun ölçüde sağlıklı bir kişilik inşa edebilirsin. Bir basiret, iki hikmet bilgelik, üç cesaret, dört sadakattır.
• Basiret ortayı bulmak, bilgeliğini açılan kapıdır.
• Canlıların yaşamları vardır, sadece insanın yaşadığı hayattır.
• Her bilgi edinmede akıl vardır.
• Eğitim insanın esasını teşkil etmektedir. Eğitim olmadan insan olunmaz.
• En alt sınıf halk, askerler ve en üst tabaka ise idareci filozoflardır.
• Yunan’da her şey halk içindir. Askerler kendi halklarında değil devşirme usulü kaçırılarak kendi halktı tarafında eğitilir. Daha sonra 12 yaşıdan itibaren kışlalarda eğitim ve hizmet görür. 31 yaşında emekli olur ve halk sınıfı rücü eder o zaman evlenir ve çocuk sahibi olabilir.
• İdareci filozoflar 30 yaşına kadar eğitim görür 35-40 yaşında idareci pozisyonuna geçerler. Evlilik, mal mülk ve çocuk sahibi olamazlar.
• Bu devlet yönetiminde kutsallık ön plandadır. Eflatunun bu devlet yönetimi sistemi tutmayan bir sistemdir.
• İman bir niyet işidir.
• Hukuk zahire göre işler.
• Neden sorusuna cevap veremediklerin inançta kalırlar.
• Neden sorusu cevaplandığında ilme geçeriz.
• Kavram duran bir olaydır. Hareket halinde değildir.
• Varlık ve düşünce bir arada yürür.
• Kavramın dil bilgisindeki karşılığı isimdir.
• Teorik bilme işi yükseköğretim seviyesindedir.
• Aristoteles 17 yaşında başladığı Akademia’da 40 yaşlarında ayrılıyor.
• İskender’in babası Filip oğlunun yedi yaşına geldiğinde Aristotelese eğitim vermesi için ülkesine davet eder. İskender ve kurmayları Aristotelesten eğitim görürler. İlk harp akademileri bu şekilde kurulur.

Bir sonraki “Felsefenin Serüveni” programı hakkında bilgi paylaşacağım. Beklemede kalın.