İzlediklerim: İnsanın Serüveni

“İzlediklerim” adlı serinin bir sonraki programı olan “İnsanın Serüveni” programı hakkında bilgiler paylaşacağım. Şehir Ekranı‘nında yayınlanan Dr. Hasan Taşçı’nın sunumuyla Prof. Dr. Sadettin Ökten; insanın insanla, şehirle, eşyayla derinlikli ilişkisini sorguluyorlar.

Notlar

“İnsanın Serüveni” programını izlerken aldığım birkaç notu sizinle paylaşmak istiyorum.

Dua: Ahlakı hamiye mensup kullarına daim eylesin.
Yalnız dağ seyretme gidin.
İnsan somuttan, soyuta çıkarak gelişir.
Fani bu hayatta sonra bir yaşatı olacağına inanır.
Dili bozmak Türk zihini bozmaktır, ayrıca Türk duygusunu bozmak demektir.
Mülk Allah’dır, verdiği emaneti geri alacak. Eğer istersen başkasına devreder. Emanetçi olduğu unutma.
Avrupa’da sanayileşme kendi zihni ürünü ve bunun bir bedeli olduğunu biliyordu. Türkiye 1950 yıllarda bunu kopyalaya başladığı için kendi zihni ürünü olmadığı için bunun bedellerini günümüzde yaşamaya devam ediyoruz.
Varlığımızda öyle noktalar var ki objeden maneviyata doğru bir seyahate başlıyabiliyoruz.
Matematikte sonsuz fikri nereden gelir.
İnsanın zihninde ve ruhunda sonsuz fikri var.
İnsanın isterler değişmiyor, objeleri değişiyor.
Cenab-ı Allah yer yerin Allahıdır.
Eşya iki boyutu vardır, birinci işlev ikincisi ise simge boyutudur. Ekonomik durum bunlardan sonra gelir.
İnsanlar eşyayı kendi değerlerine göre üretiyorlar.
Eşyaya ne kadar değer verirsen seni esir alır, aynı şekilde mekanda böyledir.
İnsan yalnız kaldığında buhrana düşer.
Şehir mekansal bir organizasyondur.
Şehir bir dekordur, içinde yaşamlar insanlar bunun önemli oyuncularıdır.
Osmanlı 10 bin yıllık tarım toplumunun ortalaması ile bir devlet kurdu ve ebed müddet bir devlet haline geldi. Öyle bir insan topluluğu sanayi toplumu ortaya çıkarttı ki Osmanlı buna dayanamadı.
Osmanlı’da infak, zekat sistemi o kadar iyi çalışıyor ki sokakta bir tane dilenci yoktu, o zamanın İngiltere’sinde 50 bin dilenci sokaklarda dilenmekteydi.
Biçimler değerlere göre tanımlanırsa anlam kazanır.
Yaşanmayan hayattın sanat olmaz.
Hayatımız iki eksenden yürür. İşlev ve Simge.
Yaşadığı hayatı değerler süzgecinden geçiren ve ifade eden kişi sanatçıdır.
Bir sanatçının ürettiği sanat toplumun değerleri ile örtüşmüyorsa sanat eseri değildir.
Sanatkar yazmadan yapamaz.
Müslüman sanatçı sanatı kendinden bilmiyor. O’nun sanatı diyor.
İnsan iç katmandan oluşur. İç güdü, akıl, duygu katmanlarıdır. İç güdü hayatta kalmaya sağlar, akıl katmanı bilim yapar.
İnsanlara hizmet etmeye başladıktan sonra zevk almaya başladığında bir süre sonra, soyuta hizmet kalbe zevk vermeye başlıyor.
İnsan ruhla ile ilgili çok az bilgiye sahiptir.
Modernite bir takım insanları ezmezse var olamaz.
Duygularımızın gelişmesinin ilk etabı sanat faaliyetleridir.
İlk mektepte duygu eğitilir.
Matematik sorusu akla hitap eder, güzel bir ezan veya katolik biri için org sesi duygularına hitap eder.
Karnını doyurmak bedeni ihtiyacıdır, ilim zihnin ihtiyacıdır, sanat ise ruhun ihtiyacıdır. Hepsini bir arada doyurmak gerekir.
İnsandan başka hiçbir varlıkta aşkı göremezsiniz.
Karşılıksız, dingin sevgi.
Modernitenin koyduğu çitler aşılamayacak çitler değildir. Bir insan modernitenin koyduğu hayat tarzını değiştirebilir.
İnsan doğadaki bedihi farkı fark edendir.
İnsan bildiği kadar eylem yapar. Bilginin bir kaynağı insan diğer bir kaynağı ise kitaplardır.
Kitap insana etkisi üç boyutta tezahür eder, zenginleştiriyor, genişletiyor ve derinleştiriyor.
Aristoles maddiyatçı, platon maneviyatçıdır.
Olan olmuştur, olacak olan da olmuştur.
Bir yazarın tüm kitap külliyatını okuyun bir profil ortaya çıkar. Ayrıca seçerek okumak ve hayatın farklı safhalarında okunmalıdır.
Şiir darası alınmış sözdür. -Yahya Kemal
İslamda iyi ve kötüyü ayıran terazi kuranı kerim ve sünnettir. Modern insanın terazisi ise akıldır.
İnsan farklı fark ederek yaşar.
Allahım bize taşıyamayacağımız yük yükleme, biliyoruz yüklemezsin bize yardım eyle ve kolay kıl.
İnsana hem kitap, hemde hikmet verildi. Bazıları kitapta kaldı bazıları hikmet seviyesine çıktı.
İslam medeniyeti inançlarına göre yaşamıyor, ya da yaşamak istemiyor. Bu durum insanlarda sıkıntılar ortaya çıkarıyor.
Müslüman isimde kalmadan eylemleriyle de görünür olamak zorundadır.
İnce düşünmek gerekir.
Akıl insanda çok önemli bir melekedir.
İnsanı eyleme geçiren akıl, duygu ve bazen iç güdülerdir.
Hayat bir yolculuktur.
İnsan ömrü yoldukça yürüyen bir canlıdır.
Ruh merhametle beslenir.
İç güdünün aklı esir almasına fırsat vermeyin.
Merhametin toplumsal bir ölçüsü yoktur, kişiden kişiye değişir.
Bilinen şey iman bilgiye imamdır. Bilinmeyene iman gayba imamdır.
İslam medeniyetinde kurallar ilahi kurallardır.
Aklın hükmettiği alanın dışında da bir hayat vardır.
Psikolojik sıkıntılar bir süre sonra bedensel hastalığa sebep olabilir.
Bugün Allah benim için hangi güzellikleri ihsan edecek diye dua etmelidir ve güne öyle başlamalıdır.
Manevi rızıkta bir kısmet meselesidir.
Şu dünya dedikleri bir gölgeliktir.
Modern Türk toplumu hem özgür olmak istiyor hem de bedel ödemek istemiyor. Batıda bu bedeli insanlar ödedi, Osmanlı’da devlet ödemesine rağmen Cumhuriyette artık herkes ödemek zorundadır.
Müslüman olarak dünyada geldin, bir kaybetme, iki kirletme.
İnsan hem duygusal, hem de akıl olarak daha büyük bir iradeye sığınmak ister.
El ele, el hakka.
İnsan yanlış yapabilir, fakat bilerek yanlış yapmayalım.
Moderniteden uzak durmak için sosyal medya ve araçlarını kullanmayın.
Sakinleşmek, geceyi ihya etmek, doğa ve tabiatla zaman geçirmek.
Görgülü kuşlar, gördüğünü işler.
Modern insan için dünya sıfır maliyetli doğal canlı ve cansız her şey kaynak idi.
Sömürge tarihi olmasa modernite bu kadar ileri gidemezdi.
Sanayi devriminin ortaya çıkabilmesi için belli bir kaynağı elde etmek gerekir. Ingiltere tarım toplumu iken sömürgelerden getirdiği kaynaklarla sanayi devrimini gerçekleştirmiştir.
Modernite ben ve öteki şeklinde bakar, tanımlar.
Medyayı az tüket, az satın al.
Hâl saridir.
Deniz insana duygusal anlamda doyuran yerdir. Dağlar, çöller, gökyüzü ve büyük ovadalarda bu şekildedir.
Sanal dünya yerine, gerçek dünyayı seyredin.
Modernit yer yerde farklı bir otorite dayatmaktadır. Camide, üniversitede, avmde ve hastaneler buna örnektir. İslam medeniyetinin ürünü ola külliyelerde ise tek bir otoritenin sözü geçtiği yerdir. O da cenabı Allahtır.
İnsan için gece yokluğun ortaya çıktığı zamandır.
Çok zorlamayacaksın.
Esas ilkelerden asla taviz verme.
Bazen bir sorunun cevabını bulmak için kırk yıl beklemek gerekiyor.
Kapitalizm faiz olmadan çalışamaz.
İnsan sonlu bir varlıktı, fakat sonsuzluğa varabilir.
Her şeye rağmen durup, tefekkür etmek lazım.
İnsan varlığı eğitilmeye muhtaçtır. Yoksa doğduğu gibi ham kalır.
İslam medeniyetinden tek vahdet ilahi kelimetullahtır.
Çok sıradışı bir dünyada yaşıyoruz.
Mesele üstündeki fazlalıkları atmak değildir, önemli olan kalbindeki fazlalıkları atabilmektir.
Her ay kazandığın paranın kırkta biri kenara koy, Ramazan ayı geldiğini fakirlere ver.
Değişiklik değişlim için istenmez, değişiklik tekabül için istenilir.
Allah’ın rahmetinden ümit kesilmez. Ümitsizlik kesinlikle yok.
İnsan hem madde hemde manevi kontrol altında yaşamaşıdır.
Kitap okumak için diri bir zihin ve temiz bir kalp gereklidir.
Her tanımlama bir sınırlamaldır.
Kaderi akıl izah etseydi, peygambere gerek kalmazdı.
Zaman ve mekan ayrılmaz bir parçadır.
Kainattaki, tabiattaki nispeti bozarsanız o da sizi bozar.
Hiçbir zihin belli bir ön kabulleri kabul etmeden bir şey kuramaz.
İnanç tartışılmaz, inancı tartışan inancı bilmiyordur.
İç güdüyü akıl kontrol eder.
Kilise tarihini bilmeden moderniteyi anlaşılmaz.
İnsan özenir.
Korunaklı bir alan, kitaplarla zaman geçirmem, temiz internet kaynakları ve çevrenizde muteber insanlarla iletişim.
Bir çok zihin kuralda kalır.
Kural zaman ve zemine bağlıdır. Değer zaman ve zeminin üstündedir.
Sıradan insan için kurallar yeter, düşünen insan için ben bu dünyaya neden geldim, hayatın gayesi ne diye sorular sorar.
Akıl kader problemi çözemez.
Ruhunuz size emanettir.
Müslümanın gücü yetmediği durumlarda dua eder.
Modernite tezgahından geçen batı, çıkarı için adım atar.
Küreselcilere karşı en büyük silahımız madde ile ilişkimizi azaltmaktır.
Deveciyle ahbab olan kapısını büyük açtıracak.
Seküler modernist bir kişi öteki şartın kendini öyle tanımlar. Müslüman için ötekiye gerek yoktur.
Medine’ye bir kişi teşrif etti, o da Hz. Peygamber’dir. Diğer gidenler ise müşerref olurlar. Bu iki durum arasında büyük bir fark vardır. Bu Osmanlı edebin bir inceliğidir.
İnsan dışında hiçbir canlı maziyi hatırlamaz.
Her insan bir mana ve anlam aramak zorundadır.
Her şeye hakim olabilen insan kadere hakim olamaz.
Moderniten sizi gündüz esir aldığı durumlardan kişisel olarak geceler size ait olabilir. İslami bir veche katabilirsin.
Düşünceninde duygununda katmanları sınırsızdır.
İnsan inanmak mecburiyetindedir.
Modern hayat bir zihniyet meselesidir.
Aklın ürünü bilim ve felsefedir.
Maddi dünya insanı tatmin etmez.
Her şeyin bir bedeli vardır.
Batı insan menfaati dışında insana bakmaz.
Üsküp’te mana olarak hala biz varız.
Bir ülkedeki büyük mabetler, büyük yapılar o medeniyetin siyasi, ekonomik ve askeri gücünü gösterir.
Yaşamadığınız hayatın sanatı olmaz.
Modernite bilimsel yaklaşımda tarafsız değildir, rasyoneldir ve aklı ön plana çıkarır.
Osmanlı bir Avrupa devletiydi. Avrupa kabul etmesede öyleydi.
Hepimiz yolcuyuz.
Büyük medeniyet hamleleri çok kısa gerçekleşir.
Büyük devletler rakip tanımaz.
Bazı köprülerin simgesel özellikleri vardır. Bunlardan biri Mostar köprüsü buna örnektir. İlk hedef alınıp yıkılması ardından ilk olarak onun yeniden yapılması buna örnektir.
Her köprü insanlığa bir armağandır.
Her şey Allahın alim sıfatı ile oluyor istemezse olmaz.

Bir sonraki “Zevk-i Tahattur” programı hakkında bilgi paylaşacağım. Beklemede kalın.