“Mutlaka Okunması Gereken Yazılar” serisinin dördüncüsü olan yazıda 5 tane yazıyı sizinle paylaşıyorum. Yeni Zelanda’da şehit olan kardeşlerimize Allah’tan rahmet, yaralılara acil şifalar diliyoruz.

Ses kaydını dinlemek için tıklayınız

#01 Şarjördeki Nefret Listesi Profesyonel Bir Ekip İşidir!

Yazıyı Kaleme Alan Kişi: Murat Bardakçı

Yayınlanan Tarih: 17.03.2019

“Kurbanlarının sayısı 50’ye yükselen Yeni Zelandalı terörist Brenton Tarrant’ın silâhlarının ve şarjörlerinin üzerine geçmişte Müslümanlar’a ve özellikle de Türkler’e karşı mücadele etmiş olan birçok tarihî şahsiyetin ve Avrupa’daki önde gelen neonazilerin adlarının bulunduğunu yazmış ve Tarrant hakkında “Tarih bilen cani” demiştim.”

“Ama bu ifadeyi saldırı haberinin duyulmasından hemen sonra gelen ilk fotoğraflara bakarak ve isimlerin sadece bir kısmını görünce kullanmıştım…”

“Dün gelen yeni fotoğraflarda caninin hayran olduğu ve silâhları ile şarjörlerinin üzerine yazdığı diğer isimleri de gördükten sonra kanaatim değişti: Brenton Tarrant hakkında kullandığım “tarih bildiği” sözümü geri alıyorum, zira mâlûm liste onun bu işi tek başına plânlamadığını, arkasında bilgi bakımından da donanımlı olan ırkçı, terörist, sapık, vesaire gibisinden bir şebekenin mevcut bulunduğunu gösteriyor…”

“Çünki, silâhların ve şarjörlerin üzerindeki böyle bir listeyi Tarrant misali caniyi bir tarafa bırakın, en baba bir tarihçinin bile tek başına hazırlaması imkânsızdır!”

Tamamını Oku

#02 Yeni Zelanda’da Katliam Yapan Manyağın Tarihi Kodları

Yazıyı Kaleme Alan Kişi: Erhan Afyoncu

Yayınlanan Tarih: 17.03.2019

“Yeni Zelanda’da katliam yapan Brenton Tarrant, tarih boyunca Müslümanlar’la mücadele eden Hristiyan komutanlar ile günümüzde terör eylemleri düzenleyenlerin isimlerini silahına yazarak kendini de o listeye dahil edip, eylemini meşrulaştırmaya çalıştı. Manyak katilin silahlarında yazdığı ve Erhan Ayoncu tarafından dünyada ilk defa en geniş şekilde tahlili yapılan 45 tarihi şahsiyet ve savaş ismi incelendiğinde 5 tanesinin Araplar’la yapılan mücadele ile bağlantılı olduğu, 40’ının ise Türkler’le yapılan Haçlı seferleriyle alakalı olduğu ortaya çıktı. Bu da asırlarca İslam’ın müdafi Türkler’in olduğunu ortaya çıkardı. Türkler’in İslam’ın sancakdarı olduğu bir kez daha açıkça ortaya çıktı. Ayrıca Türkler’den Batı’nın nefretinin ve korkusunun sebebi de bu listeden bariz şekilde anlaşılıyor.”

“Yeni Zelanda’da yapılan katliam Batı’da uzun süreden beri körüklenen göçmen nefreti ve düşmanlığının sonucu olan ırkçı bir saldırıdır.”

“Brenton Tarrant, tarih boyunca Müslümanlar’la mücadele eden Hristiyan komutanlar ile günümüzde terör eylemleri düzenleyenlerin isimlerini silahına yazarak kendini de o listeye dahil edip, eylemini meşrulaştırmaya çalışmıştır.”

“Manyak katilin listesindeki isimlere ve olaylara bakıldığında çoğunun asırlarca İslam’ın bayraktarlığını yapan Türkler’le ilgili olduğu görülür. Bu kadar tarihi bilgi akademik destek ve örgütsel bir yapı olmadan kolay kolay bir araya getirilemez. Katil her milletin tarihindeki önemli devlet adamı veya komutanı o dilde zikretmiştir.”

Tamamını Oku

#03 Kan Ateş Ölüm Üçgeninde Irkçılık ve Yeni Zelanda Faciası

Yazıyı Kaleme Alan Kişi: Rasim Özdenören

Yayınlanan Tarih: 17.03.2019

“Batı uygarlığının İslam düşmanlığının kökeni yeni değil.”

“Muharref Tevrat’tan başlayarak İncil mensuplarının insan algısına, oradan günümüze ulaşan tarihsel süreçte, genelde insan düşmanlığı, Hristiyanlıktan günümüze kadarki dönemde de insan ve Müslüman düşmanlığı Batı kültür havzasının temel özelliğini oluşturur.”

“Batı uygarlığının üç temel direği: Yunan felsefesi, Roma hukuku ve Hristiyanlıktır…”

“Romalılara göre insan olan Romalılardır. Dünyayı yönetmek de onların misyonu arasında sayılır. Dünyayı yönetmeye layık ve ehil olanlar Romalılar olduğu için dünyanın efendisi de Romalılar olmak gerekir. Ötekiler köledir…”

“Antik Yunanda da insanlar soylular ve köleler olarak ikiye ayrılır. Kölelik Roma’da olduğu gibi Grek ülkesinde de kurumsal bir olgudur. Roma’nın insan telakkisi Grekler için de aynen geçerlidir: özgürlük Yunanlılara özgü bir ayrıcalıktır; geri kalan herkes barbardır ve köle mesabesindedir…”

Tamamını Oku

#04 Hristiyan Teröristin Gizlemediği

Yazıyı Kaleme Alan Kişi: İsmail Kılıçarslan

Yayınlanan Tarih: 16.03.2019

“Yeni Zelanda’nın Güney Adası’ndaki Nur Camii’ne baskın yapıp 49 Müslümanı şehit eden Hristiyan terörist, kullandığı silah ve şarjörlerinin üzerine çeşitli mesajlar yazmış. O mesajlardan biri de bin yıllık bir Haçlı sloganı: “Tanrı bunu istedi!””

“Suriye’de olup bitenlere bile “bize ne Suriye’den” cümlesiyle yaklaşan pembe mâbadlılara kötü haberi ben vereyim. Yeni Zelanda’daki Hristiyan terörist “bana ne Türkiye’den” dememiş. Silahlarından birinde “Türk yiyici” yazıyor. Diğerinde ise “1683” sayısı göze çarpıyor. 1683, yani Türklerin Viyana’yı ikinci kez kuşattığı ve “durdurulduğu” tarih.”

“Hadi devam edelim buradan. Hristiyan teröristin kaleme alıp sosyal medyadan yayınladığı 70 sayfalık metinde doğrudan Türklere yönelik olarak kurduğu cümleler şöyle: “Topraklarınızda huzur içerisinde yaşayabilirsiniz, size zarar gelmeyecek. Boğaz’ın doğu yakasında yani… Ama Boğaz’ın batısında bir yerde yaşamayı denerseniz, Avrupa’ya gelirseniz sizi öldüreceğiz. Konstantinopolis’e gelir, tüm cami ve minarelerinizi yıkarız. Ayasofya minarelerden kurtulacak ve Konstantinapol hak edildiği gibi tekrar Hristiyan şehri olacak.””

Tamamını Oku

#05 Bir Fotoğrafa Mektup

Yazıyı Kaleme Alan Kişi: Abdülhamit Güler

Yayınlanan Tarih: 16.03.2019

“Söyleyecek çok şeyin olduğu, kelimelerin duygularımızı ifade etmeye yetmediği zamanlardayız.”

“Öyle bir zamanda yaşıyoruz ki, insanla insan arasında mesafe kalmadı.”

“Ve öyle bir zamanda yaşıyoruz ki, insanla insanlık arasındaki uçurum açılıyor.”

“Dünyanın bir yerinde, dünyanın hiçbir yerinde olamayacak kadar çok dünya yıkılıyor. Dünyalar yıkıldıkça öfkemiz diriliyor. Elimizden bir şey gelmiyor. Ya da öyle hissediyoruz.”

“Dünyalar yıkılıyor dünyanın bir ucunda ve biz dünyalılar, dünyamızla aramızda açılan mesafeye bakmaktan başka bir şey yapamıyoruz.”

“Halbuki dünya doğmaktır. Doğumdur. Yoğundur dünyanın insanlığı. İnsanlık tarihinin insafsızlığı da öyle tabi…”

“Dünden beri bir fotoğrafa bakıp duruyorum.”

“Dünyaların duygusunu barındıran fekat bize acıdan başka bir şey vermeyen bir fotoğraf.”

“Yeni Zelanda’da haçlı zihniyetinin ölmediğini gösteren terörist saldırıda şehit düşen Ürdünlü Waseem ve kızının gülümseyen fotoğrafı…”

Tamamını Oku

“Mutlaka Okunması Gereken Yazılar” serisinin üçüncüsü olan yazıda 5 tane yazıyı sizinle paylaşıyorum. Umarım beğenirsiniz. İyi okumalar.

Ses kaydını dinlemek için tıklayınız

#01 Nasihatler

Yayınlanan Tarih: 12.10.2018

“Sûfî soylu olanlar, “Nezaretim altında yetiştirilmen için sana karşı insanların gönüllerinde tarafımdan bir sevgi bıraktım!” (Tâhâ 20/39) kaderi üzere doğmuşlardır. İtaati bırakma, yaptıysan da değer biçme. Sûfîler hizmeti batırmazlar, aksine bütün dünyadan daha güzel yaparlar; fakat yaptıkları zaman da saymazlar.”

“İçinde şükür olmayan her nimet sadece bu dünyanın lezzetidir; içinde sabır olmayan her şiddet ve mihnet ebedî ziyandır; içinde ilim ve ihlâs olmayan her itaat ise hayatı rüzgâra savurmaktır. Bana kibir getiren itaatten bîzarım, yakınırım, beni özre getirecek günahın kölesiyim. İnkâr etme, çünkü inkâr etmek kötüdür, inkâr eden bu işten mahrumdur.”

Tamamını Oku

#02 Köle Beslemek mi? İşçi Çalıştırmak mı? Hangisi Daha Ucuz?

Yazıyı Kaleme Alan Kişi: Ekrem Buğra Ekinci

Yayınlanan Tarih: 10.09.2018

“Sanayi inkılâbı, köleliğin sonunu getirdi. Kapitalist sistemde kölenin yeri yoktu. Yevmiyeli işçi çalıştırmak mı; köle beslemek mi daha ucuza geliyordu? Mühim olan buydu.”

“Fakir halklar, bilhassa Ruslar, Türklerin eline esir düşüp köle olmak istemişlerdir. Zira Osmanlı ülkesindeki köleler, kendi ülkelerinde göremeyecekleri nimetlere sahipti.”

“Şer’î hukukta kölelik, harb hâlinden kaynaklanan bir zarurettir. Harb esirleri, eğer fidye karşılığı serbest bırakma imkânı yoksa, mütekabiliyet (karşılıklılık) şartıyla köle yapılır. Hür ile köle, Allah huzurunda eşittir. Ancak kölelerin sosyal ve hukukî statüleri muayyen şekilde tahdid edilmiştir.”

Tamamını Oku

#03 Alev Alatlı: Çocuklarımıza Dünya Okur-Yazarlığı Kazandırmalıyız

Yazıyı Kaleme Alan Kişi: Alev Alatlı, Ayşe Böhürler

Yayınlanan Tarih: 16.03.2018

“Alev Alatlı ile dostluğumuz çok eskiye, 1990’lı yıllara dayanır. İlerleyen yılların perçinlediği samimiyetin etkisiyle sohbetlerimizin çoğunu onun mutfağında yaparız. Bu arada Alev Hanım gerçekten çok iyi yemek yapar. Bu vesileyle Funda’nın Mutfak Rehberi isimli kitabını da okurlara tavsiye ederim. Bir taraftan ev ahalisinin ihtiyaçlarına göre yemekler hazırlanırken devam eden sohbetlerde son derece ciddi ve önemli konulara değiniriz. Hayatın en olağan akışını yansıtan bu sohbetlere tanık olanlar ise bu durumdan çok eğlenir. Çorba karıştırırken bazen memleket kurtarır bazen de batırırız. İzleyenlerin hissesine ise şenlikli ama bir o kadar da bilgi yüklü bir seyir ve çok lezzetli bir tabak yemek düşer.”

“Beni Alev Alatlı ile mutfak sohbetlerini videolu yapmaya iten sebeplerin başında bu ortamın doğallığı geliyor. Böyle ortamlarda her şey organik, stüdyonun yapaylığı da yok. Hamaset, peşrev filan da mutfağa giremiyor. Bizim yıllarca yaptığımız mutfakta akan sohbetlerden birisinde yapımcılığım tuttu, organikliğini bozmadan sohbeti video kaydına aldık. Yemek yapmadık ama bir dahaki sefere yapmayı planlıyoruz.”

Tamamını Oku

#04 Türkiye’den Bir Muhammed Ali Çıkar Mıydı?

Yazıyı Kaleme Alan Kişi: M. Serdar Kuzuloğlu

Yayınlanan Tarih: 14.06.2018

“Cassius Marcellus Clay (Jr.) adıyla olmasa da Muhammad Ali (ya da bizdeki karşılığıyla Muhammed Ali) hepinizin hafızasında bir şekilde yer etmiştir.”

“Tarihinin bu en sıradışı boksörü, bu sporun o döneme dek kökleşmiş bütün geleneklerini altüst etmişti. Ayaklarını yere sağlam basmak yerine ringde bir step dansçısı gibi sekiyor, yüz ve bedenini korumak için gardını sağlam tutmak yerine kollarını iki yana indirerek rakiplerini tahrik ediyordu. Avını tuzağına çeken bir avcı gibi.”

Tamamını Oku

#05 Hürri̇yet Geyi̇ği̇ ve Öldürüen Basın Hürri̇yeti̇

Yazıyı Kaleme Alan Kişi: Ekrem Buğra Ekinci

Yayınlanan Tarih: 10.12.2018

“Sarı Ceket, Fransa’daki halk ayaklanmasının sembolü oldu. Son devirde sembolsüz ne isyana, ne ihtilale rastlanıyor. Fransız ihtilalinde kırmızı külah; Portekiz’de kırmızı karanfil, Ukrayna’da turuncu kaşkol ihtilal sembolüydü. Jön Türk isyanının da garip bir sembolü vardı: Geyik.”

“Hürriyet Kahramanı”

“Rumeli ordusu zabitlerinden Kolağası Resneli Niyazi, emrindeki 200 asker ve kumandanlık kasasından çaldığı 550 altınla beraber isyan ederek dağa çıkmış; padişaha telgraf çekerek meclisi toplamasını istemişti. Onu Enver ve Eyüp Sabri takip etti. Padişah Meşrutiyet’i ilan etti.”

“Niyazi, “Hürriyet Kahramanı”; geyik de “Rehber-i Hürriyet” ilan edildi. Hakkında “Enverle Niyazi unutulmaz bu isimler” diye marşlar bestelendi. İstanbul’a geldiklerinde bilhassa Arnavut kıyafetleri içindeki Niyazi Bey, büyük sükse yaptı. Çocuklara ismi konuldu; mekteplere ismi verildi.”

“Ama daha ziyade yanında gezdirdiği geyik, alaka çekmişti. Güya dağa çıktığı sırada, peşine bir geyik takılıyor; bu “hürriyet fedaileri”nin yanından ayrılmıyor. “Gazâl-ı Hürriyet”, yani Hürriyet Geyiği adını verdikleri bu zavallı hayvan, Jön Türk isyanının sembolü oluveriyor. Nereye gitse yanında götürür; çektirdiği resimlerde yanından ayırmazdı. O devre ait Meşrutiyet kartpostallarında, Niyazi ve geyiği hep yan yanadır.”

Tamamını Oku

Sizde beğendiniz yazıları benimle paylaşabilirsiniz.

Miraçla ilgili bir diğer önemli husus da Mescid-i Aksâ’nın günümüzdeki durumudur. Allah’ın, “Etrafını nurlandırdığım” dediği, tarihte Haçlılar ele geçirdiği zaman bütün Müslüman dünyâsının kendi miktarlarınca tek vücut olup ayaklandığı Selahaddin Eyyûbî ye maddî mânevi, duâ ile, silâh ile, para ile, asker ile yardım ettiği ve nihâyetinde Haçlı işgâlinden kurtardığı Kudüs, bugün dünyânın en zengin maden, petrol, gaz rezervlerine sahip ama ne yazık ki gâvurlar tarafından sömürülmekte ve Müslümanların birliksiz, tevhidsiz ve ittihadsız olduklarından dolayı Yahudi işgâli altında bulunmaktadır. Bu Mescid-i Aksâ, Efendimiz Hazretleri nin ve ashâbın kıdemlilerinin senelerce bir tevhid işâreti olarak, kıble olarak yöneldikleri mâbeddir. Kâbe’nin Hicretten sonra kıble tâyin edildiği düşünülürse, Hazret-i Hatice Vâlide’miz, Hazret-i Ebûbekir’ler, Osman’lar, Ömer’ler, Ali’ler, Abdurrahman’lar, Ebû Ubeyde’ler ve muhacirin tamamı Mescid-i Aksâ ya kıble olarak yönelmişlerdir. Mescid’i Aksâ Hazret-i Süleyman’ın Belkıs’ın tahtını göz açıp kapayıncaya kadar Yemenden getirttiği yerdir. Allah, “Etrafını âyetlerimle süslediğim” derken, Kurân-ı Kerım’deki âyetlerden değil bu nevi âyetlerden bahsetmektedir. Allah’ın kudretinin izhar olunduğu her hâl, âvât-ı beyyinâttandır. İşte bu Kudüs’te, bu Mescid-i Aksa ya Müslümanlar vakit namazı, Cuma, kandil, bayram, teravih için ya da şâir zamanda mescid ziyâreti için girerken, Yahudi polisi tarafından kontrol ediliyor. Bu acıyı hissetmediğimiz müddetçe böyle otururuz ve Kudüs Yahudi işgali altında olmaya devam eder. Bu nedenle Miraç Kandilinde konuşulması gereken en önemli husus budur.

Kudüs’e Doğru’den Gönderi

“Müslümanlar tükürseler İsrail’i sel basar” diye bir lâf var. Bu lâfı çokça tekrarlıyoruz ama tükürmüyoruz, beraber tükürmüyoruz. Allah-u Zü’l-Celâl’in biz kulları için namazdan, niyazdan, hacdan, zekâttan ve diğer ibâdetlerden gâyesi tevhiddir. Namaz kılmak, mükellefiyetleri yerine getirmek, nâfıle ibâdetlere yoğunlaşmak güzeldir, ancak hepsi şahsî ibâdetlerdir. Bunlar tevhide ait şeyler değildir ve biz maalesef tevhidden o kadar uzaklaşmışız ki şahsî mükellefiyetlerimizi yerine getirdiğimizde başkaları tarafından dindar etiketi ile etiketlendiriliyoruz. Hâlbuki şahsî mükellefiyetleri yerine getirip, tevhidden uzak olmak dindarlık değil, dinî darlıktır. Ancak din dar değil, çok geniştir. Evvelâ din kardeşlerin ile tevhid, sonra âlem-i beşer ile tevhid, sonra şâir mahlûkatla tevhid ki o mahlûkâtın Hâlık-ı Yegânesi olan Allah-u Zü’l-Celâl ile tevhidin başlangıcıdır. Biz daha bir araya gelemiyoruz, bir gâye uğruna bir istikamete yönelemiyoruz, hangi tevhidden bahsedebiliriz? Bu durumda ancak Miraç’ta şöyle olmuş, böyle olmuş diye tarihî vaka konuşabiliriz. Böyle bir vaziyette bütün Müslümanlar, Miraç kandillerini tebrike lâyık bir Müslüman topluluğu değil, niye hâlâ tevhid ehli olamadıklarını sorgulamaları gereken bir topluluktur.

Müslümanların Mescid-i Aksâ’yı ziyâret edip oradaki durumu görmesi gerekiyor. Bugün Arap Devletleri, İsrail’i tanımadıkları için kendi vatandaşlarını İsrail’e yollamıyorlar. İsrail de Arap Devletlerini tanımıyor. Bunlar bizi alâkadar etmeyen siyasî meselelerdir. Ancak İsrail tanımadığı ülkelerin vatandaşlarının İsrail’i turist olarak ziyaret etmesine müsaade ediyor, çünkü dünyâda alışveriş ve para lâzımdır, İsrail’in de dini îmanı hakikatte paradır. Dolayısıyla Müslümanlar Mescid-i Aksâ’yı ziyaret edebilir. Arap Devletleri İsrail’e, vatandaşlarının gitmesine müsaade etmeme yanlışından vazgeçmelidirler. Araplar da turist olarak bile olsa akın akın Kudüs’e gidip Mescid-i Aksâ’nın bugünkü durumunu görmelidir. Müslümanlar o zulmü görecekler, Mescid-i Aksânın kapılarında Yahudi askerlerinin bulunduğunu, ancak onların izni ile Allah’ın etrafını mübârek kıldığı mescide girilebildiğinin acısını yaşayacaklar ki, bugünkü hakikatte Filistin toprağı olan Kudüs’ün Yahudilere terki meselesi o zaman biter, özellikle bütün Türkler de Kudüs’e gidip Mescid-i Aksâ yı görmeliler. Tarihî bir gerçeklik olarak Türkler I’lâ-yı Kelîmetullah’ta diğer Müslümanlardan üstündürler, istesek de istemesek de, isteseler de istemeseler de, hapırsalar da köpürseler de Türkler İ’la-yı Kelîmetullah hususunda Müslümanların bayraktarıdırlar. Allah İslâm bayraktarlığını Türklere ihsân etmiştir. Uzun müddet Şam’da, sonra Mısır’da yaşamış bir Azerbaycan Kürdü olan Selahaddin Eyyûbî, Kudüs’ü işgal eden Haçlılara karşı savaşan Nureddin Zengi ve Memlûk Sultanı Baybars, Kudüs’ü fetheden Yavuz Sultan Selim Han ve babasından emanet aldığı Kudüs’ün statüsünü Resûlullah Efendimiz’in ve Hazret-i Ömer’in usûlüne göre statükolaştıran Sultan Süleyman Han bizim ecdâdımız içerisinde Kudüs’e büyük hizmetleri olan zevâttan önde gelenlerdir. Kanuni Sultan Süleyman in kurduğu statüko 1918 e kadar devam etmiştir. Bölgede hâlâ Osmanlı bakiyesi bir idari sistem vardır. Hazret-i İsa Kilisesini, farklı Hristiyan mezheplerine mensup olanlar birbirini yemesin, sulh olsun diye hâlâ bir Müslüman açar. Onun için Kudüs’te bizim ecdâdımızın toprağı vardır, ninemizin başörtüsü vardır, dedemizin sakalı vardır. Bu bir cihat ilanı, cihat çağrısı değildir; cihat evvelâ nefisle yapılır. Nefsimizi adam etseydik, Kudüs Yahudi işgalinde olmazdı. Kudüs, Müslümanların gönlünde kanayan bir yara olmalıdır ve bu ancak Müslümanlar oradaki manzarayı görürse mümkündür. Görmeden olmaz. Namaz ferdî bir vazifeyken, Kudüs’ü Yahudi işgâilinden kurtarmak toplumsal bir vazifedir. Namaza dâvet haricinde İslâm hukuku açısından kimse kimseyi namaz kılmaya icbar edemez, ancak Kudüs’ü kurtarmak böyle değildir. Onun için lütfen dinî ritüelleri yapmaya hapsettiğimiz din algımızı bu hudutlardan çıkaralım. Miraç bahsinde namazın önemli olduğunu herkes söylüyor, ama Mescid-i Aksâ bahsini pek kimse söylemiyor.

Ömer Tuğrul İnançer

Divan edebiyatının en büyük şairi Fuzuli ise, ondan sonra gelen ve bu edebiyatı kanatlandıran diğer bir şairi de Bakî’dir. Asıl adı Mahmut Abdülbakî olan şair, İstanbul’da başlayan hayatını yine İstanbul’da sonlandırmış, bu güzel şehrin ruhuna fısıldadığı en güzel kelimeleri şiirinin içine yerleştirmiştir.

1526 yılında Fatih Camii’nin güzel sesli müezzinlerinden Mehmed Efendi’nin oğlu olarak dünyaya gelen Bakî, çocukluk döneminden itibaren içindeki öğrenme ve okuma arzusunun çizdiği yolda ilerledi Bu öyle bir öğrenme aşkıydı ki, her gün beyninin içini kemiriyor ve bu hevesini gerçekleştirmenin hayalini kurduruyordu. Nihayet öğrenim görmek üzere Fatih’in kurduğu ünlü medreseye yazdırıldı.

Öğrenimi boyunca ünlü hocalardan ders alan Baki’nin sınıf arkadaştan arasında, ileride Kanuni çağının yüzünü aydınlatacak olan şair Nev’i, şair Valihî ve yazar Hoca Sadeddin Efendi, tarihçi Mustafa lî gibi zeki öğrenciler vardı.

Henüz on sekiz on dokuz yaşlarında iken İstanbul’un en ünlü şairleri arasında Baki’nin de ismi anılmaya başlandı. Zekası, şiirindeki sadelik ve ustalıkla büyük şairlerin dikkatini çekiyordu. Çağın ünlü şiir üstadı Zatî’nin de en beğendikleri arasında yer alıyordu. Hatta Zatî, şiirinin en olgun çağında ve yaşı hayli ilerlemiş bir dönemde, “Bakî gibi bir şairin şiirini almak ayıp değildir” diyerek onun bir beytini tamamlayıp gazel şekline sokmuş ve divanına almıştı.

Kendisini devrin büyük ilim ve devlet adamlarına kabul ettiren Bakî, yazdığı kasidelerle ünlendi O dönemde yeni yapılmaya başlanan Süleymaniye medresesinin tanınmış hocası Kadızade Şemseddin Efendi’nin yakın talebeleri arasına giren şair, Süleymaniye Camii’nin temeline ilk taşı koyan Şeyhülislam Ebussuud Efendi ile tanışma imkanı bulacaktı. Böylece de Osmanlı Sultanı Kanuni Sultan Süleyman’a tanıtılmanın ve şairlerle olan sohbetlerine katılmasının yolu açılacaktı. Bakî, Kanuni’nin şiir arkadaşı olmuştu adeta. Kanuni, kendi şiirlerine nazire yapmasını bizzat Bakî’den istiyordu. Padişah, Bakî’ye olan sevgisini “Benim dönemimde Bakî gibi bir şair yetişmiş olmasından dolayı iftihar duyuyorum” sözleriyle açıklıyordu. Kanuni vefat ettiğinde Bakî onun acısıyla, ünlü Kanuni Mersiyesi’ni yazacaktır ki bu eser gerçekten de eski şiirimizin bir şaheseridir.

Kanuni’nin yerine tahta geçen II. Selim zamanında biraz gözden düşen Bakî, sadrazam Sokullu Mehmed Paşa’nın himayesine girmesiyle birlikte padişahın özel davetlerine katılma imkânı buldu. fil. Murat devrinde ise Süleymaniye müderrisliğine atandı. Daha sonra Edime Selimiye, medresesine, sonra Mekke ve Medine kadılığına atandı. 1584’te İstanbul’a İstanbul kadısı olarak döndü. 1586 yılında Anadolu, 1592’de Rumeli Kazaskeri oldu. En büyük emeli şeyhülislamlık makamına oturmak olan Bakî, birçok entrika yüzünden bu göreve seçilemedi ve evinde şiirler, kasideler yazmaya başladı.

Bakî’ntn ününün yayılması, değerinin anlaşılması ve yazdıklarıyla usta şair olarak kabul edilmesi, her zaman olduğu gibi ancak o öldükten sonra gerçekleşti. 7 Nisan 1600 yılında ölümü İstanbul’un en önemli olayları arasında yer aldı. Cenaze namazının kılındığı Fatih Camii’nin avlusunda bütün devlet adamları, vezirler, bilim adamları ve şairler ile halk toplanmıştı. Tarihçiler o güne kadar İstanbul’un böyle bir kalabalık görmediğini, Kanuni’nin cenazesinden çok insanın orada olduğunu yazarlar, mı bize gönül ve söz sultanlarının mülkün sultanlarından daha değerli tutulduğunu gösterir. Ünü Macaristan sınırlarından İran’a ve Hint saraylarına kadar yayılan Bakî, Divan şiirinde bir ekol yaratmış, İstanbul Türkçesi şiirin çehresini güzelleştirmiştir. Şiirlerinde yaşama sevinci ve yaşamdan zevk alma konularını işlemiş, şiir diline akıcılık ve yeni uyumlar kazandırmıştır. Genelde gazel türünde şiirler yazdığı için “gazel şairi” olarak anılan Bakî’nin tek eseri vardın Divan…

Bakî’ye kaç çeşit dostu olduğunu sormuşlar.

Şair şöyle yanıtlamış: “Üç çeşit dost vardır. Birincisi gıda gibidir, sen onu her gün ararsın, ikinci dost var ki ilaç gibidir, gerektiğinde ararsın. Ama öyle dostlar vardır ki hastalık gibidir, o seni arar bulur.”

Yaşadığımız yüzyılda insanlık uzaya gidiyor ve bilinmeyen gezegenlerin sırlarını çözmeye çalışıyorsa bunda hiç şüphesiz Ali Kuşçu’nun yaptığı çalışmaların büyük etkisi vardır. Astronomi ve matematik bilgini olan Ali Kuşçu, soy ismini babasının mesleği dolayısıyla edinmiştir. Maveraünnehir hükümdarı ve ünlü astronomi bilgini Uluğ Bey’in doğancıbaşısı olan babası, her ava gidişlerinde Uluğ Bey’in doğanını taşırdı. Bu yüzden ‘kuşçu’ lakabıyla anılmaya başlandı.

1400 yılında Semerkand’da doğan Ali Kuşçu, Semerkand medresesinde eğitim gördü. Zamanın alimi Bursalı Kadızâde Rumi’den ve bizzat hükümdar Uluğ Beyden özel dersler aldı. Hükümdarla iyi bir arkadaş da olan Kuşçu, dersin dışında onunla birlikte ava gitmeye ve sürekli onun sarayında bulunmaya başladı. Ancak Ali Kuşçunun niyeti bilimsel alanda ilerlemekti Bir süre sonra hükümdardan gizli İran’a gitti Irandı Kirman şehri o zamanlar bir ilim merkezi idi ve Ali Kuşçu burada öğrenimini tamamlayıp tekrar Semerkand’a dönüş yaptığında Uluğ Bey, “Bize ne hediye getirdin?” diye sordu. O da eğitimi sırasında yazdığı ve aym evrelerini açıklayan “Risale-i Hallü’l-Eşkâl-i Kamer” isimli kitabını hükümdara hediye etti Ona haber vermeden gittiği için kırgın olan hükümdara böylece kendisini affettirdi

Rasathane müdürü Kadızade’nin ölümü üzerine Semer kand Rasathanesi ne müdür olan Ali Kuşçu, bir yandan da öğrenci yetiştirdi. Doğunun ve batının en büyük rasathanesi olan bu mekanda, yıldızların koordinatlarını hesap etti. ‘Zic-i Uluğ Bey’ İsimli eserinde güneşle gezegenlerin hareket teorisi, güneş ve ayın dünyaya olan uzaklıklarının ölçülmesi, güneş ve ay tutulması, gezegenlerin ortalama boylamlarının hesap edilmesi gibi bir çok konuyu aydınlattı.

Bütün bu değerli çalışmalar hükümdar Uluğ Bey’in 1449 da oğlunun başlattığı ayaklanmada öldürülmesiyle sona erdi. Rasathane yerle bir edilmişti. Bu duruma çok üzülen Ali Kuşçu izin alarak Tebriz’in yolunu tuttu. Yolda Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Haşan Bey’den sevgi ve saygı görünce onun yanında kalmaya karar verdi.

Osmanlı Devleti ile Akkoyunlular arasındaki barışı sağlama görevini Ali Kuşçu yürüttü. Ali Kuşçu, elçi olarak Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmet’in huzuruna çıktı ve Fatih hiçbir elçiye göstermediği iltifatı ona gösterdi. Onunla uzun uzun sohbet etti. Bunun nedenini soranlara ise şu yanıtı verecekti: “Ben ona Uzun Hasan’ın elçisi olduğu için değil bir ilim güneşi olduğu için iltifat ettim.”

Birçok bilgin ve sanatçıyı İstanbul’da toplama niyetinde olan Fatih’in isteği üzerine, Ali Kuşçu görevini tamamlayıp İstanbul’a geldi. O dönemlerde dışarıdan gelen bütün bilim adamları Üsküdar’da törenle karşılanırdı. Ali Kuşçu da işte böyle görkemli bir törenle karşılandı.

İstanbul’a yerleştikten sonra Ayasofya Medresesi’nde ders vermeye başlayan ünlü bilgin, burada Molla Sarı Lütfü, Kıvameddin Kasım, Sinaneddin Yusuf gibi değerli öğrencileri yetiştirdi. Molla Hüsrev İle birlikte medreseye yeni ders programları hazırladı; astronomi ve matematik öğreniminin İstanbul’da önem kazanmasına yardımcı oldu. Bu yüzdendir ki, İstanbul’da matematik ve astronominin en parlak olduğu dönem bu dönemdir.

1457’de yazdığı ‘Risaletü’l-Fethiyye’ isimli astronomi kitabını İstanbul’u fetheden padişah Fatih Sultan Mehmed’e hediye eden Ali Kuşçu, kitabın sonuna gök cisimlerinin yere uzaklıklarını gösteren bir bölüm ile dünya haritasını da eklemişti. Bu eserler Fatih tarafından takdirle karşılandı ve iltifat gördü.

16 Aralık 1474’te İstanbul’da ölen Ali Kuşçu, Eyüp Türbesi civarına defnedildi. Astronomi ve matematik bilimleri dışında İslam felsefesi, hadis, tefsir gibi konularda da eserler yazan ünlü bilgin, Osmanlı İmparatorluğu’nda astronomi bilimini kuran büyük Türk bilgini olarak tarihe geçti.

Ali Kuşçu’nun Zor Sorusu

Fatih Sultan Mehmet, zaman zaman bilim adamlarını toplar ve tartışmalar düzenlerdi. Bu toplantılardan birisinde Ali Kuşçu ortaya bir problem attı. Problem şu idi:

“Bir dar açının bir kenan genişleme yönüne doğru hareket ettirilirse geniş açı olur. Harekete devam edilirse dik açı olmaksızın dar açı meydana gelir.”

Padişah bu problemin çözümünü Ali Kuşçu yapmadan diğer bilim adamlarından çözmelerini istedi. ‘Tazarruname’ adlı eseriyle tanınan ünlü Sinan Paşa da bu topluluk arasındaydı. Sinan Paşa üç sayfalık bir makale kaleme aldı ve problemi çözdü.

Tor tarayıcısı, anonim olarak internette gezinmek için güçlü ücretsiz araçtır. .onion uzantılı derin ağa (deep web) girmenize olanak sağlar. Bir web sitesi oluşturmak istiyorsanız veya derin ağda (deep web) gezinmek istiyorsanız yazının tamamını okumanızı tavsiye ederim. .onion sitesi oluşturmak istiyorsanız detayları iyi takip etmeniz gerekir.*

Bir .onion alan adı, yalnızca Tor tarayıcısı aracılığıyla erişilebilen web site adresidir. Chrome, Firefox ve Opera gibi tarayıcılar, kullanıcıları tor web sitelerine girişini engeller. Tor tarayıcısının nasıl kurulduğunu öğrenmek için tıklayın.

Tor Ağ Arama Motorları

• http://haystakvxad7wbk5.onion/
• http://gjobqjj7wyczbqie.onion/
• http://grams7ebnju7gwjl.onion/
• http://hss3uro2hsxfogfq.onion/
• http://xmh57jrzrnw6insl.onion/
• http://3bbaaaccczcbdddz.onion/

İnternet Arama Motorları

• https://3g2upl4pq6kufc4m.onion/
• http://ulrn6sryqaifefld.onion/
• http://uj3wazyk5u4hnvtk.onion/

Güvenlik ve Gizlilik

• http://ic6au7wa3f6naxjq.onion/
• https://privacyintyqcroe.onion/
• http://pgpkeysximvxiazm.onion/
• http://bpo4ybbs2apk4sk4.onion/en/
• http://obrrsrw6b3rjuibx.onion/
• http://expyuzz4wqqyqhjn.onion/
• http://kkkkkkkkkk63ava6.onion/wiki/The_World_Wide_Web_And_Your_Privacy

Not Paylaşım

• http://4m6omb3gmrmnwzxi.onion/
• http://felixxxboni3mk4a.onion/felixxx.php?page=pastebin
• http://6zc6sejeho3fwrd4.onion/
• http://pastagdsp33j7aoq.onion/
• http://nzxj65x32vh2fkhk.onion/
• http://zerobinqmdqd236y.onion/

Haberler

• https://www.nytimes3xbfgragh.onion/
• https://www.propub3r6espa33w.onion/

E-Posta

• http://zsolxunfmbfuq7wf.onion/rc/
• https://protonirockerxow.onion/
• http://clgs64523yi2bkhz.onion/
• http://tt3j2x4k5ycaa5zt.onion/mail/
• http://cwu7eglxcabwttzf.onion/
• http://eludemaillhqfkh5.onion/
• http://grrmailb3fxpjbwm.onion/

Bloglar ve Kişisel Siteler

• http://jamiewebgbelqfno.onion/

Kütüphaneler

• http://r6rfy5zlifbsiiym.onion/series/0021
• http://xfmro77i3lixucja.onion/
• http://2bu5puxp6afwjgql.onion/

Sosyal Medya

• https://www.cyphdbyhiddenbhs.onion/
• http://avengersdutyk3xf.onion/
• https://www.facebookcorewwwi.onion/
• http://answerstedhctbek.onion/
• http://suprbayoubiexnmp.onion/
• http://thehub7xbw4dc5r2.onion/

Hosting

• http://bcloud2suoza3ybr.onion/
• http://filesto37i2x5dea.onion/
• http://dhosting4okcs22v.onion/
• http://felixxxboni3mk4a.onion/
• http://kowloon5aibdbege.onion/
• https://container656ovix.onion/
• http://popfilesxuru7lsr.onion/
• http://5jp7xtmox6jyoqd5.onion/
• http://twlba5j7oo5g4kj5.onion/

İşletim Sistemleri

• http://sejnfjrq6szgca7v.onion/
• http://kkkkkkkkkk63ava6.onion/

Güvenlik

• http://33y6fjyhs3phzfjj.onion/
• http://intrcept32ncblef.onion/
• http://5ha7oig7du2jeyer.onion/
• http://e3v3x57ykz25uvij.onion/

Bitcoin

• http://bitcloak43blmhmn.onion/
• http://cryptomixns23scr.onion/
• http://eludemaillhqfkh5.onion/mixer
• http://tr5ods7ncr6eznny.onion/

Karışık

• https://dns4torpnlfs2ifuz2s2yf3fc7rdmsbhm6rw75euj35pac6ap25zgqad.onion/
• http://expressobutiolem.onion/
• http://zfu7x4fuagirknhb.onion/
• http://ngp5wfw5z6ms3ynx.onion/
• http://fncuwbiisyh6ak3i.onion/
• http://njalladnspotetti.onion/
• http://fqnqc7zix2wblwex.onion/
• http://smspriv6fynj23u6.onion/
• http://rougmnvswfsmd4dq.onion/
• http://ebxqgaz3dwywcoxl.onion/
• http://mvfjfugdwgc5uwho.onion/

Tor Dizinleri

• http://cb3robuo3hobodw6.onion/
• http://onionsnjajzkhm5g.onion/
• http://soupkso3la22ltl3.onion/
• http://visitorfi5kl7q7i.onion/search/

BONUS

Tor tarayıcısı, anonim olarak internette gezinmek için güçlü ücretsiz araçtır. .onion uzantılı derin ağa (deep web) girmenize olanak sağlar. Bir web sitesi oluşturmak istiyorsanız veya derin ağda (deep web) gezinmek istiyorsanız yazının tamamını okumanızı tavsiye ederim. .onion sitesi oluşturmak istiyorsanız detayları iyi takip etmeniz gerekir.

• .ONION Alan Adı Nedir ve Nasıl Çalışır?
• Sıradan Bir Alan Adından Farkları Nelerdir?
• Neden Bir Adres İsteyeyim?
• Tor Tarayıcısı Nasıl Kurulur?
  • Tor Tarayıcısı Kurulum Aşamaları
  • Tor Tarayıcısını Güncelleme
  • Tor Ağını Yapılandırma
  • Tor Tarayıcının Çalışıp Çalışmadığını Kontrol Etme
• .ONION Alan Adı Nasıl Oluşturabilirim?
  • HTML (Demo) Site Kurulumu ve Yapılandırma

Internet Download Manager (IDM) indirme hızlarını %500’e kadar arttırmak, indirmeleri devam ettirmek ve programlamak için kullanımı kolay bir araçtır. Internet Download Manager kullanıcılarının görüşlerine göre Internet Download Manager sevdiğiniz yazılımları, oyunları, cd, dvd ve mp3 müzikleri, filmleri, ve ücretsiz yazılımları indirmek için mükemmel bir hızlandırıcı programı!

İndir

Internet Download Manager Hakkında

Internet Download Manager indirmelerinizi hızlandırmak için akıllı dinamik dosya bölümlemeye ve güvenli çok parçalı indirme teknolojisine önem veren yerleşik indirme mantığı hızlandırıcısına sahiptir. İndirmeye başlamadan önceden dosyaları bölen diğer indirme hızlandırıcıları ve yöneticilerin aksine, Internet Download Manager indirme işlemi sırasında indirlen dosyaları dinamik olarak böler. Ayrıca Internet Download Manager daha iyi hızlandırma performansına ulaşmak için bağlantıları ek bağlantı veya giriş aşaması olmadan tekrar kullanır.

Ayrıca kapsamlı hata kurtarma ve devam etme özelliği bağlantı kesintileri, ağ sorunları, bilgisayar kapanması, veya beklenmeyen güç kesintileri nedeniyle bozuk ve yarıda kalan indirmeleri yeniden başlatır. Basit grafik kullanıcı arayüzü IDM’nin kullanımını kolaylaştırır.

Internet Download Manager geniş özelleştirme kapasitesine, indirilebilir araç çubuğu görünümlerine, görsel XP stillerine, çoklu dil arayüzüne sahiptir, ve vekil sunucuları, FTP, HTTP ve HTTPS iletişim kurallarını, güvenlik duvarlarını, dosya yönlendirmelerini, çerezleri, yetkili dizinleri, ZIP önizlemesini, kategorileri, MP3 ses ve MPEG video içeriği işleme ve çok sayıda sunucu platformlarını destekler. IDM sorunsuz bir şekilde Microsoft Internet Explorer, Netscape, AOL, MSN Explorer, Opera, ve Mozilla tarayıcıları ile indirmelerinizle otomatik olarak ilgilenmek için ilişkilendirilir. Ayrıca dosyaları sürükleyip bırakabilir veya Internet Download Manager’i komut satırından kullanabilirsiniz. Internet Download Manager ayarlanan zamanda istediğiniz dosyaları indirmek için, modeminizi çevirebilir, ardından kapatabilir ve hatta indirmeleriniz bittiğinde bilgisayarınızı bile kapatabilir.

Internet Download Manager’in site yakalayıcısı özelliği sadece belirlenen filtreler ile gerekli dosyaları indirmenizi sağlamaz, örnek olarak bir web sitesinden tüm resimleri, veya bir web sitesinden tüm ses dosyalarını, ayrıca bir web sitesinin tüm alt sitelerini, veya çevrimdışı gözatma için web sitesinin tamamını indirmenizi sağlar. Belirlenen zamanda çalıştırmak ve durdurmak için, veya senkronizasyon değişiklikleri için düzenli olarak çoklu yakalayıcı projeleri programlamak mümkün.

IDM yeni sürümlerini haftada bir denetler. Kullanılabilir olduğunda, IDM yeni özellikleri açıklayan bir iletişim kutusu gösterir ve güncellemeyi önerir. Ayrıca IDM’nin en son sürümünü Hızlı Güncelleme aracını kullanarak da indirebilirsiniz.

Dinamik Bölümleme ve Performans

IDM Özellikleri:

• Yarım bölme kuralını kullanan dinamik dosya bölümleme
• Atanan bölümleri indirmeyi tamamlayan bağlantıların ek bağlantı veya giriş aşaması olmadan tekrar kullanılması
• IDM’yi özel bağlantı türünüze ayarlamak için seçilebilir zaman aşımı süresi ve bağlantı sayısı

Dinamik dosya bölümleme ve bağlantının tekrar kullanılması

Internet Download Manager dosya indirme mantığı için optimize edilmiştir. İndirilen dosyaları indirme işlemi başlamadan önce parçalara bölen diğer indirme hızlandırıcıların aksine, IDM dosyaları dinamik olarak böler. Dinamik bölümleme indirme performansında önemli bir artış sağlar. Dosya indirmeye başlandığında, kaç tane bağlantının açılabileceği belirsizdir. Yeni bağlantı kullanılabilir olduğunda IDM indirilecek en büyük parçayı bulur ve ikiye böler. Böylece yeni bağlantı en büyük dosya parçasının yarısını indirmeye başlar. IDM sunucularla iletişim için gerekli olan zamanı ve bağlantıları meşgul etmeyi en aza indirir.

Bir ilerleme çubuğu üzerindeki pembe çizgiler başlangıç konumunu, mavi çubuklar indirilen bölümleri, beyaz çubuklar indirilecek bölümleri gösterir.

Bir bağlantı bir parçayı indirdiğinde (mavi çubuk pembe çizgiye geldiğinde) ve bir sonraki bağlantı kendi parçasını indirmeye başlamadıysa, IDM parçayı tekrar ilk bağlantıya atar. Bir sonraki bağlantı kendi parçasını indirmeye başladıysa, ilk bağlantı en büyük parçayı ikiye bölerek diğer yavaş çalışan bağlantılara yardım eder. IDM yalnızca parçayı parçanın boyutu bağlantı türü için çok küçük olduğunda bölmez.

Bağlantılar tüm parçaları indirmeyi tamamladıklarında, IDM parçaları tek bir dosyaya birleştirecektir.

IDM tüm dosya konumlarını dakikada birkaç kez kaydeder. Böylece indirmeyi durdurduktan/duraklattıktan sonra hatta beklenmeyen bir güç kesintisinden sonra, IDM indirmeye devam edecek ve dosyayı düzgünce birleştirecektir.

Resimdeki pembe çizgiler devam ettirdikten sonraki yeni başlangıç konumları

Internet Download Manager’i Kullanma

Ana Program Penceresi

Ana program penceresi indirilen dosyaların listesini gösterir. Bu liste indirilen dosya hakkında dosya boyutu, indirme durumu, tahmini kalan süre, mevcut indirme hızı ve indirme açıklaması gibi ek bilgileri içerir. Listeyi herhangi bir sütunun başlığına tıklayarak sıralayabilirsiniz.

İndirme denetimi düğmeleri (URL Ekle, Başlat/Devam Et, Dur, Tümünü Durdur, Sil, Tüm Tamamlananları Sil, Seçenekler, Programlayıcı, Kuyruğu Başlat, Kuyruğu Durdur, Öner) listenin yukarısındadır. Seçili indirmenin durumuna bağlı olarak etkin veya kapalı durumda olabilirler.

Arkadaşlarınıza Internet Download Manager’i önermek için Öner düğmesine tıklayın!

URL Ekle düğmesi ile indirilecek yeni bir dosya ekleyebilirsiniz. Metin kutusuna yeni bir URL girebilir veya varolan URL’lerden seçebilirsiniz. Ayrıca sunucu yetkilendirme istiyorsa “Yetkilendirme kullan” kutusunu işaretleyerek giriş bilgisi de belirtebilirsiniz.

URL biçimi geçerliyse, dosya açıklamasını yazabileceğiniz ve dosyanın nereye kaydedileceğini seçebileceğiniz “Farklı Kaydet” iletişim kutusu görünür. Alternatif olarak daha sonra “Dosya Özellikleri” iletişim kutusunda açıklama ekleyebilirsiniz. İletişim kutusu penceresi altında üç düğme vardır. İndirmeyi iptal etmek istiyorsanız, İptal düğmesi üzerine basın.

İndirmeyi hemen başlatmak istiyorsanız, İndirmeyi Başlat/Devam Et düğmesi üzerine basın. Bu dosyayı IDM dosya indirme iletişim kutusuna getirir. İletişim kutusu size indirme üzerinde ek denetim verir. Ayrıca indirme ilerlemesi, ortalama indirme hızı, tahmini kalan süre, mevcut indirme durumu, devam etme özelliğinin sunucu tarafından desteklenip desteklenmediğini, vb. bilgileri de gösterir. Ayrıca iletişim kutusu her indirilen dosya bölümü için indirme ilerlemesini gösteren çizelgeye de sahiptir.

İndirmeyi ertelemek için Duraklat düğmesine tıklayabilir, veya indirmeyi durdurup iletişim kutusunu kapatmak için İptal düğmesine tıklayabilirsiniz. İndirmeyi her zaman devam ettirebilirsiniz. Devam Et düğmesinin ancak sunucu bu işlevi destekliyorsa indirmeyi son kaydedilen konumdan yeniden başlatacağını unutmayın.

Durdur düğmesi seçili dosyaları indirmeyi durdurur. Ayrıca indirmeyi Dosya İndirme iletişim kutusunda İptal düğmesine basarak veya iletişim kutusunu kapatarak da durdurabilirsiniz. Tümünü Durdur düğmesi devam etmekte olan tüm indirmeleri durdurur.

Sil düğmesi seçili dosyaları indirme listesinden siler. Sadece tamamlanan veya duraklatılan dosya indirmeleri için etkindir. Dosya indirmesi tamamlanmadıysa, IDM indirmeyi listeden silmek için onay ister.

Tamamlananları Sil düğmesi (sadece kayıtlı sürümlerde kullanılabilir) tamamlanan tüm indirmeleri listeden siler.

Programlayıcı düğmesi kuyruklardaki dosyaların indirileceği zamanı ayarlayabileceğiniz veya senkronizasyon görevleri atayabileceğiniz Programlayıcı iletişim kutusu penceresini açar.

Ayrıca tüm ana denetimler Dosya menüsünde ve İndirme Listesindeki bir dosyaya sağ tıkladığınızda açılan menüde de mevcut.

Seçili dosyanın özelliklerini görmek/düzenlemek için açılan menüdeki Özellikler öğesini seçebilirsiniz. Dosyanın kaydedileceği konumu değiştirebilir, açıklama ekleyebilir, URL’yi veya sunucu giriş bilgisini (kullanıcı adı ve şifre) değiştirebilirsiniz.

Kategoriler

Pencerenin ana kısmının sol tarafında indirme kategorileri ağacı vardır. Internet Download Manager dosyalarınızı yönetmek ve düzenlemek için kategoriler özelliğini sunar. Kategoriler özelliğine ihtiyacınız yoksa, Kategoriler penceresini basitçe kapatabilirsiniz ve dosyaları indirirken herhangi bir kategori seçmezsiniz. Her indirme kategorisi bir ada, bir varsayılan indirme dizinine ve ilişkili dosya türlerinin listesine sahiptir. IDM Müzik, Video, Programlar, Belgeler, vb. gibi önceden tanımlanmış birkaç kategoriye sahiptir. Onları silebilir, düzenleyebilir, veya kendi kategorilerinizi ekleyebilirsiniz.

Bir kategoriler öğesi üzerine sağ tıklamak yeni kategoriler eklemenizi, veya düzenlemenizi veya varolan öğeleri silmenizi sağlayan bir menü gösterir. Bir kategori eklerken, kategori ile ilişkilendirilicek dosya uzantılarını, ve kategori dosyalarının yeri olan varsayılan indirme dizinini seçebilirsiniz.

Örnek olarak, Belgeler kategorisi şu uzantılara: “doc pdf xls txt” ve şu varsayılan indirme dizinine: “c:\downloads\documents” sahip olabilir.

Dosya türleri listesi ile uyuşan dosyaları indirdiğinizde veya kaydettiğinizde IDM otomatik olarak kategori ve klasör önerecektir. IDM seçeneklerinde dosyayı kaydet iletişim kutularını kapatırsanız, IDM otomatik olarak indirmeleri belirlenen klasörlerine koyar.

IDM Kuyrukları

IDM 2 ana kuyruğa sahiptir: indirme kuyruğu ve senkronizasyon kuyruğu. Ayrıca istediğiniz sayıda ek kuyruk oluşturabilirsiniz.

İndirme/senkronizasyon kuyruklarının başlangıç ve bitiş saatlerini programlayabilir, veya indirme kuyruklarını elle başlatabilir ve durdurabilirsiniz. Ana IDM indirmeler listesi indirmelerin hangi kuyruğa ait olduğunu gösteren “K” sütununa sahiptir.

Üç sarı dosyalı simge indirmenin ana indirme kuyruğuna ait olduğu, üç yeşil dosyalı simge indirmenin ana senkronizasyon kuyruğuna ait olduğu anlamına gelir. İki sarı dosyalı simge indirmenin ek bir indirme kuyruğuna iki yeşil dosyalı simge indirmenin ek bir senkronizasyon kuyruğuna ait olduğunu gösterir. Bir kuyruk başlamaya programlanmışsa, o zaman simgesi küçük bir saat işaretine sahip olur.

Ana IDM penceresinin kategoriler alanı kuyrukların listesini gösteren “Kuyruklar” bölümüne sahiptir.

Listede bir kuyruk seçtiğinizde, ana IDM indirmeler listesi sadece seçili kuyruğa ait olan dosyaları gösterir. Bu listedeki kuyruklar basit ve kullanışlı bir sağ tık menüsüne sahiptir.

Sağ tık menüsünü görüntülemek için kuyruk üzerine sağ tıklayabilir, veya kuyruğu seçip klavye üzerindeki sağ tık menüsü düğmesine basabilirsiniz.

İndirilecek yeni bir dosya eklediğinizde, IDM dosyayı varsayılan olarak ana indirme kuyruğuna ekler, ve IDM indirme tamamlandığında dosyayı indirme kuyruğundan siler.

Aşağıdaki yollarla dosyaları bir kuyruktan başka bir kuyruğa taşıyabilir veya ekleyebilirsiniz:

• ana indirme listesinin sağ tık menüsündeki ilgili menü öğesini kullanarak
• ana indirme listesinden ana IDM penceresindeki kuyruklar listesine “sürükle ve bırak” özelliğini kullanarak
• dosyalar listesinden IDM programlayıcı iletişim kutusundaki kuyruklar listesine “sürükle ve bırak” özelliğini kullanarak, İndirilen dosyaların indirme kuyruklarına (sadece senkronizasyon kuyruklarına) taşınmayacağını unutmayın

Kuyrukları Başlatma ve Durdurma

IDM kuyruğu başlatıldığında, IDM kuyruktan aynı anda bir veya birkaç dosya indirir. Aynı anda indirilen dosya sayısı Programlayıcı -> “Kuyruktaki dosyalar” sekmesinde her kuyruk için ayrı ayrı ayarlanabilir.

Ayrıca kuyruk işlemini aşağıdaki yollarla da başlatabilirsiniz (durdurabilirsiniz):

• ana indirme kuyruğunu başlatmak veya durdurmak için ana IDM araç çubuğundaki “Kuyruğu Başlat” ve “Kuyruğu Durdur” düğmelerine basabilirsiniz
• diğer kuyrukları başlatmak/durdurmak için araç çubuğundaki “Kuyruğu Başlat” ve “Kuyruğu Durdur” düğmelerinin yakınında bulunan açılan menüyü kullanabilirsiniz. Açılan menü üzerine tıkladığınızda, IDM seçilecek kuyrukların listesini gösterir

• IDM ana menüsünden “İndirmeler->Kuyruğu Başlat->[İlgili Kuyruk adı]“ veya “İndirmeler->Kuyruğu Durdur->[İlgili Kuyruk adı]“ menü öğelerini kullanabilirsiniz
• “Kategoriler” penceresindeki kuyruklar listesinde kuyruk sağ tık menüsünden Başlat veya Durdur menü öğelerini seçebilirsiniz
• Programlayıcı iletişim kutusundaki “Şimdi başlat” ve “Durdur” düğmelerini kullanarak kuyrukları başlatabilir veya durdurabilirsiniz
• ayrıca Programlayıcı iletişim kutusunda kuyrukların başlangıç ve bitiş saatlerini de programlayabilirsiniz.

Ana IDM İletişim Kutusunun Görünümünü Özelleştirme

Internet Download Manager sütunları ve araç çubuğu görünümünü özelleştirme özelliğine sahiptir.

Internet Download Manager’in standart sürümü 4 yerleşik araç çubuğu görünümüne sahiptir: Büyük 3B düğmeler, Küçük 3B düğmeler, Büyük Klasik düğmeler ve Küçük Klasik düğmeler. Bu seçenekler arasından istediğiniz araç çubuğu görünümünü seçebilirsiniz, veya Internet Download Manager’in ana sitesinden yeni araç çubuğu görünümleri indirebilirsiniz. Grafik tasarımına aşinaysanız, Internet Download Manager için kendi araç çubuğunuzu çizebilirsiniz. Ayrıca araç çubuğunda hangi düğmelerin görüneceğini ve nasıl sıralanacağını seçebilirsiniz.

IDM araç çubuğu görünümünü özelleştirmek için, lütfen araç çubuğuna sağ tıklayın (aşağı bakın).

Bu menüdeki kullanılabilir seçenekler arasından araç çubuğu stilini ve düğme boyutunu seçebilirsiniz. Internet Download Manager için yeni araç çubuğu görünümü indirmeniz gerekiyorsa, lütfen “Yeni araç çubukları ara” menü öğesini seçin.

Araç çubuğu düğmelerini özelleştirmek için, lütfen “Özelleştir…” menü öğesini seçin.

Bu iletişim kutusunda IDM araç çubuğunda hangi düğmelerin görüneceğini ve nasıl sıralanacağını denetleyebilirsiniz. İletişim kutusunun sol bölmesi kullanılabilir düğmeleri gösterir. Sağ bölme IDM araç çubuğundaki düğmelerin listesini gösterir. Bu listede bir düğmeyi seçerek, ve “Yukarı Taşı” veya “Aşağı Taşı” düğmelerine basarak düğmeleri sıralayabilirsiniz. Bir düğmeyi seçerek, ve “Ekle” veya “Kaldır” düğmesine basarak düğmeleri ekleyip kaldırabilirsiniz.

Ana penceredeki IDM sütunlarını özelleştirmek için, bir sütunun başlığına sağ tıklayın.

Hangi sütunların görüneceğini, sütunların genişliğini, ve sütunların sırasını seçebilirsiniz. Bir sütunu eklemek için, gerekli sütunun işaret kutusunu işaretlemelisiniz. Sütunu seçerek, ve “Yukarı Taşı” veya “Aşağı Taşı” düğmelerini kullanarak başka bir konuma taşıyabilirsiniz. Ayrıca ana IDM penceresinde sütunların başlığını sürükleyip bırakarak da sıralamayı değiştirebilirsiniz.

IDM ile İndirmeleri Başlatma

Internet Download Manager ile indirmelerinizi başlatmak için birkaç yol vardır.

• Otomatik Mod. Bu mod en kolayıdır. Bu durumda özel bir şey yapmanıza gerek yoktur, sadece her zamanki gibi Internet’te dolaşın. IDM indirmelerinizi yakalayacaktır ve ilgilenecektir.
• Internet Explorer’da sağ tıklama. Internet Explorer’da bir bağlantıya sağ tıklayabilir, ve “IDM ile İndir” menü öğesini seçebilirsiniz.
• Sürükle ve Bırak. IDM ile indirmek için bağlantıları sürükleyip bırakabilirsiniz.
• URL Ekle düğmesi. URL Ekle düğmesini kullanarak indirmeleri elle ekleyebilirsiniz.
• Bağlantıları Panoya Kopyalama. IDM panodaki indirme bağlantılarını yakalayabilir.
• Komut Satırı. IDM komut satırından çalışabilir.
• İndirmeleri Aktarma. IDM bir dosyadan indirme bağlantılarını aktarabilir.

Otomatik Mod

IDM ile otomatik modda indirme

Bu yöntem en kolayıdır. Kullanıcılar indirme bağlantıları üzerine tıkladıklarında IDM Internet Explorer, MSN Explorer, AOL, Opera, Mozilla ve Netscape tarayıcılarından indirmeleri devralır, ve otomatik olarak dosyaları indirmeye başlar.

Internet Explorer’da veya başka bir tarayıcıda bir indirme bağlantısı üzerine tıklarsanız, IDM bu indirmeyi devralacaktır ve hızlandıracaktır. Bu durumda özel bir şey yapmanıza gerek yoktur, sadece her zamanki gibi Internet’te gezinin. IDM bir indirmeyi indirmenin türü türler/uzantılar listesi ile eşleşiyorsa Internet Explorer’dan devralır. IDM ile indirilecek türler/uzantılar listesi Seçenekler->Genel bölümünde düzenlenebilir. IDM bir indirme devraldıysa, aşağıdaki iletişim kutusunu gösterir.

Daha Sonra İndir düğmesi üzerine tıklarsanız, URL (web adresi) indirmeler listesine eklenecektir, fakat indirme işlemi başlamayacaktır. İndirmeyi Başlat düğmesi üzerine tıklarsanız, IDM dosyayı indirmeye hemen başlayacaktır. IDM indirmelerinizi IDM kategorileri ile ilişkilendirmenizi sağlar. IDM dosya türüne göre kategori ve varsayılan indirme dizinini önerir. Ana IDM penceresinde kategorileri düzenleyebilir, silebilir ve yeni kategoriler ekleyebilirsiniz. İndirmeden önce bir zip dosyasının içeriğini görmek isterseniz, Önizleme düğmesi üzerine tıklayabilirsiniz.

IDM herhangi bir indirmeyi Internet Explorer’da indirme bağlantısına tıklarken CTRL tuşuna basılı tutarsanız devralacaktır. (“IDM Seçenekler->Genel” bölümündeki “CTRL tuşunu IE tıklama izleme ile kullan” kutusunu işaretlemelisiniz).

IE’de bir indirme bağlantısı üzerine tıklarken ALT tuşuna basılı tutarsanız, IDM indirmeyi devralmıyacaktır ve Internet Explorer’ın dosyayı indirmesine izin verecektir. (“IDM Seçenekler->Genel” bölümündeki “ALT tuşunu IE tıklama izleme ile kullan” kutusunu işaretlemelisiniz)

IDM’nin bir tarayıcıdan herhangi bir indirmeyi devralmasını istemiyorsanız, IDM seçeneklerinde tarayıcı ilişkilendirmesini kapatın. “IDM Seçenekler->Genel” bölümünde bir tarayıcı ilişkilendirmesini açtıktan veya kapattıktan sonra, tarayıcıyı yeniden başlatmayı unutmayın.

Internet Download Manager ile dosya indirmede sorun yaşıyorsanız, tarayıcının indirmeyi işlemesine izin vermek için bir bağlantı üzerine tıklarken Alt tuşuna basmalısınız.

Internet Explorer’da Sağ Tıklama

IDM IE’nin sağ tık menüsü ile ilişkilendirilir.

1. Bir html sayfasında seçili metindeki belirli bir bağlantıyı veya tüm bağlantıları indirin.

Internet Explorer’da bir bağlantı üzerine sağ tıklarsanız, “IDM ile indir” menü öğesini göreceksiniz. Bağlantıyı IDM ile indirmeye başlamak için sadece bu öğeyi seçin. Ayrıca Internet Explorer’da bir metini seçebilir, ve seçili metindeki tüm bağlantıları IDM’ye eklemek için “IDM ile indir” menü öğesini seçebilirsiniz.

IDM indirmeyi otomatik olarak devralmıyorsa bu şekilde dosyaları indirmek kullanışlıdır.

2. Bir html sayfasından birkaç dosya indirin.

Bir html sayfasından birkaç dosya indirebilirsiniz. IDM web sayfasına bağlı tüm veya seçili indirmeleri ana indirme listesine aktarabilir. Sadece web sayfasında sağ fare düğmesine tıklayın ve açılan menüde “Tüm bağlantıları IDM ile indir” öğesini seçin. Aşağı bakın.

Web sayfasının herhangi bir yerinde Tüm bağlantıları IDM ile indir menü öğesini seçtikten sonra, IDM bu sayfadan indirmeleri aktarmak için bir iletişim kutusu görüntüler. Aşağı bakın.

Aynı zamanda IDM dosya boyutlarını ve türlerini öğrenmek için tüm indirmeleri denetlemeye başlar. IDM denetlemeyi bitirene, ve sonuçları gösterene kadar bekleyebilirsiniz.

Ardından IDM ile indirmeniz gereken dosyaların kutularını işaretleyin. Html sayfalarını filtrelemek için HTML dosyalarını gizle işaret kutusunu, ve tüm indirmeleri işaretlemek veya işaretlememek için Tümünü İşaretle, Tümünü İşaretleme düğmelerini kullanabilirsiniz. Aşağı bakın.

İndirme konumunu, açıklamayı, kayıt yolunu, dosya adını, ve diğer nitelikleri değiştirmek için bir indirmeyi seçip düzenle düğmesi üzerine basabilirsiniz.

İndirmeleri seçtikten ve düzenledikten sonra, indirmeleri Internet Download Manager’in ana indirme listesine eklemek için Tamam düğmesi üzerine tıklayın. IDM ayrıca bu indirmeleri indirme kuyruğuna da ekler. İndirmeleri seçerek, ve devam et düğmesi üzerine tıklayarak başlatabilirsiniz, veya tüm indirmeleri “İndirmeler->Kuyruğu Başlat” menü öğesini seçerek başlatabilirsiniz.

Kuyrukta başka dosyalarınız varsa, aktarılan indirmeleri kuyruğun en tepesine taşıyabilirsiniz. Programlayıcı düğmesi üzerine tıklayın, Ctrl veya Shift tuşlarını kullanarak gerekli indirmeleri seçin, ve seçili indirmeleri yukarı ok düğmesini kullanarak yukarıya taşıyın.

Sürükle ve Bırak

Bağlantıları Internet Explorer’dan ana IDM penceresine veya indirme sepetine bırakabilirsiniz

İndirme sepeti Internet Explorer, Netscape, Mozilla, AOL veya Opera tarayıcılarından sürüklenen bağlantıları kabul eden bir penceredir. İndirmelerinizi IDM ile başlatmak için tarayıcınızdan bir bağlantıyı sürükleyip bu pencereye bırakabilirsiniz.

Ayrıca bağlantıları direkt olarak ana IDM penceresine bırakabilirsiniz.

Bu pencereyi gizlemek istiyorsanız, pencereyi kapatın. Daha sonra bu pencerenin tekrar görünmesini istiyorsanız ana menüden “Görevler-> İndirme sepetini göster” menü öğesini seçebilirsiniz.

URL Ekle düğmesi

URL Ekle düğmesini kullanma.

URL Ekle düğmesini kullanarak elle indirebilirsiniz:

Daha fazla ayrıntı için Ana İletişim Kutusu konusuna bakın.

Bağlantıları Panoya Kopyalama

IDM geçerli URL’ler (web adresleri) için panoyu izler.

IDM özel uzantı türleri ile URL’leri izler. Panoya bir web adresi kopyalandığında, IDM indirmeyi başlatmak için iletişim kutusunu gösterir.

Tamam düğmesi üzerine tıklarsanız, IDM indirmeyi başlatacaktır. Ayrıca sunucu isterse yetkilendirme bilgisini de yazabilirsiniz.

Komut Satırı

Komut satırı parametrelerini kullanarak indirmelerinizi komut satırından başlatabilirsiniz.

Aşağıdaki parametreleri kullanarak IDM’yi komut satırından başlatabilirsiniz.

idman /s
veya idman /d URL [/p yerel_yol] [/f yerel_dosya_adı] [/q] [/h] [/n] [/a]

Parametreler:

/d URL - bir dosya indirir
         örn. IDMan.exe /d "http://www.internetdownloadmanager.com/yol/Dosya Adı.zip" 
/s - programlayıcıdaki kuyruğu başlatır
/p yerel_yol - dosyanın kaydedileceği yer olan yerel yolu açıklar
/f  yerel_dosya_adı - dosyanın kaydedileceği ad olan yerel dosya adını açıklar
/q - IDM başarılı bir indirmeden sonra kapanır. Bu parametre sadece ilk kopya için çalışır
/h - IDM başarılı bir indirmeden sonra bağlantınızı kapatır
/n - IDM herhangi bir soru sormadığında sessiz modu açar
/a - indirme kuyruğuna /d ile belirtilen bir dosya ekler, fakat indirmeyi başlatmaz

/a, /h, /n, /q, /f yerel_dosya_adı,  /p yerel_yol parametreleri sadece /d URL ile indirilecek dosyayı belirlediğinizde çalışır

Örnekler

C:\>idman.exe /n /d http://www.tonec.com/download/idman317.exe

İndirmeleri Aktarma

Bir indirme listesini Internet Download Manager’e aktarabilirsiniz. IDM ana menüsünden “Görevler->Aktar->Metin Dosyasından” menü öğesini seçin.

IDM tüm Internet bağlantılarını (URL’leri) bulacaktır ve onları bir listede gösterecektir. Bu bağlantıları Internet Download Manager’e aktarmadan önce silebilir veya düzenleyebilirsiniz.

Dosya Özellikleri İletişim Kutusu

Özellikler iletişim kutusu dosyaya sağ tıklayıp Özellikler menü öğesini seçtiğinizde, veya dosya adına çift tıkladığınızda gösterilir. Bu iletişim kutusu dosya bilgisini gösterir, ve dosyanın sabit diskteki konumunu, URL’sini, ve açıklamasını değiştirmenizi sağlar. Aç düğmesine tıklayarak dosyayı çalıştırabilirsiniz.

Seçenekler İletişim Kutusu

Seçenekler iletişim kutusunda tüm IDM ayarlarını düzenleyebilirsiniz. İletişim kutusu dokuz sekmeye sahiptir:

Genel Sekmesi

Genel sekmesi IDM Sistem ilişkilendirmesi seçeneklerini değiştirmek için kullanılır: otomatik açılış, tarayıcılarla ilişkilendirme seçenekleri, URL panosunu izleme. IDM Internet Explorer, Opera, Mozilla , Netscape, ve diğer popüler tarayıcılarla varsayılan olarak ilişkilendirilir.

IDM temel ve gelişmiş tarayıcı ilişkilendirmesi türlerini destekler. Tarayıcıyı seçerek ve ayrıntılar düğmesi üzerine tıklayarak tarayıcı için hangi ilişkilendirmenin kullanıldığına bakabilirsiniz. Temel tarayıcı ilişkilendirmesinde “Tarayıcı ekle…” düğmesini kullanarak bir tarayıcı ekleyebilirsiniz. IDM tarayıcının sürümünü belirler ve tarayıcıyla ilişkilendirilir.

IDM IE tabanlı tarayıcılarda (MSN Explorer, Avant, MyIE, AOL’nin bazı sürümleri vb.) tıklamaları izlemek için ana IDM işleminden ayrı olarak çalışan özel bir modüle (IEMonitor.exe) sahiptir. Bu modül “IE tabanlı tarayıcıları (MSN, Avant, vb.) izlemek için modül çalıştır” işaret kutusu kullanılarak açılabilir veya kapatılabilir.

IDM web oynatıcından bir çoklu ortam isteği algıladığında web oynatıcı üzerinde İndirme panelini gösterebilir

Gelişmiş tarayıcı ilişkilendirmesi IDM’yi FTP, veya HTTP iletişim kuralını kullanan herhangi bir uygulama ile ilişkilendirmek için kullanılır. Gelişmiş tarayıcı ilişkilendirmesinde herhangi bir sorun bulursanız, gelişmiş tarayıcı ilişkilendirmesini kapatabilir ve temel tarayıcı ilişkilendirmesini kullanabilirsiniz.

IDM’yi yeni bir tarayıcı, veya HTTP ve FTP indirme iletişim kurallarını kullanan herhangi bir uygulama ile ilişkilendirmeniz gerekiyorsa, lütfen “Yeni Uygulamaları Algıla” kutusunu işaretleyin. Ardından bu uygulamayı çalıştırdığınızda, ve IDM’nin otomatik olarak başlatılan indirmeler listesinden bir dosya türüne sahip olan bir dosyayı indirmeye çalıştığınızda, IDM indirmeyi bu uygulamadan devralacaktır ve uygulamayı tarayıcılar listesine ekleyecektir.

Tuşlar düğmesi IDM ile indirmeyi başlatacak veya durduracak klavye tuşlarını seçmenizi sağlar. Tuşlar düğmesi üzerine bastığınızda, “Özel tuşları kullanma” iletişim kutusu görünecektir. Tarayıcınız için uygun bir veya daha fazla tuş kombinasyonu seçebilirsiniz. Opera ve OLD Mozilla tabanlı tarayıcıların IDM ile eklentiler kullanılarak ilişkilendirilebileceğini unutmayın. Bu ilişkilendirme türü bu tarayıcılardan IDM ile indirmeyi başlatacak veya durduracak özel tuşları desteklemez. Özel tuşlara basarak IDM ile indirmeyi başlatmak veya durdurmak istiyorsanız, “Gelişmiş tarayıcı ilişkilendirmesi” özelliğini kullanmalısınız.

Dosya Türleri Sekmesi

Dosya türleri sekmesi IDM tarafından bir tarayıcıdan devralınacak ve indirilecek dosya türlerinin listesini değiştirmek için kullanılır.

IDM’nin belirlenen sitelerden indirmesini önleyebilirsiniz. IDM’nin belirlenen bir siteden tüm indirmeleri devralmasını istemiyorsanız, siteyi “indirmeye otomatik olarak başlama” listesine ekleyebilirsiniz. Karakter sayısını eşleştirmek için yıldız işareti kullanabilirsiniz. Örnek olarak *.tonec.com, ftp.tonec.com, www.tonec.com, www.games.tonec.com, ve vb. ile eşleşecektir.

Ayrıca IDM’nin belirlenen web adresinden de indirmesini önleyebilirsiniz. “Listeyi düzenle…” düğmesi üzerine bastığınızda görünen “İstisna adresler listesi” iletişim kutusunda web adreslerini ekleyebilir veya kaldırabilirsiniz.

Bağlantı Sekmesi

Bağlantı sekmesinde Internet bağlantınızın hızını seçmelisiniz. Bant genişliğinizin en iyi şekilde kullanılması için gereklidir. “Azami bağlantı sayısı”nı dörtten daha büyük değerlere ayarlamaktan kaçınmaya çalışın. Çok sayıda bağlantı (dosya parçaları) dosya aktarım performansını azaltabilir ve indirme yaptığınız sunucuda daha yüksek kaynak kullanımı ile sonuçlanabilir. Bu yerel sistem yöneticilerinden bazı sınırlamalara veya başka koruyucu önlemlere yol açabilir. Öte yandan, bir kablo modeme veya çok kullanılan (paylaşılan) bir Internet bağlantısına sahipseniz, çok sayıda bağlantı hızı önemli ölçüde artırabilir.

İstisnalar tablosundaki sunucular için bağlantı sayısını (indirilecek parça sayısı) tek tek ayarlayabilirsiniz. Aynı istemciden bağlantı sayısını sınırlayan sunucular için ihtayıcınız olabilir. Bu ayrıca bağlantı sayısını 1 veya 2’ye sınırlayan ftp sunucuları için de kullanışlıdır.

Internet bağlantınızın kullanımına kota ayarlarmak istiyorsanız, IDM İndirme Sınırlarını ayarlamalısınız. Bu adil erişim ilkesine sahip bağlantılar (Direcway, Direct PC, Hughes, vb. gibi) için kullanışlıdır. Diyelim ki 40MB/saat veya her 4 saatte 150MB’dan fazla değile ayarladınız, IDM olabildiğince fazla indirecektir, ve daha sonra otomatik olarak devam edecektir. Bu şekilde büyük dosyaları mümkün olan en yüksek hızda indirebilirsiniz.

Kaydet Sekmesi

Kaydet seçili kategori için varsayılan “kaydetme” dizinini belirtir. Ana IDM penceresinde seçili kategorinin sağ tık menüsündeki Özellikler öğesini seçerek de bu dizini değiştirebilirsiniz. İndirilen dosya ilgili kategorinin varsayılan dizinine kaydedilecektir. Fakat Dosya İndirme Bilgisi iletişim kutusunda indirmeye başlamadan önce dosyanın kaydedileceği dizini değiştirebilirsiniz. “Son kayıt yolunu hatırla” kutusu işaretlerseniz ve Dosya İndirme Bilgisi iletişim kutusunda dizini değiştirirseniz, o zaman bu kategorinin tüm sonraki indirmeleri için varsayılan “kaydetme” dizini değiştirilir.

Geçici Dizin tüm geçici dosyaların depolanacağı yolu belirtir. Bu dizini ancak varsayılan konum yeteri kadar boş disk alanına sahip değilse değiştirmeniz gerekebilir.

İndirmeler Sekmesi

Burada IDM iletişim kutularının nasıl görüntüleneceğini denetleyebilirsiniz. “İndirme İlerlemesi” iletişim kutusunun hiç görünmesini istemiyorsanız, “Düzenle” düğmesi üzerine tıklayarak listeden “Gösterme” öğesini seçin. “İndirme İlerlemesi” iletişim kutusunun diğer tüm pencerelerin önünde görünmesini sevmiyorsanız, “Küçültülmüş boyutu göster” öğesini seçin. “İndirme tamamlandı iletişim kutusunu göster” kutusunu kullanarak “İndirme tamamlandı” iletişim kutusunu kapatabilirsiniz.

İndirmeyi başlat, indirme ilerlemesi ve indirme tamamlandı iletişim kutularını görmek istemiyorsanız, onları kapatabilirsiniz. Sadece “İndirmeyi başlat iletişim kutusunu göster”, “İndirme tamamlandı iletişim kutusunu göster” kutularının işaretini kaldırın ve “Düzenle” düğmesine tıklayarak listeden “Gösterme” öğesini seçin.

Internet Download Manager hız için optimize edilmiştir ve bir dosyayı indirmeye “Dosya İndirme Bilgisi” iletişim kutusu gösterilirken başlar. Böylece “Dosya İndirme Bilgisi” iletişim kutusunda dosyanın koyulacağı yeri düşünürken, dosya kısmen veya tamamen indirilmiş olabilir. IDM programlayıcı kullanıyorsanız ve dosyayı daha sonra indirmek istiyorsanız, veya dosyayı sadece kuyruğa eklemek istiyorsanız, dosyayı indirmeye bu iletişim kutusunda başlamanız gerekmeyebilir. Bu durumda ““Dosya İndirme Bilgisi” iletişim kutusu gösterilirken indirmeye hemen başla” kutusunun işaretini kaldırmalısınız.

Bazen Internet sunucuları her indirme isteğinde yanlışlıkla dosyanın değiştirilme tarihini değiştirir. Bu durumda IDM programlayıcı dosyayı baştan indirmeye başlar. Bundan kaçınmak ve indirmeyi doğru bir şekilde devam ettirmek için, “İndirme devam ettirildiğinde dosyanın değiştirilme tarihi değişikliklerini yoksay” kutusunu işaretlemeniz gerekecektir.

İndirme tamamlandığında antivirüs yazılımı çalıştırmak istiyorsanız, yürütülebilir dosyanın tam yolunu yazmalısınız veya tam yola göz atmalısınız (resime bakın). IDM verilen bir yürütülebilir dosya adı için gerekli parametreleri biliyorsa, parametreleri otomatik olarak ayarlayacaktır. Aksi takdirde parametreleri “Komut satırı parametreleri” bölümünde antivirüs yazılımı belgelerine göre elle ayarlamanız gerekecektir. Parametre ayarlanmazsa, IDM antivirüs yazılımını çalıştıracaktır.

Vekil Sunucu Sekmesi

Vekil Sunucu/Socks sekmesini vekil sunucularınızın ayarlarını yapmak için kullanabilirsiniz. IE’den al düğmesini Internet Explorer’dan veya Netscape Communicator’dan vekil sunucu ayarlarını kopyalamak için kullanabilirsiniz. “PASV modunda FTP kullan” seçeneği FTP iletişim kuralının pasif modu kullanılacağı anlamına gelir. Güvenlik duvarı veya bir vekil sunucu kullanıyorsanız bu seçeneği açmalısınız. Vekil sunucunuz yetkilendirme istiyorsa giriş bilgisi de belirtebilirsiniz.

IDM’nin vekil sunucuları kullanmayacağı Internet adreslerini yazabilirsiniz. Karakter sayısını eşleştirmek için yıldız işareti kullanabilirsiniz. Örnek olarak *.tonec.com, ftp.tonec.com, www.tonec.com, www.games.tonec.com, vb. ile eşleşecektir.

Site Girişleri Sekmesi

Site Girişleri sekmesi (sadece kayıtlı sürümde kullanılabilir) yetkilendirme isteyen siteler için giriş bilgisi listesi yapmak için kullanılır. Aynı web sitesindeki farklı dizinler için farklı giriş bilgisi ekleyebilirsiniz. Yeni URL ve Kullanıcı adı/Şifre bilgisi eklemek için Yeni düğmesi üzerine tıklayın.

Çevirmeli Ağ Sekmesi

Standart Windows Çevirmeli Ağ hizmeti kullanılıyorsa, IDM bağlantılarınız için telefon rehberi kayıtlarını düzenleyebilir. Listede IDM ile kullanılacak bir bağlantı seçebilirsiniz. Bilgisayarınız Internet’e bağlıysa, IDM bu bağlantıyı varsayılan olarak gösterir. Aksi takdirde IDM son kullanılan bağlantıyı gösterir. IDM’yi ilk kez çalıştırıyorsanız, IDM telefon rehberinizden ilk kaydı seçer.

Bağlantı seçtikten sonra, kullanıcı adını ve şifreyi değiştirebilirsiniz. Uygula düğmesi üzerine tıklayarak telefon rehberindeki kullanıcı adını ve şifreyi kaydedebilirsiniz. IDM’yi her açtığınızda şifre girmek istemiyorsanız Şifreyi kaydet kutusunu işaretleyin. Yeniden çevirme sayısını (0 - sonsuz) ve aralarındaki zaman aralığını da ayarlayabilirsiniz. Değişiklikleri kaydetmek için Tamam düğmesi üzerine iptal etmek için İptal düğmesi üzerine tıklayın.

Sesler Sekmesi

IDM farklı indirme durumları için farklı sesler çalabilir. Bu sekmede ses dosyalarını seçebilir ve durumları ayarlayabilirsiniz.

İpucu: Durumlarda çalmak için windows/media klasöründe depolanan standart Windows seslerini kullanabilirsiniz. Bir ses ayarlamak için, bir durum seçin, Gözat düğmesi üzerine tıklayın, çalınacak bir dosya bulun ve ardından durumu işaretleyin. Seçili sesi Oynat düğmesini kullanarak deneyebilirsiniz.

İndirme Tamamlandı İletişim Kutusu

Bir indirme bittiğinde, IDM “İndirme tamamlandı” iletişim kutusunu gösterir. İndirilen dosyayı açmak birkaç yol seçebilirsiniz.

İletişim kutusunun gösterilmesini “Bu iletişim kutusunu bir daha gösterme” kutusunu işaretleyerek kapatabilirsiniz. Daha sonra bunu IDM->Seçenekler->İndirmeler sekmesinde açabilir veya kapatabilirsiniz

Bu iletişim kutusu sürüm 5.05 build 2’den beri indirilen dosyaya “sürükle ve bırak” işlemini başlatmak için “sürükle ve bırak” simgesine sahiptir. Bazen dosyayı direkt açmak için elverişli değildir, fakat IDM’den sürükleyip başka bir programa bırakabilirsiniz.

Örnek olarak mp3 müzik dinlemek için Winamp gibi bir müzik oynatıcısı kullanıyorsanız ve dosyayı “Aç” düğmesi ile açtıysanız, oynatıcı mevcut çalma listesini temizleyecek ve dosyayı tek başına açacaktır. Fakat dosyayı oynatıcıya sürükleyip bırakırsanız, dosya mevcut çalma listesine eklenecektir.

Hızlı Güncelleme

IDM ana sitesindeki daha yeni sürümleri haftada bir denetler ve yeni bir sürüm kullanılabilir olduğunda güncellemeyi önerir.

Hızlı Güncelleme iletişim kutusu yeni sürümün gösterilen tüm geliştirmelerine güncellemek istiyor musunuz diye sorar. Ayrıca daha yeni sürümleri Yardım menüsündeki Güncellemeleri denetle öğesini seçerek de denetleyebilirsiniz.

Bibliyografya:

1. Internet Download Manager. 17 Kasım 2018. https://www.internetdownloadmanager.com/
2. Internet Download Manager Manual. 17 Kasım 2018.

Tor tarayıcısı, anonim olarak internette gezinmek için güçlü ücretsiz araçtır. .onion uzantılı derin ağa (deep web) girmenize olanak sağlar. Bir web sitesi oluşturmak istiyorsanız veya derin ağda (deep web) gezinmek istiyorsanız yazının tamamını okumanızı tavsiye ederim. .onion sitesi oluşturmak istiyorsanız detayları iyi takip etmeniz gerekir.

.ONION Alan Adı Nedir ve Nasıl Çalışır?

Bir .onion alan adı, yalnızca Tor tarayıcısı aracılığıyla erişilebilen web site adresidir. Chrome, Firefox ve Opera gibi tarayıcılar, kullanıcıları tor web sitelerine girişini engeller.

Sıradan Bir Alan Adından Farkları Nelerdir?

.com, .org, .biz ve diğerleri gibi sıradan web alanları, İnternet Tahsisli Sayılar ve İsimler Kurumu (ICANN) tarafından kayıt edilir. Genellikle seçtiğiniz alanın tescili ve bakımı ile ilgili maliyetler vardır.

Neden Bir Adres İsteyeyim?

.onion alan adı, diğer alan adlarından farklı bulunmaktadır. Temel özelliği sadece bir Tor tarayıcısı kullanılarak erişilebildiğinden hem dezavantajı hem de avantajı. Tor, en popüler tarayıcıdan uzaktır ve birçok kişi varlığını bile bilmez. Bu nedenle, .onion sitenizde büyük trafik beklememeniz gerekir. Ancak, Tor tarayıcısı daha popüler tarayıcılarda bulunmayan çok sayıda anonimlik katmanı sunar. Hem siz hem de ziyaretçileriniz için toplam anonimlik sağlamak istiyorsanız, bir Tor adresinden çok daha iyisini bulamazsınız.

Bir .onion sitesi oluşturduğunuzda, sizin için otomatik olarak bir alan adı oluşturulur. Tor tarayıcınızın sunucunuza gitmek için kullanabileceği 16 adet rastgele küçük harf ve sayı (2’den 7’ye kadar) dizgesi olacaktır. Ne yazık ki, bu rastgele dizeler 16 karakterden daha uzun veya daha kısa olamaz ve çoğu kez hatırlanması zordur, bu da kullanıcıların web sitenizi ezberlemesini ve kötü niyetli kullanıcıların ziyaretçilere potansiyel olarak kafa karıştırması için benzer ama farklı bir alan adı yaratmasını kolaylaştırır.

Ancak, bu aynı zamanda kendi alanınızı oluşturmak için ICANN’e kaydolmanız gerekmediği anlamına da gelir. Bilgilerinizi “whois” aramalarından gizlemeniz gerekmeyecek ve ICANN hesabınız kötü amaçlı kullanıcılara karşı savunmasız olmayacak. Gizliliğinizi ve alan adınızı tamamen kontrol altında tutacaksınız.

Bir alan adı oluşturmak - seçtiğiniz bir tanıma sahip bir sözcüğe sahip olmak - mümkün fakat hesaplama açısından pahalıdır. Facebook .onion domainini - facebookcorewwwi.onion - elde etmek için önemli kaynaklar ayırdı ve sadece 8 karaktere ihtiyaç duydu. Tam olarak istediğiniz 16 karakteri almak, elde etmek için tek bir bilgisayar milyarlarca yıl hesaplama yapması gerekir.

Tor Tarayıcısı Nasıl Kurulur?

İşletim sisteminize uygun olan dosyayı aşağıdaki linklere tıklayarak indirebilirsiniz.

• Windows
• OS X
• Linux 32-bit
• Linux 64-bit
• Android Orbot
• iOS Onion Browser

Tor Tarayıcısı Kurulum Aşamaları

1. Adım Tor Tarayıcı dosyasına sağ tıklayın ve ardından [Aç]‘a tıklayın.
2. Adım Tor Tarayıcı’yı kullanmak istediğiniz dili seçin ve [Tamam]‘a tıklayın.
3. Adım Tor Tarayıcı’yı kurmak istediğiniz klasörü seçin.
4. Adım Tor Tarayıcı’yı kuracağınız yeri seçtikten sonra [Kur]‘a tıklayın.
5. Adım Tor Tarayıcı’nın kurulumunu tamamlamak [Bitir]‘e tıklayın.

Tor Tarayıcısını Güncelleme

“Tor Tarayıcı için güncellemeler mevcut olduğunda size tarayıcınızın güncel olmadığına dair bir uyarı yapılacak. Tor Tarayıcı için güncellemeleri denetlemek için aşağıdakileri uygulayın:”

1. Adım Tor Tarayıcı menüsünü etkinleştirmek için tuşuna tıklayın.
2. Adım [Tor Browser Güncelleme Denetimi…]’ne tıklayın
3. Adım Yeni bir sürüm olup olmadığı dair sizi bilgilendirecek. Eğer yeni sürüm varsa güncellemeyi kesinlikle yapmalısınız.

Tor Ağını Yapılandırma

“Tor Tarayıcı’nın kurulumunu tamamladığınızda, Tor Tarayıcı Kurulum Sihirbazına yönlendirecek:”

1. Adım Tor Ağı’na bağlantınız engellenmiş ya da sansürlenmiş ise [Yapılandır]’a tıklayın.
2. Adım Evet’i seçin
3. Adım Köprü yapılandırma ekranını görüntülemek için [İleri]‘ye tıklayın.
4. Adım Sağlanan köprüler ile bağlan’ı seçin.
5. Adım Yerel vekil sunucu yapılandırma ekranını görüntülemek için [İleri]’ye tıklayın.
6. Adım [Hayır]’ı seçin.
7. Adım Tor Tarayıcı’yı başlatmak için [Bağlan]’a tıklayın.

Tor Tarayıcının Çalışıp Çalışmadığını Kontrol Etme

Tor Check’in adresini ziyaret ederek kontrol edebilirsiniz.

https://check.torproject.org/

.ONION Alan Adı Nasıl Oluşturabilirim?

1. Adım Tor tarayıcısını açıktan sonra url satırına http://fhostingineiwjg6cppciac2bemu42nwsupvvisihnczinok362qfrqd.onion adresini kopyalayın.
2. Adım Açılan sayfada Username (Kullanıcı adı), Password (Şifre), Confirm password (Şifre Tekrarı), Copy (Bot Kontrolü) ve Kullanım sözleşmesini kabul edin.
3. Adım Üye olduktan sonra uyarı mesajı alacaksınız. fzrcdjvzulfpczfd.onion gibi rastgele alan adı üretilecektir.
4. Adım http://fhostingineiwjg6cppciac2bemu42nwsupvvisihnczinok362qfrqd.onion/login/ adresinden kullanıcı adı ve şifrenizi yazarak giriş yapabilirsiniz.
5. Adım Giriş işlemini yaptıktan sonra kontrol paneli açıklacaktır.

Diğer hosting firması: http://comhostdymd5dd3v4d57mn363iamvqvmade7arsed7objrjldmgesdad.onion/

HTML (Demo) Site Kurulumu ve Yapılandırma

1. Adım Kontrol panelinde yer alan FileManager linkine tıklayın. Yeni sekme açıkcaktır.
2. Adım Açılan sayfaya şifrenizi girin.
3. Adım wwww klasörüne tıklayın.
4. Adım index.hosting.html dosyasını seçin ve Delete tuşuna basın.
5. Adım Daha önceden hazırladığımız tor.zip dosyasını indirip Gözat kısmından seçip Upload tuşuna basın.
6. Adım tor.zip dosyasını seçip Unzip tuşuna basarak yaptığımız html dosyasını dışa aktarın.
7. Adım fzrcdjvzulfpczfd.onion adresine ziyaret ederek yüklediğimiz html dosyasını görüntüleyebiliriz.

Bibliyografya:

1. Daniel’s Hosting. 23 Ekim 2018. http://dhosting4okcs22v.onion/
2. Windows için Tor Tarayıcı - çevrimiçi anonimlik ve internet sansürünü atlatma. 23 Ekim 2018. https://securityinabox.org/tr/guide/torbrowser/windows/
3. How to make a .onion site. 23 Ekim 2018. https://nordvpn.com/ru/blog/how-to-register-onion-domain/

Sûfî soylu olanlar, “Nezaretim altında yetiştirilmen için sana karşı insanların gönüllerinde tarafımdan bir sevgi bıraktım!” (Tâhâ 20/39) kaderi üzere doğmuşlardır. İtaati bırakma, yaptıysan da değer biçme. Sûfîler hizmeti batırmazlar, aksine bütün dünyadan daha güzel yaparlar; fakat yaptıkları zaman da saymazlar.

İçinde şükür olmayan her nimet sadece bu dünyanın lezzetidir; içinde sabır olmayan her şiddet ve mihnet ebedî ziyandır; içinde ilim ve ihlâs olmayan her itaat ise hayatı rüzgâra savurmaktır. Bana kibir getiren itaatten bîzarım, yakınırım, beni özre getirecek günahın kölesiyim. İnkâr etme, çünkü inkâr etmek kötüdür, inkâr eden bu işten mahrumdur.

Sahip olandan ve istemeni isteyenden iste, sahip olmayandan ve istemenden korkandan isteme. Halkın sıkıntısı her zaman üç şeyden olmuştur: Zamanından önce isterler, kısmetten fazlasını isterler ve başkalarının olanı kendilerinin olsun isterler. Senin rızkın başkalarınınkinden ayrı olduğuna göre çektiğin bu boş sıkıntı nedendir? Ayağın varsa O’nun yolunda at; başın varsa O’nun kemendine at (Hâce Abdullah-ı Ensârî, Dil ü Can Risalesi).

ZyXEL VMG1312-B10A firmware güncellemesi için aşağıda belirtilen yazılım güncelleme prosedürünü uygulayabilirsiniz.

1. Yazılım Güncelleme

1. İnternet sayfası açılır. Adres çubuğuna 192.168.1.1 yazılarak modemin arayüzüne erişilir.
2. Karşımıza gelen şifre ekranındaki kullanıcı adı kısmına “admin”, şifre kısmına ise “1234” yazıp modeme erişim sağlanır. Sonra ki sayfa da “Atla” düğmesine tıklanılır.

Cihazınızın Yazılım Güncelleme ve Kurulumunu gerçekleştirmek için modem ile işlem yapılacak bilgisayar arasına ethernet kablosunu direk takmanız gerekmektedir. Ethernet kablosunun bir ucunu bilgisayara diğer ucunu modemin herhangi ethernet (LAN) sarı portlarından herhangi birisine takmanız yeterli olacaktır.

Aşağıdaki linkte cihazının güncel yazılımı bulunmaktadır. Aşağıdaki linke tıklayarak V100AASU3C0.bin isimli yazılım dosyasını modemin bağlı olduğu bilgisayarın masaüstüne kaydedilir.

İndir

Modem arayüzüne giriş yapılır.

Bakım - Yazılım Güncelleme - Göz At düğmesine tıklanır ve masaüstünden daha önceden indirmiş olduğunuz .bin uzantılı yazılım dosyası seçilir ve Yükle düğmesine basılarak yazılım güncelleme başlatılır. Yükleme işlemi başarılı bir şekilde gerçekleştikten sonra resetleme işlemine geçilir.

2. Modem Resetleme

Resetleme işlemi sırasıyla şöyledir:

1. İnternet sayfası açılır.Adres çubuğuna 192.168.1.1 yazılarak modemin arayüzüne erişilir.
2. Karşımıza gelen şifre ekranındaki kullanıcı adı kısmına “admin”, şifre kısmına ise “1234” yazıp modeme erişim sağlanır. Sonra ki sayfa da “Atla” düğmesine tıklanılır.
3. Bakım - Yapılandırma - Fabrika Ayarlarına Geri Dönme - Fabrika ayarlarına yükle düğmesine tıklanılır ve önümüze gelen uyarıya Onayla düğmesine tıklanılır.
4. Yaklaşık 2 dakika sonra modem arayüz ekranı gelir. Kullanıcı adı kısmına “admin”, şifre kısmına ise “1234” yazıp modeme erişim sağlanır. Sonra ki sayfa da “Atla” düğmesine tıklanılır.

Modeminizin fabrika ayarlarındaki kablosuz ağ adı ve ağ şifresi modeminizin arkasında veya altındaki etikette SSID ve Wireless key şeklinde yer almaktadır.

3. Modemin Kablosuz Ağ Ayarları

Ağ Ayarları - Kablosuz kısmından; Kanal otomatik;den 1 veya 6 yapılır, yan tarafta daha fazla yazısına tıklanılır.Bant genişliği otomatikten 40 MHZ yapılır.

Ağ isminize daha önce kullanmadığınız Türkçe karakter olmayan kablosuz ağ ismi yazılır. Onun altındaki 4 kutucuk boş bırakılır.En aşağıda Otomatik şifre oluştur kutusunun işareti kaldırılır ve oraya en az 8 karakterli Türkçe karakter olmayan kablosuz şifre yazılır (bu şifreyi unutmamak adına bir yere kaydetmenizi öneririz) ve uygula düğmesine basılır önümüze yükleniyor yazısı gelecektir.

4. Manuel Kurulum İçin;

Modem arayüzüne giriş yapılır.

1. İnternet sayfası açılır. Adres çubuğuna 192.168.1.1 yazılarak modemin arayüzüne erişilir.
2. Karşımıza gelen şifre ekranındaki kullanıcı adı kısmına “admin”, şifre kısmına ise “1234” yazıp modeme erişim sağlanır. Sonra ki sayfa da “Atla” düğmesine tıklanılır.
3. Ağ Ayarları - Genişbant; önümüze 4 tane satır gelecektir.

Modeminizin üzerinde DSL ışığı sabit yanıyor ise MYISP-ADSL, MYISP-VDSL veya MYISP-XDSL yazan satırın sonundaki kalem - kağıt simgesi olan düzenle butonuna tıklanılır ve açılan sayfa da PPP Bilgisi altında Kullanıcı adı ve şifre kısmına servis sağlayıcınızın size vermiş olduğu DSL kullanıcı adı ve şifre gerekli yerlere yazılıp aşağıdan Uygula düğmesine tıklanılır.

Modeminizle ilgili video anlatımlı kurulum dökümana aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.

https://www.youtube.com/watch?v=PRmJx_5QsmA

Biz bu dünyada doğumları ve ölümleri sürekli bir yenilenme ve tazelenme şeklinde seyrederiz. Bir bahar mevsiminde yeryüzü canlanıverir. İskeletler gibi cansız ve kuru ağaçlar çiçeklere bürünür. Rengârenk bitkiler yerleri kaplar; onların başına binlerce tür sinekler, böcekler, kuşlar ve daha başka canlılar üşüşür. Sonra, çok geçmeden, gelenler gider. Çiçekler kurur, böcekler ölür, ağaçlar yine iskeletlere döner. Yerin üzeri bembeyaz bir kefen gibi karlarla örtülür. Fakat ölüm de sürekli kalmaz dünyamızda. Ertesi bahar yeryüzü yine canlanır. Gidenler tekrar gelir. Yine yeryüzü cıvıl cıvıl hayat kaynamaya başlar.

Aslında bu manzaralar beraberce yaşanır. Dünyanın bir yerinde ağaçlar yapraklarını dökerken bir başka yerinde rengârenk çiçekler açar. Sonra aynı macera tersinden yaşanır:

Dirilenler ölür, ölenler dirilir. İnsan da ölümüyle ve dirilişiyle dünyanın kaderini değişik bir ölçekte yaşar. O da ölmek için gelir bu dünyaya. Sonra da dirilmek için ölür: Tıpkı çiçekler gibi. Şu farkla ki, çiçekler bir başka baharda, insan ise bir başka âlemde dirilmek için ölür.

Ana ekrana ekle (veya kısaca A2HS), akıllı telefon tarayıcılarında bulunan geliştiricilerin, favori web uygulamalarını (ya da siteyi) temsil eden ana ekranlarına bir kısayolu daha kolay ve rahat bir şekilde eklemelerine olanak tanıyan bir özelliktir. Bu kılavuz, A2HS’nin nasıl kullanıldığını ve kullanıcılarınızın bundan faydalanmasını sağlamak için bir geliştirici olarak yapmanız gerekenleri açıklamaktadır.

Bu kodun çalışabilmesi için sitenizin HTTPS’li olması gerekir.

Linke tıklayın ve sizin için hazırlamış olduğum dosyaları indirin.

1. Adım Logo Düzenleme

İndirmiş olduğunuz klasör içinde yer alan ve aşağıda listelemiş olduğum logoları kendi logonuzla değiştirin.

1. launcher-icon-0-75x.png
2. launcher-icon-1x.png
3. launcher-icon-1-5x.png
4. launcher-icon-2x.png
5. launcher-icon-3x.png
6. launcher-icon-4x.png

2. Adım manifest.json Dosyasını Düzenleme

name, short_name, start_url, theme_color ve background_color içeriklerini düzenleyin.

{
  "name": "Örnek Popup Uygulaması",
  "short_name": "Örnek Popup",
  "icons": [
    {
      "src": "launcher-icon-0-75x.png",
      "sizes": "36x36",
      "type": "/png"
    },
    {
      "src": "launcher-icon-1x.png",
      "sizes": "48x48",
      "type": "/png"
    },
    {
      "src": "launcher-icon-1-5x.png",
      "sizes": "72x72",
      "type": "/png"
    },
    {
      "src": "launcher-icon-2x.png",
      "sizes": "96x96",
      "type": "/png"
    },
    {
      "src": "launcher-icon-3x.png",
      "sizes": "144x144",
      "type": "/png"
    },
    {
      "src": "launcher-icon-4x.png",
      "sizes": "192x192",
      "type": "/png"
    }
  ],
  "start_url": "/?utm_source=webapp",
  "theme_color": "#ffffff",
  "background_color": "#ffffff",
  "display": "standalone",
  "orientation": "portrait"
}

3. Adım manifest.json ve sw.js Dosyasını Çağırma

Web sayfanızda yer alan <head> etiketleri arasına aşağıdaki kodu yapıştırın. <body> etiketleri arasına <script> kodlarını kopyalayın.

<!DOCTYPE html>
<html>
<head>

  <!-- Web App Manifest -->
  <link rel="manifest" href="/manifest.json">

</head>
<body>

<script>
  if ('serviceWorker' in navigator) {
        navigator.serviceWorker.register('/sw.js?v3', {
            scope: '.' // THIS IS REQUIRED FOR RUNNING A PROGRESSIVE WEB APP FROM A NON_ROOT PATH
        }).then(function(registration) {
            // Registration was successful
            console.log('ServiceWorker registration successful with scope: ', registration.scope);
        }, function(err) {
            // registration failed :(
            console.log('ServiceWorker registration failed: ', err);
        });
    }
</script>
</body>
</html>

4. Adım server.js Adlı Dosya Oluşturun

server.js adında bir dosya oluşturun ve aşağıdaki kodları kopyalayın. Eğer manifest.json ve sw.js dosyalarını farklı dizinlerde oluştursanız, aşağıdaki kodlarda düzenleme yapmanız gerekir.

APP.get('/manifest.json', function(req, res) {
    res.append('Content-Type', 'text/javascript');
    res.sendFile(path.join(root, "manifest.json"));
});

APP.get('/sw.js', function(req, res) {
    res.append('Content-Type', 'text/javascript');
    res.sendFile(path.join(root, "sw.js"));
});

5. Adım sw.js Adlı Dosya Oluşturun

sw.js adında bir dosya oluşturun ve aşağıdaki kodları kopyalayın.

console.log("sw loaded")
self.addEventListener('fetch', function(event) {
  // Perform some task
});

6. Adım Test

Yukarıdaki adımları tamamladıkta sonra dosyaları sunucunuza yükleyin. Daha sonra mobil cihazınında Chrome uygulamasını açın, web sitenizi ziyaret ederek test işlemini yapabilirsiniz. Eğer hatalı bir işlem yaptığınızda tarayıcınızda geçmişi temizleyerek tekrar test edin.

Önizleme Videosu

7. Dosyalar

• Zip
• Repo

Fikir

• iOS şu anda A2HS ve servis çalışanını desteklememektedir, css kullanarak öğretici animasyonları sağlayabilir
• sw.js en az bir getirme işlevi gerektirir
• A2HS, sürüm 31’den bu yana Android cihazlarda Chrome versiyonu >= 39 , Firefox versiyonu >=32 desteklenmektedir.
• App Banners’ı aktif etmek için Chrome url satırına chrome://flags/#enable-app-banners linkini kopyalayın. Daha sonra Enable yapın ve Chrome yeniden başlatın.

Kaynakça

1. Add to Home screen https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/Apps/Progressive/Add_to_home_screen
2. Changes to Add to Home Screen Behavior https://developers.google.com/web/updates/2018/06/a2hs-updates
3. Add to Homescreen https://developer.chrome.com/multidevice/android/installtohomescreen
4. Add to home screen banner on Android https://gist.github.com/Luvgreed/f4b17e9f5ecfe23df952b86e2161ddf1
5. Add to Home Screen https://developers.google.com/web/fundamentals/app-install-banners/

iPhone, iPad ve iPod cihazımıza herhangi bir e-kitap uygulaması kurmadan mevut olan Kitaplar (Books) uygulaması ile e-kitapları (epub) kolaylıkla okuyabiliriz. Sadece e-kitap değil, pdf dosyalarını da görüntüleyebilirsiniz.

E-Kitap Nasıl Yüklenir?

1. https://drive.google.com/ adresine giriş yapın.
2. EPUB uzantılı kitabı Google Drive‘a yükleyin.
3. Google Drive uygulamasını telefonunuza indirin.
4. Google Hesabınızla giriş yapın.

EPUB Uzantılı Kitabı Kitaplar (Books) Uygulamasına Nasıl Aktarılır?

Adımları aşağıda yer alan resme tıklayarak detaylı bir şekilde görebilirsiniz.

1. Google Drive uygulamasını açın.
2. Yüklediğiniz EPUB uzantılı kitabın sağında yer alan üç noktaya tıklayın.
3. Açılan ekranda Şu uygulamada aç: menüsüne tıklayın.
4. Bir sonraki ekranda yer alan Şuraya Kopyala: Kitaplar butonuna tıklayın.
5. Otomatik olarak Kitaplar (Books) açılacaktır.

PDF Dosya Nasıl Yüklenir?

1. https://drive.google.com/ adresine giriş yapın.
2. PDF uzantılı kitabı Google Drive‘a yükleyin.
3. Google Drive uygulamasını telefonunuza indirin.
4. Google Hesabınızla giriş yapın.

PDF Uzantılı Dosya Kitaplar (Books) Uygulamasına Nasıl Aktarılır?

1. Google Drive uygulamasını açın.
2. Yüklediğiniz EPUB uzantılı kitabın sağında yer alan üç noktaya tıklayın.
3. Açılan ekranda Şu uygulamada aç: menüsüne tıklayın.
4. Bir sonraki ekranda yer alan Şuraya Kopyala: Kitaplar butonuna tıklayın.
5. Otomatik olarak Kitaplar (Books) açılacaktır.

Metin editörü olan Sublime Text 3 programını daha verimli kullanmamızı sağlayan eklentilerin nasıl kurulduğu ve kullanıldığını detaylı bir şekilde açıklayan rehberi sizlerle paylaşmak istiyorum.

Bu rehberde adımları tek tek takip ederseniz. Kolay ve hızlı kurulum yapabilirsiniz.

Bu rehberde neler var önce onların listesini sizlere sunmak istiyorum.

Popüler Eklenti Listesi

• Sublime Text 3
• Sublime Merge
• Package Control
• Emmet
• Sidebar Enhancements
• Sublime​Linter
  • SublimeLinter-csslint
  • SublimeLinter-jshint
  • SublimeLinter-contrib-scss-lint
  • SublimeLinter-contrib-sass-lint
  • SublimeLinter-contrib-htmlhint
• BracketHighlighter
• Sublime​Code​Intel
• HTML5
• Alignment
• SASS
• Color​Picker
• j​Query
• Git
• SFTP
• FTPSync
• DocBlockr
• HTML-CSS-JS Prettify
• Convert​To​UTF8
• Auto​File​Name
• Color Highlighter
• All Autocomplete
• A File Icon
• Material Theme
• Emmet CSS Snippets
• GitGutter
• Bootstrap 3 Autocomplete
• Bootstrap 4 Autocomplete
• Bootstrap 4x Autocomplete
• Google Search
• CSS3
• AdvancedNewFile
• SCSS
• YUI Compressor
• Autoprefixer
• Plain​Tasks
• Minify
• rem-unit
• Carbon
• GitHub Markdown Snippets
• Terminal
• OpenFilesLister
• Browser Sync
• Comment-Snippets
• Package​Sync

Eklentilerin tamamı popüler olan ve hızlı kod yazmanıza ve daha sistematik kullanmanıza olanak sağlar.

Rehbere sizlerde katkı sağlayabilirsiniz veya hataları bizlere iletebilirsiniz. Bunu için aşağıdaki linklere tıklayarak talimatları uygulamanız gerekmektedir.

• Katkı Sağla
• Hata Bildir

Yorum yaparak ve bu yazıyı paylaşarak bizlere yardımcı olabilirsiniz.

Müslüman olmadan evvelki adı Cassius Marcellus Clay Jr. olan Muhammed Ali, 17 Ocak 1942’de Louisville’de doğdu. Küçük yaşta boks sporuna başladı. 22 yaşında dünya şampiyonu olmasının akabinde Müslümanlığı seçtiğini açıklaması, bütün dünyada derin yankı uyandırdı.

Son yıllarını parkinson hastalığıyla mücadele ederek geçiren Muhammed Ali 3 Haziran 2016 tarihinde yaşamını yitirdi.

Muhammed Ali Clay Tüm zamanların en iyi ağırsiklet boks şampiyonu kabul edilir. 12 yaşındayken boksla tanıştı. 1964 yılında 22 yaşındayken, Sony Liston’u yenip Dünya Şampiyonu oldu. Bu zaferden sonra dinini değiştirdiğini ve İslam’a geçtiğini açıkladı.

Muhammed Ali ve İslam

Irkçılığın zirvede olduğu, siyahi kitlelerin sistem tarafından ezildiği ve direniş yolları aradığı bir ortamda o da Malcolm X gibi, önce Nation of Islam adlı tepkisel karaktere sahip radikal İslami hareketle tanıştı. Daha sonra düşüncelerinde yumuşama oldu.

1964, 1974, 1978 yıllarında dünya ağır sıklet boks şampiyonluğunu 3 kez alan Muhammed Ali, bu unvanı rakipleri karşısında 19 kez korumayı başardı. Kariyeri boyunca çıktığı 61 maçın 56’sından galibiyetle ayrılan Ali, Vietnam Savaşı’na katılmayı reddetti. Körfez Savaşı sırasında Irak’a gitti ve rehinelerin serbest bırakılması için aracı oldu. 2002 yılında ise BM barış elçisi olarak Afganistan’da bulundu.

Muhammad Ali vs. Sonny Liston

Çok sevdiği boks’a 1967’den 1970’e kadar ara vermek zorunda kaldı. “Vietnamlılar bana hiçbir kötülük yapmadılar ki onlarla savaşayım.” diyerek Vietnam savaşına gitmediği için 5 yıl hapis ve 10 bin dolar para cezasına çarptırıldı. Lisansı ve pasaportu elinden alınınca dava süresince maddi sıkıntılar yaşadı ve iflas ettiğini açıkladı.

5 yıl hapis ve 10 bin dolar para cezası

1971’de Joe Frazier ile ‘Asrın maçı’na çıktı ve profesyonel boks kariyerinde ilk defa kaybetti. 1973’te Joe Frazier ile unvan maçı için anlaştı. Arada sadece Joe Frazier-George Foreman maçı kalmıştı. Frazier sürpriz bir şekilde iki raund’da nakavt oldu. Muhammed Ali böylece önce Fraizer ile maç yapıp arkasından da Foreman’la maç ayarladı ve iki maçı da nakavt’la kazandı. Böylece hem kaybettiği unvanını alacak hem de daha bitmediğini gösterecekti.

Muhammad Ali vs. George Foreman

1960 Roma Olimpiyatı

Din olarak İslamiyet’i seçmiştir ve Vietnam savaşına gitmemiştir. Bu durumu şöyle dile getirmiştir: “Benim onlarla sorunum yok.” (I’I ain’t got no quarrel with them Vietcong’). Bu nedenle unvanlarına el konuldu ve bokstan uzaklaştırıldı. Fakat o yılmadı. Bu süre içerisinde üniversiteleri dolaşarak İslamiyet’i anlattı. Malcolm X ile yakın ilişkileri oldu. Verimli işlerle uğraştı.

Muhammed Ali ve Malcom X

Muhammed Ali, sadece Muhammed Ali isminden ibaret değildir. O, zamanının en iyisidir. 2001 yılında Hollywood tarafından hayatı filme alındı. Ali adlı filmde Muhammed Ali’yi Will Smith canlandırdı.

Muhammed Ali ve Will Smith

Muhammed Ali Clay, 1 ekim 1976 da Milli Selamet Partisi lideri ve dönemin başbakan yardımcısı Necmettin Erbakan’ın özel davetlisi olarak İstanbul’a gelir. 24 saatlik bu ziyaretinde, Sultanahmet camisinde kılınan cuma namazının ardından Topkapı Sarayını ziyaret eden Muhammed Ali Clay boğazda tekne gezisine katılıp aynı akşam ülkesine dönüyor…

Ayasofya’nın Önünden Halka Seslendi

“Mutlaka Okunması Gereken Yazılar” serisinin ikincisi olan yazıda 5 tane yazıyı sizinle paylaşıyorum. Umarım beğenirsiniz. İyi okumalar.

Ses kaydını dinlemek için tıklayınız

#01 BBC araştırdı: Seks işçiliğine zorlanan Arakanlı Müslüman çocuklar

Ekip: Sam Piranty, Glenn Devitt, Nick Woolley, Mishal Husain, Jacky Martens

Yayınlanan Tarih: 21.03.2018

“BBC’nin yaptığı araştırma, Myanmar’dan Bangladeş’teki mülteci kamplarına kaçan Arakanlı Müslüman kız çocukların seks ticaretine zorlanarak yabancılara satıldığını ortaya çıkardı.”

“14 yaşındaki Anwara, bu kız çocuklarından biri.”

“Myanmar’daki kriz sırasında ailesi öldürülen Anwara, Bangladeş yolunda yardım istediği kişilerin ağına nasıl düştüğünü anlatıyor:”

“Bir kamyonet içindeki bir grup kadından yardım isteyen kız, kendisine güvenli bir hayat vaat eden bu kadınların aracına binmeyi kabul ettiğinde kendini Bangladeş sınır kasabası Cox’s Bazar’da buldu:”

“Çok geçmeden iki genç adamı yanıma getirdiler. Onlarla iş birliği yapmadığım için bana bıçak gösterip, karnıma vurdular ve dövdüler. Daha sonra ikisi de bana tecavüz etti. İstemememe rağmen durmadılar.”

Tamamını Oku

#02 İslâm’ın içini boşaltan Müslümanlar

Yazıyı Kaleme Alan Kişi: Mahmud Erol Kılıç

Yayınlanan Tarih: 21.03.2018

“ABD’de yapılan bir araştırmada “Bir zamanlar Müslümandım (Ex-Muslim)” diyenlerin sayısında büyük artış gözlemlenmekte imiş. Bunların çoğu sonradan ihtida ederek Müslüman olanlardan. Diğer bir kesim ise bazı Ortadoğu ülkelerinden Müslüman geçmişiyle Batı’ya gelenlerden. İslam’dan çıkanlardan bazısı ateist oldum derken bazısı da Hristiyanlık gibi başka bir dine girdim diyormuş. Hatta bu eski Müslümanlar İngiltere’de o kadar çoğalmış ki Council of Ex-Muslims of Britain (CEMB) adında bir konsül dahi oluşturmuş”

“Aziz Nesin hafızlık yapmak üzere gönderildiği Kur’ân kursunda yediği dayaklardan sonra dinden soğuduğunu söylemişti. Youtube’ta araştırabilirsiniz İslam dünyasında hâlâ Kur’an kurslarında falakaya yatırılan çocuklar var. Bunlar büyüyünce ve de eğer İslam coğrafyasından dışarı bir yere iltica ederlerse yukarıda bahsettiğim potansiyel birer EX-MUSLIM oluyorlar. Memleketimizde büyük sponsorluklarla kurulan KUR’ÂN merkezi v.b. gibi adlar altında açılan yerler anlamadıkları sahalarda dolaşacaklarına bu Kur’an kursları üzerinde çalışsalar belki İslam’dan kaçışa bir nebze çözüm yolları bulabilirler.”

Tamamını Oku

#03 Kardeşlik, ‘Kardeşim’ Dediğin Kişinin Acısını Hissetmektir

Yazıyı Kaleme Alan Kişi: Ahmet Serin

Yayınlanan Tarih: 20.02.2018

“Ben yirmi altı yıldır durmadan üşüyorum. Nerede olursam olayım üşüyorum. Evimde ya da başka yerde, hiç fark etmez, durmadan üşüyorum. Hele hele şubat gelince daha da çok üşüyorum. Üşüyorum çünkü yirmi altı yıl önce Hocalı’da donan o çocuklar aklıma geliyor. O çocuklara iki lokma ekmek verip karnını doyurmak isteyen, yollarda üşüyüp onlarla beraber katledilen anneler aklıma geliyor ve üşüyorum. Onlarla kardeş olduğum için, onların acılarını hissettiğim için üşüyorum. Kardeşlik budur. Kardeşlik, ‘kardeşim’ dediğin kişinin acısını hissetmektir. Ben de onların acısını hissediyorum.”

“Peki, acımasızca katledilen bu kadar insanın suçu neydi? Hangi büyük suçu işlediler ki böyle insanlık dışı bir katliama maruz kaldılar? Bazısının gözü oyuldu, bazısının kalbi yerinden çıkarıldı, bazısının kafası koparıldı ama hepsi de acı içinde can verdi sonuçta. Neydi onların suçu? Onların suçunu söyleyeyim: Onların tek suçu Türk olmaktı.”

“Batı, aynı zamanda bu katliama ortaktır. Çünkü Ermenilere o silahları veren Batı’dır. Batı için Ermeniler kardeş, Ermenistan ise Türk dünyasına açılan bir kapıdır. O yüzden böyle davranmaktadırlar. Batı, Müslümanlar söz konusu olduğunda bu ikiyüzlülüğü her zaman ve her yerde yapmaktadır. Bosnalı Müslümanlar katledilirken de gözlerini kapatıp kulaklarını sağır etti Batı dünyası.”

Tamamını Oku

#04 Türkiye’deki Mektup Arkadaşları Sayesinde Dilini Geliştirip Sözlük Yazan Japon: Takeuchi Kazuo

Yazıyı Kaleme Alan Kişi: akira

Yayınlanan Tarih: 22.02.2018

“merhaba, ben bir japonum. mektup yazmak için türk arkadaş arıyorum. bu kartı okuyan bana cevap yazarsa sevinirim. japonya dan sevgilerle…”

“çok ilginç bir şey olur, yazdığı yirmi karta da cevap gelir, ama yirmisi de kartları gönderdiği postanelerde çalışan postacılardır. evet, takeuchi adres olarak örneğin; anamur postanesi, türkiye yazmıştır. bu yirmi postacı da kendisine cevap yazmış ve belki de nerede olduğunu bile bilmedikleri “japonya”ya hiç tanımadıkları birine cevap yazmışlardır. gönderdiği tüm random kartların cevaplanmasına elbette şaşıran takeuchi, bu sıcaklık üzerine daha da çok türkçe çalışıp onlara uzun uzun mektuplar yazmış, uzun uzun da cevaplar almıştır, hatta yazdığı yanlış türkçeler düzeltilerek, hatta şöyle dersen daha iyi olur diye o zamanın güncel türkçeleri öğretilerek. basit bir arkadaş arıyorum arkadaş olayı değildir bu; başka kültürlerle, başka insanlarla arada hiç bir art niyet olmadan tanışmak, onlara bir şey öğretmek ve onlardan bir şeyler öğrenmek amacı ile yapılmış bir şeydir.”

“takeuchi hoca, 90 yaşında ve bugüne kadar yaptıklarını anlatacak olursak, ankara üniversitesi’nde ilk japonca derslerini vermiştir (türkiye’de ilk defa), japonya’dan yüzden fazla kurumda türkçe öğretmiştir ya da türkiye hakkında konuşmalara başkanlık etmiştir. japonya’daki ilk türkçe japonca sözlüğü yazmıştır. bu arada üzerine hala daha doğru düzgün bir sözlük yazılmış değildir. iki sene önce 88 yasında iken japonca türkçe sözlük yazmıştır. uygur türkçesi, kıpçak türkçesi, kazak türkçesi vs. hakkında binlerce makalesi vardır. ilk türkçe gramer kitabını yazmıştır.”

Tamamını Oku

#05 Neden Kadın Sorunu?

Yazıyı Kaleme Alan Kişi: Prof. Dr. Mehmet ERDOĞAN

Yayınlanan Tarih: 30.04.2012

“Anadoluda, kırsal kesimde bir kadının günü nasıl başlıyor ve nasıl bitiyor dersiniz? İlişkileri hâlâ kopmamış, köy kültürünü iyi bilen biri olarak size alatayım ben: Mesela bir yaz günü sabah ezanı okunmadan kadın ayaktadır. İlk iş ocak yakmakla başlar, ateşi bazen komşudan alır/alırdı. (Mevsim kış ise, herifin -ki bu sözcük kabalığı simgelediği için özel olarak seçilmiştir- abdest suyu sıcak olmalıydı ve kadın/ gelin dediğin bunu ihmal edemezdi, büyük saygısızlık olurdu.) Bir taraftan ocak yanarken ve üzerine koyduğu tarhana çorbası pişerken, kadın bir yandan da ahıra inip ineği sağmak ve yavrusunu emzirip, sonra ikisini birden köy meydanına sürüp, buzağıyı dana çobanına, ineği sığır çobanına katmak durumunda idi. Hazır meydana gelmişken, evden koluna takarak getirdiği bakraçları (Bizde helke derler) köy çeşmesinden su ile doldurup her adımla birlikte bir o yana bir bu yana yamularak evin yolunu tutmak, çocukların ya da yaşlıların karıştırmakta olduğu çorbayı hazırlayıp sofraya getirmek için davranması gerekirdi. Eğer yemeğin altı yanmış ya da taşırılmışsa sorumlu elbette kadındı. Çorba leğeninin başına geçirilmesi, çok zayıf bir olasılıktan ibaret değildi. Yemekten sonra herif tarlanın yolunu tutacak, onu hazırlamak elbette kadının sorumluluğunda olacaktı. Sağdığı sütü ödünç vermeyecekse komşuya, onu öncelikle halletmesi, pişirip, süt makinesinde çekmesi yahut mayalayıp yoğurt yapması gibi işler kendisini beklemekteydi. Çok sürmeden azığı hazırlayıp tarlaya herifin yanına gitmek üzere yola koyulacak. Orada bir müddet ona yardım edecek ve uzun yaz günlerinde güneş tam tepeye dikildiğinde yorulmuş ve acıkmış olarak mola verecekler. Herif ağacın serin gölgesine uzanacak, yorgunluğun tadını çıkaracak. Kadıncağız pınardan su getirecek, yoğurdu özeyecek, yemeği hazırlayacak ve herifi buyur edecek. Yemekten sonra bir süre daha çalıştıktan sonra köye yetişecek, gelirken boş gelmesin diye topladığı çalı çırpıyı şelek edip sırtına vuracak, kendisini bekleyen bir sürü işi halletmeye çalışacak. Akşamüzeri dana sürüsü gelecek, arkasından sığır. Yavru, anasını görüp emmeden sütü sağacak, yemeği hazırlayacak, sütü halledecek gündüzden yarım kalan işleri tamamlayacak, hayvanları ahıra dolduracak, sıra evdekilere gelecek, çocukları doyuracak, onları yatıracak ve en sonunda kendisi eğer bir yerde uyuya kalmadıysa yatağa uzanacak ve bundan sonra da herifin özel isteklerine cevap vermeye çalışacak. Haftada bir gün kazan kurup yunak yuyacak, çocukları sırayla çimdirecek, evin genel temizliğini yapacak. Güz günü hasad sonrasında bulgur kaynatacak, tarhana yapacak, bağ bahçe varsa onlara bakacak, sulayacak, çapalayacak, ekecek, biçecek… kendisini ve varsa karnında yavru onu bile unutacak, kimbilir belki tarlada bir çalı dibinde, belki yolda belde çocuğunu doğuracak, kendi kendisinin ebesi olacak, kendi bebesinin göbeğini kesecek… (Bizim komşunun çocuğuna, anası tarlada doğurduğu için tarlacı derdik).”

Tamamını Oku

Sizde beğendiniz yazıları benimle paylaşabilirsiniz.

Batılı bir araştırmacı sevmek ve mutlu olmak üzerine uzun araştırmalar yapmış. Çıkış noktası, varmak istediği hedef çok başka. Şu fani dünyada hani nasıl daha çok eğleşiriz, patırtısız yaşarız, yıpranmadan ve zevk duyarak vakit geçiririz gibi konular etrafında dönüp duruyor.

Yer yer enteresan doğrular, tatlı gerçekler de yakalamış. Aklımda kaldığı kadarı ile şöyle diyor:

“Yaptığınız işe, içinde bulunduğunuz duruma kendinizi verin. Sadece mesleğinize değil, mesela evinizde müzik dinlerken de böyle yapın. Sözgelimi yazı yazarken, bir yandan da müzik dolabınızda bir plak dönüp durmasın. Müzik dinlerken yalnız müzik dinleyin. Biriyle konuşurken, ne kadar ilgilenmediğiniz bir konu olursa olsun bütün benliğinizle dinleyin ve ilgilenin. Kendinizi bu konuda eğitmeniz gerekli. Zamanla bir müziği, bir insanı, bir çocuğu kendinizi vererek dinlemeyi öğreneceksiniz. Seyretmeyi, her şeyi güzel görmeyi değil, fakat görmeyi, tatmayı ve bir sürü teferruattan ibaret olan hayatın her şeyinden zevk almayı, dolayısıyla mutlu olmayı öğreneceksiniz.”

(C. Zarifoğlu, Bir Değirmendir Bu Dünya, sayfa 28)

Dinin süsü; âlimlerin onuru Hüceetü’l-İslam İmam Gazali (rah.a.), Sultan Muhammed b, Melikşah’ı muhatap alarak şöyle konuştu:

Ey âlemin hükümdarı!

Doğunun ve batının iktidarını elinde bulunduran!

Bilmelisin ki, Allah sana apaçık pek çok nimet ve imkânlar bahsetmiştir. Bu nedenle O’na şükretmeli ve sana sağlanan imkânlardan başkalarının da faydalanmasını sağmalısın. Kim, elindeki imkânlardan dolayı Allaha şükretmezse, imkânlarını yok olmakla karşı karşıya bırakmış ve kıyamet günü bu ihmal ve kusurundan ötürü mahcubiyeti hak etmiş olur. Ölümle birlikte son bulacak imkânın, akleden insan yanında bir kıymeti yoktur. Çünkü ne kadar uzasa da ömrün, süresi tamamlandığında insana hiçbir yararı yoktur. Nuh (a.s.) bin seneyi aşkın bir süre yaşadı. Fakat ölümünden bugüne kadar geçen beş bin yıllık zaman dilimine bakıldığında, sanki Nuh (a.s.) diye biri tarihte hiç yaşamamış gibidir, kendisinden eser kalmamıştır.

Öyleyse itibar ve değer, geceler ve günler sürdüğü sürece devam edecek olan nimet ve imkândan yana gösterilmelidir. Bu imkân ise, Allah’a iman nimetidir. Allah bu imkânla insana ebedî bir mutluluk ve son bulmayan bir nimet bahşetmektedir. Yüce Allah, sana bu nimeti vermiş ve kalbinin saflığına iman tohumunu yerleştirmiştir. Akabinde sana onu büyütüp geliştirme yetenek ve kabiliyetini kazandırmıştır. Daha sonra bu tohum, kökleri toprağın derinliklerinde sabit, dallan gökyüzüne doğru uzanmış bir ağaç oluncaya kadar onu teslimiyet ve kulluk suyuyla sulamanı emretmiştir. Nitekim Allah şöyle buyurur; “Görmedin mi Allah nasıl bir misal getirdi: Güzel bir sözü, kökü (yerde) sabit, dallan gökte olan güzel bir ağaca (benzetti).”1

İman ağacının kökleri, gönlün derinliklerinde sağlamca tutunmazsa, dalları gelişemez. Böyle bir ağacın, ölüm rüzgârının veya fırsatları bitiren fırtınanın esintisiyle, son nefeste kökünden sökülüp devrilmesinden korkulur. Derken kul, imansız kalakalır ve Rabbine her türlü iyilikten mahrum bir halde kavuşur. Bu duruma düşmekten Allah korusun.

Ey iktidar sahibi!

Bil ki, Bu iman ağacının on kökü ve on dalı vardır. Onun ilk kökü, kalple inanmak; ilk dalı da organlarla inancın gereğini yerine getirmektir. Bu ağaç yüceler katında kabul edildiği takdirde bu on kök ve on dal, âlemin hükümdarı bu ağacı büyütüp geliştirsin diye açıklanmıştır. Bundan dolayı onun, haftada bir günü Rabbine ibadet için ayırması ve o günde ahiret işleriyle meşgul olması uygun olur. Bu ise, cuma günüdür. Kuşkusuz cuma, müminlerin bayram günüdür ki, onda gizli ya da açıktan dua edip, ihtiyacını dile getiren herkesin Allah tarafından duasının kabul edilip, her türlü ihtiyacının görüldüğü bir zaman vardır.

Yedi günden bir gününü Rabbine hizmet için ayırsan, ne olur sanki? Ne kaybedersin? Bu şu örneğe benzer: Senin bir kölen var ve kalan altı gündeki hatalarını telafi etmesi için sen haftada sadece bir gününü sana hizmete ayırmasını ondan istiyorsun. Bu köle bu konuda emrine karşı gelse, sen ona hiç değer vermezsin. Hâlbuki o köleyi sen yaratmadın! Onun senin kölen olması da sözün gerçek anlamında bir kölelik değildir.

Ey iktidar sahibi!

Sen Allah’ın yarattığı bir mahlûksun ve gerçekten onun kölesisin (kulusun). Emrindeki kölenin yapmasından hoşlanmadığın şeyleri sen de yapmaktan hoşnut olmamalısın. Cuma gecesi oruca kalk; buna perşembeyi ekleyebilirsen bu çok daha güzel olur. Cuma sabahı erkenden kalk, yıkan ve seni vakarlı gösteren, namaza engel bir durumu bulunmayan ve ipekten yapılmış olmayan elbiseni giyin!
Sabah namazını cemaatle kıl ve güneş doğuncaya kadar kimseyle konuşma! Kıbleden başka yöne dönme, teşbihi eline al ve bin kez, “La ilahe ilâh Muhammedün Resûlullah” de! Güneş doğduktan sonra birini çağır sana bu kitabı okusun. Bu kitaptakiler hafızanda iyice yer etsin diye bu okumaları her cuma sürdür. Kitap okuma işi bittikten sonra dört rekât namaz kıl ve ardından kuşluk vaktine kadar Allah’ı teşbih et! Bu namazın sevabı, özellikle cuma günleri, oldukça büyüktür, iktidar koltuğunda ya da yalnız başına iken şu duayı devamlı oku: “Allahümme salli ala Muhammedîn ve alâ âli Muhammed”. Yine o günde imkân bulabilirsen, Allah için sadakalar ver! Haftanın bir gününü bu şekilde Allah’a ayır ki, O da haftanın kalan günlerindeki hatalarını bu sebeple temizlesin.

Kaynakça:

1. İbrahim, 24

Resûl-i Ekrem (sallallahu aleyhi ve sellem) Efendimiz, “Gençlerinizin en iyisi, ihtiyarlarınıza benzeyenlerdir. İhtiyarlarınızın en kötüsü de gençlerinize benzeyenlerdir.”1 buyurmuştur.

İnsanı kötülüğe götüren şeylerden uzak durmakta ihtiyarlar gençlere kıyasla daha temkinlidirler. Bunun aksine gençler de arzu ve heveslerine uymakta yaşlılara nazaran kendilerini daha serbest hissederler. İşte bu hadis, gençlerin ve ihtiyarların bu özelliklerine atıfta bulunarak gençlerin en hayırlısının ihtiyarlara, yaşlıların en şerefli sinin de gençlere benzeyenler olduğunu ifade etmektedir.

Hayırlı gençlerin ihtiyarlara benzetilmesinden kasıt, kılık-kıyâfette birbirlerini taklit etmek veya saçların ağarması, dökülmesi, yüzlerin kırışması değildir.Manen benzetmekten bahsedilir.İman eden yaşlılar her an ölüm korkusuyla yaşarlar , ibadetlerini eksiksiz yerine getirmeye çalışırlar, kendilerini bu dünyanın yolcusu hissedip ahirete azık hazırlarlar.Bu manada hayırlı genç odur ki yaşlılar gibi her an ölümü hatırlar, ahiret için çalışıp çabalar, Allah’ın rızası peşinden koşar .

Diğer yandan yaşlıların en şerlisi olarak tanımlanan kişiler gençlere heveslenip özenenler olarak belirtilmiştir.Sebebi ise gençler döneminin en aktif zamanını yaşayan, ölümü akıllarının ucuna dahi getirmeyen kimseler olarak görülür.Bu manada kendisine ölümün yaklaştığı yaşlılar Allah’a itaatten ayrılıp gençlik heveslerinin peşine düşmesi onun şerli kimseler olarak gösterilmesine yol açmıştır.

Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) diğer bir Hadis-i Şerif’te ise : “Allah gençliğini Kendisine itaat dairesinde geçiren genci sever.”2 buyurmuştur.

Birçok hadisi şerifte de zikredilen bu önemli husus, gençlik çağlarının önemini bizlere hatırlatmaktadır. Rabbim bizleri :

Kanının deli gibi aktığı gençlik çağlarını,

Nefsi ve şehevi duygularının en zirvede olduğu ömrün o en hareketli safhalarını Allah’a ibadet ve taat çizgisi içerisinde geçiren, bahtiyar kullarından eylesin. Amin.

Kaynakça

1. (Heysemî, Mecmau’z-Zevaid, X/270; İbn Hacer, el-Metalibu’l-Aliye, III/3; Feyzü’-l Kadîr, 15:776).

2. (Abdullah b. Ömer’den r.a, Abdullah b. Mübarek, Kitabüz-Zühd ve’r-Rekaik,hadis n : 464 ; Acluni, Keşfu’l-Hafa 1/286 hadis no 748; Sehavi )

Osmanlı İmparatorluğunda Birlikte Yaşama Kültürü Üzerine Bir Vakıa Çalışması: 19. yy’da Bağdat Eyaleti

Osmanlı İmparatorluğu’nda birlikte yaşama kültürünün varlığına, hem imparatorluğun çok uluslu, çok dinli ve çok kültürlü olarak ömrünü tamamlaması hem de uzun ömürlü oluşu başlı başına birer delildir. Birlikte yaşama kültürünün oluşmasında imparatorluğun kurucu unsuru olan Türklerin devlet kurma ve farklı unsurları yönetme tecrübesinin yanında, imparatorluğun temel değerler sistemini oluşturan İslami değerlerin temel role sahip olması, en önemli etken olarak görülür. Müslümanların Hicret’ten başlamak üzere, başka inançlara mensup kurum ve kişilerle kurduğu ilişki biçimi1, birlikte yaşama kültürüne sahip olma geleneğini de birlikte getirmiştir. Bu değerlerin Osmanlı sisteminin merkezine oturtulmuş olmasında, özellikle kuruluş döneminde, tarikatların önemli roller üstlenmesinin etkili olduğu görülür.

Edebiyatımızda yapacağımız hızlı bir gezi, ötekileştirme ve dışlama kültürünün nasıl evrildiğine ilişkin çarpıcı veriler sağlar. Yunus Emre’nin Bir kez gönül yıktın ise o kıldığın namaz değil, yetmiş iki millet dahi elin yüzün yumaz değil dörtlüğü, hem bir öz eleştiri kültürünü hem de Müslüman olmakta esas olanın, dinin direği namaz kadar diğerine sevgi ve saygının olduğuna duyulan inancı da temsil etmektedir. E Aliye’nin Muhâdarât romanında, İstanbul dışından gelen Fâ- zıla’nm üvey annesi Calibe’nin güzelliği tarif edilirken, şiveli Türkçesinin temel güzellik unsuru olduğu görülür. Uşaklıgil’in Aşk-ı Memnu’sunda Beşir’in siyahı, Habeşî ve ailenin hizmetlilerinden olmasına rağmen ailenin normal bir üyesi olarak nazmın çekilmesi ve kanaatlerinin herhangi bir üye gibi dikkate alınması dikkat çekicidir. Bu durum Bilal-i Habeşî’in ilk Müs- lümanlardan olma şerefine nail olduğundan beri İslami kültürel değerlerin, ırkından ve renginden dolayı insanları dışlamayışım çağrıştırmaktadır. Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanlarında, bir konağın hizmetlileri ile hanımlarının aynı tandırın başında oturup ısınmaları, hizmetli kızların evin küçük beyleri ile evliliklerinin mümkün olduğu gözlemlenir, üstelik zengin oğ- lan-fakir kız zelzele veya kıvançları olmadan. Günümüzde bir ahir zaman dervişinin “kişi, masumların canını alan her hain kurşundan kendine bir yara almadıkça insan olamazönermesinde birlikte iyi olabilmenin, insanım diyen herkesin mesuliyeti olarak kaydedilmesi ise “ötekileştirme ve dışlamanın” nasıl dışlandığına dair kadim bakışın günümüze kadar uzanmış bir örneğidir. Hülasa bu örnekler, Reşat Nuri romanlarında net bir ötekileştirme sıfatı olarak kullanılan “dışarlıklı” kavramının 20. yy. başlarına kadar dolaşıma sokulmadığını göstermektedir. Bu tarihten itibaren yaygınlaşmaya başlayacak ötekileştirme ve dışlama kampanyası ise sadece gayrimüslim unsurları değil Müslüman ve İstanbul’dan olmayan geniş halk kitlelerini de hedef alacaktır.

Osmanlıda ötekileştirme ve dışlama kültürünün nasıl evril- diğinin anlaşılmasında tarih de edebiyat kadar önemli bilgiler sağlamaktadır. 19. yüzyılın başlangıcından itibaren Osmanlıda birlikte yaşamaya yönelik güçlüklerin ortaya çıkması ile yabancı müdahaleler arasındaki paralellikler, devletin gücünün azalması, paylaşılan pastanın küçülmesi ve dolayısıyla paydaşların karşı karşıya gelmeleri ile açıklanır. Bu makalede, “bu güçlükler mi yabancı müdahaleyi hızlandırmış yoksa yabancı müdahale mi birlikte yaşama kültürünü olumsuz etkilemiştir” sorusuna, Bağdat Eyaleti örneğinde ve 1798–1856 tarihi kesitinde cevap aranmaktadır. Bu çerçevede, önce Osmanlı toplumunda birlikte yaşama kültürünün hukuki ve tarihsel arka planına bakılacak, ardından da bu kültürün 19. yüzyıl Bağdat Eyaleti’nde hasara uğraması, uluslararası siyasi gelişmelerle birlikte değerlendirilecektir.

1 Medine Vesikası ya da Birlikte Yaşama Anayasası için Bkz. Ahmet Da- vutoğlu, “Devlet”, DİA, C. 9, s. 237; R. B. Serjeant, The Sunnahjami’ah, pacts with the Yathrib Jews, and the Tahrim of Yathrib: Analysis and translation of the documents comprised in the so-called “Constitution of Medina.” Bulletin of theSchool of Oriental andAfrican Studies”, University of London, Vol. 41, №1. 1978, s.4.

Osmanlı Toplumunda Birlikte Yaşama Kültürüne Kısa Bir Bakış

Modern zamanların, farklı etnik, dinî ve mezhep ve bölgesel unsurların birlikte yaşaması kültürüne mani olarak görülen dışlama ve ötekileştirme gibi olgularının, kadim Osmanlı toplumunda ulus devletlere nazaran seyrek görüldüğü söylenebilir. Osmanlıda farklı unsurların birlikte yaşamasını mümkün kılan sistem ve bu sistemin kavramları, günümüz dünyasının kavram ve önceliklerinden farklıdır. İmparatorluğun değerleri adaleti, rıza ve ihtiyar olmayı modern dünya ise hürriyeti öncelemektedir. İmparatorluğun hemen her bölgesinden ve çok çeşitli etnik unsurlarından gelen devlet adamları, ulema sınıfı mensupları, tarikat şeyhleri ve edebiyatçılar gibi toplumda önemli bir yere sahip olan kimselerin Buharî, Pargalı, Kayserili, Erzurumlu, Merzifonlu, Nevşehirli, Lofçalı, Bayburtlu, Halebî gibi sıfatlarını tüm Osmanlı topraklarında kullanabilmiş olmaları, bölgesel ve etnik ötekileştirmenin önemsiz olduğunu göstermektedir. Bu kimselerin bu sıfatlan taşımaktan ne iftihar ettikleri ne de yüksündükleri, sadece otantik köklerine işaret ettikleri neredeyse kesindir.

Bu kültürün nasıl oluştuğu hakkında, İslamiyet’in Arap Yarımadası dışına taşınmasındaki seyrine yönelik iktisat tarihçisi Heyd’in görüşleri dikkat çekicidir. Müslümanların savaş sırasında dahi ekilmiş topraklan ve toprağa bağlı olan halkı gözetmeleri, fethettikleri ülkelerde egemenlik haklarını sıkılganlıkla örgütlemeleri, gittikleri yerdeki yerel kültürü ve hukuku örfî hukuk olarak tanımaları sadece fetih sürecini ve İslamiyet’in kabul edilme sürecini hızlandırmaz, aynı zamanda ticari hayatı ve ekonomik gelişmeyi de teşvik eder. Dünyanın değişik yerlerinden gelen insanların kaynaşmasını temin eden haccm, iktisadi kalkınmayı hızlandırdığını iddia eden Heyd, bu kalkınmayı da üretime yani el emeği ihtiva eden metalara değer verilmesi ve Kur’ân-ı Kerim’e göre Cenab-ı Hakk’m bundan hoşnut olması ile ilişkilendirir.

Goodwin, belli Arap kabilelerinin hâkimiyetinde olan Şam’dan farklı olarak Hilafet’in merkezi olan Bağdat’ın, Arap- lardan başka Türkmen, Hint, Acem ve başka unsurları da içermesinin İslam’ın evrenselleşmesindeki rolü üzerinde durur. Ona göre Bağdat merkezli olarak kurulan Abbasi Devleti’nin (750–1258) dili Arapça olmuşsa da, çok kültürlü karakterinde Arap kanı gittikçe seyrelmiş tir. İslam hukukundan bir sapma olarak değerlendirilen ve Emevî Devleti’nin yaygın olarak istismar ettiği mevâlî uygulamasına karşı çıkan Abbasiler, eşitlik ilkesine önem vermişlerdir. Abbasi Devleti, 1258 yılındaki Moğol istilasını takiben dağılmaya başlamış, bilim, sanat, kelam, idare ve mimari gibi alanlardaki birikimi Çin’den Ispanya’ya kadar dünyaya dağılmış, askeri dehası ise İslamiyet’i Doğu Avrupa’nın derinlerine kadar taşıyacak Türklere aktarılmıştır.

Birlikte yaşama kültürünün inşasında tarikatların, Selçuklu devrinde ve Osmanlı Beyliği’nin devlet olarak teşekkülünde kurucu unsurlardan olmasının büyük payı olduğu görülür. Tarikatların bu etkisinin, Peygamber ve Ehl-i Beyt sevgisi sayesinde, Şiî ve Sünnî karşıtlığını önemsizleştirdiği iddia edilir. Şihabeddin Sühreverdî (ö. 1234), Evhadeddin Kirmanî (ö. 1237), İbn Arabî (ö. 1240), Şems-i Tebrizî (ö. 1247), Ahi Evran (ö. 1261), Mevlâna Celâleddin Rûmî (ö. 1273), Sadreddin Ko- nevî (ö. 1273), Yunus Emre (Ö.1342) gibi düşünürler, yalnızca halkın değil devlet adamlarının üzerinde de tesirli olmuşlar ve gayrimüslimlere yönelik devlet davranışını şekillendirmişlerdir. Bir dizinde bir ceylanı diğerinde bir aslanı sulh içinde tutabilmekle tasvir edilen Horasan Erenleri’nden Hacı Bektaş-ı Velî’nin, Anadolu’nun İslamlaşmasındaki rolüne Evliya Çelebi işaret etmektedir. Barkan, bu süreci, “Osmanlı İmparatorluğu teessüs etmeğe başladığı zaman, bu kadar geniş hudutlar içinde kaynaşmakta olan bir âlemin dört bucağında tekevvün eden dini ve sosyal cereyanları, bilgi ve tecrübeye sahip insanları ve manevi kuvvetleri kendi arkasında buldu.” cümlesiyle özetler.

Barkan’a göre Köprülü, imparatorluğun muhtelif unsurlardan oluşmasını, her büyük imparatorluk için sarayın bir müddet sonra atsızlar ve soysuzlardan mürekkep bir Kapu- kulu sınıfı yaratması ile açıklar. Bu durum Abbasi ve Bizans Devletlerinde olduğu gibi Osmanlıda da kozmopolitleşmeyi beraberinde getirmiştir. Kozmopolitleşme ise geniş kitlelerin merkeze yönelik nza ve beklentilerini artırdığı gibi devletin meşruiyetini de derinleştirmiştir. Guy Burak, Abbasi ve Osmanlı hukuk sistemlerindeki benzerliğe işaret ederek Osmanlılann da Abbasiler gibi Hanefi Mezhebini takip ederek, hukukun üstünlüğü ve yargıçların bağımsızlığı ilkesini tatbik ettiğini iddia eder. Dil konusunda da, Abbasi Devleti’nin sözü edilen birikiminin Osmanlı tarafından devralmdığı ve sürdürüldüğü görülür. Kamus-i Türkî’nin dayandığı eserlerden birisinin, Abbasiler devrinde yazılmış olan Hulasa-i Abbasi Lügati’ olması, bu tevarüsün ve uzun dönemli etkinin önemli bir göstergesidir.

Fatih’le başlayan klasik dönemde gayrimüslimlerin durumu, İslam hukukunun bir gereği olarak kanunî bir zemine oturtulmuştur. Bir bölgenin Darü’l İslam’a katılmasından sonra buradaki kitap ehlinin bir ahitname, hukuk ve himaye bahşedici bir ahit ile İslam devletinin idaresi altına girmesinden doğan bir teşkilat olarak tanımlanan Osmanlı millet sistemi, gayrimüslimlerle birlikte yaşamayı mümkün kılan bir yapıdır. Lewis, Ortadoğu’daki gayrimüslim nüfusu değerlendirirken, İslam İmparatorluğu’nun kurulmasıyla bölgede Hristiyan nüfusun yok edilmediğini, bölgeye Haçlılar gelene kadar Müslüman komşuları ile birlikte barış içinde yaşadıklarını belirtir. Ancak Haçlıların çatışma ve şüphe miraslarının bu ilişkiyi bozduğu kaydedilir. Lewis, Batıkların bölgeye tekrar girişlerinde aynı Hristiyan tebaanın, Batının giriş kapısı olduklarını da kaydeder. Basra ve Bağdat’ta İngiliz konsoloslarının, herhangi bir sebeple yerlerinden ayrılma durumunda vekil konsolos olarak yerlerini hemen her zaman Osmanlı tebaası Ermeni tüccarlara bırakmaları, Konsoloshane personelinin aynı insanlardan seçilmesi, Lewis’in iddiasını desteklemektedir.25

Batıkların Osmanlı ülkesine girişlerinde Hristiyan tebaanın nasıl rol oynadığıyla ilgili dragomanlık mesleği önemli bir örnek oluşturmaktadır Avrupalı devletler dragoman, acente, perakendeci ve denizci gibi personellerini Osmanlı tebaası olan gayrimüslimlerden seçerler. Dragomanlann bir himaye/ protege-sistemi ile “beratlı” olarak konumlandırılması, hem Osmanlı tebaası olma vasfını muhafaza etme hem yabancı devletler için çalışma hakkını sağlamıştır. Ancak iki hukuki statüyü aynı anda elinde bulundurma hâli, istismar edilmiştir. 1795’te İngiltere büyükelçisi Robert Liston, bazı dragomanlann ellerindeki patenti dahi okuyamadıklarını rapor etmiştir27 Hristiyan unsurların ayrıcalıklı ve Avrupalılar lehine konumlanışı, 1856 Islahat Fermanı ile gelen haklarla da birleşince Osmanlı tebaasının tepkisi ile karşılaşmış, ancak bu hakların artırılmasından kaynaklı çatışmaların, gayrimüslim unsurların kendi aralarında daha yaygın olduğu görülmüştür.

Birlikte yaşama kültürünün hem geliştirildiği hem de uygulandığı bir serhat eyaleti olan Bağdat, belki de bu özelliği yüzünden de bu kültürün bozulmasında rol oynamış yabancı müdahalelerin hedefi hâline gelmiştir. Bu yabancı müdahaleler, o tarihe kadar birlikte yaşayabilmiş farklı unsurların aralarına husumet sokulması, müreffeh “yeni hayatlar” vaat edilmesi, dönüştürülmesi ve araçsallaştırılmalarıyla gerçekleştirilmiştir.

Osmanlı Bağdat’ında Birlikte Yaşama Kültürü ve Yabancı Müdahaleler

Osmanlı Irak’mda çeşitli etnik ve dinî unsurlar ve bu unsurlar üzerinden bu coğrafyaya nüfuz etmeye çalışan yabancı müdahaleler olmasına rağmen Bağdat Valilerinin, burada siyasi varlıklarını ve görece istikran sürdürebilmeleri, millet sisteminden başka siyasi yetkinlikleri, becerileri ve güçlü devlet adamları olmaları ile de ilgilidir. Zira, yabancı müdahaleler ve reformlar, bu sistemin dokusunu hasara uğratmış fakat Bağdat Valileri, merkezin de katkısıyla, istikrarı temin etmek için yeni şartlara değişik ölçülerde uyum sağlayabilmişlerdir.

Lloyd, 1500’lere kadar İran nüfuzu nedeniyle baskı altında olan sünnî ve gayrimüslim unsurların statüsünün normalleşmesini, Osmanlı idaresinin Bağdat’ta tesis edilmesi ile başlatır. Dört sünnî mezhepten biri olan Hanefiliğin kurucusu İmam-ı Âzam Ebû Hanife ile büyük mutasavvıflarından Abdülkadir Geylanî’nin türbelerinin Bağdat’ta bulunması ve aynca Hindistan Müslümanları ile bağlantı noktası oluşturması, bölgenin Osmanlı Devleti açısından önemini artırmıştır. Safevî Devletinin, Osmanlının Doğu ile-Türkistan ve Hindistan’a temas etmesini önleyecek coğrafi bir blok olarak konumlanışı, bu bloğu aşmak için Osmanlı Devletinin Basra Körfezinde siyasi etkinliğini zorunlu hâle getirmiştir. Hz. Ali’nin mezarı ve ate- bât tabir edilen Şiîlerin kutsal mekânlarının ve Necef, Kerbelâ, Kâzımiye ve Samarrâ gibi şehirlerde Şiî imamların mezarlarının bulunması ise Şiî Müslümanlar açısından Bağdat’ın önemine işaret etmektedir.

Sultan Süleyman’ın Halife-i Rûy-i Zemin sıfatını taşımaya başlamasıyla tüm dünya Müslümanlanna verdiği kapsayıcı mesaj kadar, 1534’de Bağdat’ı fetheder fethetmez yukarıda zikredilen dinî mekânları ziyaret etmesi ve onanmlannı yaptırmasıyla Bağdat Şiîlerine verdiği mesaj da önemlidir. 1639 Kasr-ı Şirin Anlaşmasından sonra 1732, 1743 ve 1747 tarihlerinde İran’ın Bağdat’a girme çabaları akim kalmış ve İran-Bağdat Eyaleti sının 1890 yılma kadar küçük çaplı sınır mücadeleleri haricinde istikrarını korumuştur. 1650’lerde Bağdat’taki Osmanlı idaresi modern Arabistan’ın toprakları olan Necid ve Ahsa’ya kadar uzatılmış, şiî ve sûfi pratiğini sapma olarak kabul edip Osmanlı idaresini reddeden Necid kökenli Vahha- bilerin 1801’de Kerbelâ ve Necef gibi kutsal bölgelere saldırılan durdurulmuştur. En etkin Bağdat Valilerinden birisi olan Davut Paşa (1817–1831), dinî bilgisinin enginliği sayesinde sünnî ve şiî ulema ile devlet ilişkilerini etkin bir şekilde yönetebilmiş, eyaleti Vahhabi akımından koruyabilmiş ve Vahhabiler’e karşı ulemanın desteğini devletin yanma çekebilmiştir.

Bölgede İngiliz görevli E Jones, bir mektubunda, Yahudile- rin ve Hristiyanlann başka yerlerde sahip olmadıkları imtiyazlara burada sahip olduklarını ve gayrimüslim unsurların fazlasıyla hoş görüldüklerini kaydetmektedir. Ödemekle yükümlü oldukları yıllık vergilerin haraçtan ibaret olduğunu kaydeden F. Jones, bu verginin gayrimüslimleri, zavallı Müslümanların mecbur olduğu askerlik hizmetinden muaf tuttuğunun da altını çizmektedir. Yahudilerin tüm Osmanlı ülkesinde, diğer hiçbir Avrupa ülkesinde sahip olmadıkları toplumsal mevkilerinden bahseden E Jones, Osmanlı ülkesinde tüm Hristiyan mezheplerinin kendi kilise ve mezarlıklarının bulunduğunu da kaydetmektedir. Massacre/ kılıçtan geçirme gibi uygulamaların ender olduğunu da belirten E Jones, bunun Müslümanlar da dahil sadece devlete karşı isyan eden gruplar için uygulandığını tespit etmekte, Hristiyanlann burada mutlak bir özgürlüğe sahip olmasalar da huzur içinde yaşadıklarım eklemektedir.

Bağdat’ta birlikte yaşama kültürü, bölgenin uluslararası siyasetin merkezine çekilmesi ve dünya güçlerinin buradaki siyasi hesaplaşmaları nedeniyle bozulmaya başlamıştır. Bu da bölgedeki farklı unsurları himaye etmek suretiyle kendi yanlarına çekme çabasıyla gerçekleşmiştir. Bağdat’ta farklı unsurların himayesi önce Fransa-İngiltere daha sonra Rusya-İngiltere nüfuz mücadelesinin bir uzantısı olarak ortaya çıkar. İngiltere’nin Doğu’ya yönelmesinin arkasındaki sebepleri, bu ülkenin Kuzey Amerika’daki kolonilerini kaybetmesi ile açıklayan Perry, bu süreçte misyonerliğin rolünü bir nüfuz artırma aracı olarak tanımlar. Katoliklerin Fransız Devrimi nedeniyle güç kaybetmesi, protestanlann güçlenmesi ile sonuçlanmıştır. Katoliklerin nüfuz boşluğunu ulusal kiliseler üzerinden dolduran ulus devletler, misyonerlik faaliyetlerini ulusal çıkarları doğrultusunda kullanmışlardır. Protestan misyonerlik faaliyetleri, sömürgeciliğin bir aracı hâline gelmiştir. Misyonerliğin başlangıçta Yahudileri hedeflediği görülmektedir. London Society, İngiltere’nin misyonerlik faaliyetlerini yürüten en önemli kurumdur. Avrupa Yahudilerine yönelik faaliyetlerinden sonra Osmanlı topraklarında yaşayan Yahudiler de topluluğun ilgi alanına girmiştir.

İngiltere’nin Bağdat Konsolosu Jones, 1798’de Bonapar- te’nin Mısır’ı işgalini takiben, Bağdat’ı Fransız unsurlardan temizlemek üzere bölgeye atanır. Jones’un halefi Rich (1808–1821) ise atandığı tarihten itibaren Bağdat’ın gayrimüslim unsurlarını Bağdat Valisi aleyhine kışkırtmaya başlar. Misyonerlik faaliyetlerini de yönlendiren İngiltere Bağdat Konsolosları, Fransızlardan sonra Rusya ile rekabet etmeye başlarlar. Kural bellidir: Daha çok unsuru kendi tarafına çeken devlet, Bağdat’ta daha fazla nüfuz elde edecek ve Uzak Doğu üzerinde etkin olacaktır. Avusturya Manastırı’nm 1815’te Rich’e Bağdat Katoliklerinin himayesi ruhsatını vermesi, Bonaparte’a karşı Avusturya-İngiltere ittifakının bir uzantısıdır. Heterodoks Ye- zidiler de Rich’in ilgi alanına girer. Rich, Yezidileri cesur, canlı ve misafirperver olarak tanımladıktan sonra İngiliz yönetimi altında onlardan pek çok mana çıkartılabileceğini belirtir. Bayan Rich’in, kralın doğum günü kutlamalarına Bağdat halkının iştirak edişine yönelik değerlendirmesinde, İngiltere Kralı için Bağdat halkının yeni padişahı tabirini kullanabilmiş olması ve Rich’in Yezidilere yönelik görüşleri, hülasa kendilerine biçtikleri veya verilen misyonun kapsamı ile resmî görev kapsamları açık bir çelişki hâlindedir. Bu faaliyetlerin Davut Paşa tarafından fark edilmesi ise konsolosla Valinin karşı karşıya gelmesiyle ile sonuçlanmıştır.

Rich’ten sonra Bağdat Konsolosu olan ve Ermeni tebaadan bir hanımla evli olan Taylor’un (1822–1843) Bağdat Erme- nileri ile olan ilişkileri artık organik ilişkilerdir. Şiraz’da okul müdürü olarak görev yapacak Zaremba adında bir Ermeni’nin maaşı, Misyoner Groves ve Taylor tarafından ödenir. Bu kardeşlerinin yeterince Hristiyanlaşmadığım imlemek için Zaremba, hâlâ keskin bir Ermeni bulunarak eleştirilmektedir. Ermeni tüccarlann bu süreçte din kitapları ticaretiyle iştigal ettikleri görülmektedir. Gerek İran gerek Osmanlı Devleti’ndeki kiliseler ve buralardaki papazlarla kadim ilişkileri olan Ermeni tüccarların, kitap ihtiyacı konusunda neredeyse bir tekel gibi çalıştıkları görülmektedir. Bağdat’ta Alman Yahudilerinin faaliyetlerini de gözlemleyen ve onlarla rekabet içinde olan Groves, Bağdat Ya- hudilerine İngilizce ve Eski Ahit öğreterek onların tanassuruna vesile olacağına inanır. Bağdat Yahudilerinin misyonerlik faaliyetlerine karşı, buralı Müslümanlardan ve Hristiyanlardan daha tepkisel olduğu da kaydedilir. Diğer taraftan yoksul Yahudi çocuklarının eğitim ihtiyaçlarının bir fırsat olduğu, acilen onlara İbranice olarak eğitim verecek personele ihtiyaç duyulduğu, bunun tanassur etmeleri için çok önemli bir aşama olacağı ifade edilmektedir. Bağdat’ta birçok Yahudi’nin İngiliz himayesinde olmasının işlerini kolaylaştıracağı da eklenmektedir.

1848–1849 senelerinde “London Missionary Society” tarafından ilave bir görevle görevlendirilen devrin Bağdat Konsolosu Rawlinson (1843–1849 ve 1851–1855), bu maksatla Hristiyanlann yaşadığı bölgelerde araştırmalar yapar. Kendisinden Hebrew lisanındaki birikimi noktasında da istifade edilir. Bir mektubunda Türk Ermenistan’ı diye bahsettiği bölgedeki Ermenilerin pozisyonuna yönelik değerlendirmeler yapar. Bu durum bir taraftan da Kırım Savaşı sonrasında Paris Konferansındaki gayrimüslim tebaaya yönelik konuların savaş sürecinde belirginleşmeye başladığına da işaret etmektedir. İngiltere’nin bu süreçte çekindiği konulardan birisi de, Rusların, Ermenileri kendi taraflarına çekerek Hindistan’a giden yeni bir kanalın bu vesileyle açılmasıdır.

1856 Paris Konferansı, meseleye bir de dinî boyut kazandırır. İngiltere, Osmanlı İmparatorluğu bünyesinde reformların uygulanmasının takibi çerçevesinde Hristiyan tebaanın himayesine soyunacaktır. Bağdat Vilayeti’nde 1856’ya gelindiğinde Konsoloshane ile gayrimüslim tebaa arasında iktisadi çıkarlara da dayanan bir işbirliği çoktan tesis edilmiştir. Ko- cabaşoğlu’nun Islahat gözcülüğünden reform jandarmalığına geçiş olarak nitelendirdiği bu süreçte, konsolosların istihbarat ve denetim fonksiyonu, İngiltere’nin Osmanlı içişlerine müdahale hakkını meşru hâle getirmiştir. İngiltere, 1798’den beri himaye ederek kendisine bağlı ve bağımlı kıldığı gayrimüslim unsurlar üzerinde Paris Konferansı ile üstlenmiş olduğu reform jandarmalığı rolünü icra edebilecektir. Gayrimüslim tebaanın himayesi İngiltere açısından Irak içişlerine müdahil olmanın bir aracı olmakla beraber stratejik bir önem de taşımaktadır. Rawlinson’m, özellikle Kırım Savaşı öncesinde ve sırasında Rusya’nın Hindistan’a ulaşma noktasında Irak gayrimüslimlerini kendisine basamak olarak kullanma tehlikesi ve Rus ajanlarının faaliyetlerini düzenli olarak İngiliz Dışişlerine rapor etmesi, savaş sonrası için İngiltere’nin Hristiyanlann himayesi noktasındaki farkmdalığım artırmıştır.

Ancak Hristiyanlann bu şekilde himaye edilmesi Kürtle- rin, özellikle Musul ve Süleymaniye’de tepkisi ile sonuçlanır. 16 Mayıs 1854 tarihinde Musul Amerikan Misyonerlerinin bölgedeki İngiliz konsolosları ile işbirliği ve bu cemiyetlerin Konsolosluğun buradaki birikiminden istifade ettiği değişik kaynaklar tarafından teyit edilmektedir. Başka bir evrak, Musul’da Kürtlerin isyanı ekseninde Fransız-İngiliz işbirliğini de göstermektedir. Böylece Fransa karşıtlığı ile başlayan Bağdat temsili, 60 sene sonra Hristiyanlann Rus nüfuzuna karşı himayesi için Fransa işbirliği ile devam etmiştir.

Bağdat’ta toplumsal dokuyu temelden sarsan ve sıkıntıları günümüze kadar süren Şiî unsurların kışkırtılması, İngiltere tarafından muhtelif araçlar kullanılarak yapılmıştır. Bunlardan biri de, Hindistan’dan Sultan Gaziuddin Haydar’m (18141827) Necef ve Kerbela mücahitlerine dağıtılmak üzere bağışladığı ve Oudh Bequest adı verilen, dağıtımı 1840’lardan I. Dünya Savaşı’na kadar sürecek olan büyük çaplı hayırdır. Longrigg’in “İngiltere’nin hayırseverliği” olarak takdim ettiği66 Oudh Bequest konusunda Litvak, farklı düşünür. Ona göre bu bağış, Şiî ulemanın Bağdat’taki önem ve kullanışlılığını anlayan İngiltere tarafından istismar edilmiş ve mirasa tevarüs edenler İngiltere’nin yanma çekilmiştir.

İngiliz Konsolosları gayrimüslim tebaadan başka Kürt ve Arap aşiretlerini de kendi yanlarına çekme yoluna gitmişlerdir. Bağdat Valileri, kuzeyde Kürt aşiretlerini, oluşturdukları siyasi ve askerî mutabakatın bir parçası hâline getirdikleri an Bağdat’ta siyasi istikrarı ve de İran sınırında sükûneti temin etmişlerdir. Nevvar, Rich’in Süleymaniye’de Baban Beylerini birbirlerine karşı kışkırtması sonucu bu beylerden Abdullah Paşa’yı kendi tarafına çektiğini tespit eder. Rich, Süleymaniye Mütesellimi Mahmut Paşa’nm Davut Paşa’ya anlaşılmaz bağlılığının ve saygısının sadece dinî duygularından kaynaklandığını belirterek Mahmut Paşa’nm Davut Paşa’dan “Efendimiz” diye bahsetmesini melankoli olarak değerlendirir.69 Kınm Savaşı sırasında ise Ruslar ve İngilizler Kürtleri kendi taraflarına çekme kavgasına girerler.70

Sonuç

Bağdat’ta Arap aşiretlerinin Osmanlı aleyhine kışkırtılmaları ve İngiltere tarafına çekilmeleri, Batı tipi Arap milliyetçiliğinin doğmasını ve buradaki sistemle çatışmasını da beraberinde getirmiştir. Doğal olarak mevcut yapıyla Batı tipi milliyetçilik arasında hem terim hem de tarihî arka plan açısından da uyuşmazlıklar olmuştur. Bizatihî millet sözünün (nation) ve milliyetçilik (nationalisme) gibi terimlerin tercümesi olamayacağı açıktır. Babıâli ise bu yabancı müdahalelere Tanzimat’ın bölgede uygulanması, Mekteb-i Sultanîlerin yaygınlaştırılması, aşiretlerin iskânı, tanmm modernleştirilmesi gibi merkezî reform politikalarıyla mukabele etmiştir. Kurşun’a göre BabIâli’nin, eyaletin merkezle bağını güçlendirme siyasetinin uzantısı olan reformlar, İngiltere’nin nüfuz kurma tazyikini artırmıştır. Ortaylı, 19. yüzyılda Osmanlı millet teşkilatının yeniden düzenlenmesini; asnn çetin şartlan da göz önüne alındığında, dahiyane bir buluş olarak değerlendirir. 73 Özetle II. Abdülhamit devrinin, eğitimin geliştirilmesi, tanm ve idari alandaki reformlar ve Aşiret Mektepleri gibi uygulamalarıyla, Bağdat’taki birlikte yaşama kültürü restore edilmeye çalışılmış, ancak bu kültür I. Dünya Savaşı ile birlikte ortadan kaybolmuştur.

Kendisi de Iraklı olan Tikritî, Osmanlı yönetiminin bu çok uluslu, çok dinli ve çok kültürlü bölgedeki başarısını, I. Dünya Savaşı’ndan bugüne değin yaşanmış gelişmelerin de ışığında şöyle değerlendirmektedir: “19. yüzyıl’m sonlarında bugün Iraklı denen insanların çoğunluğu, kendilerini, Basra’dan Bosna’ya, Kars’tan Kahire’ye kadar uzanan Müslüman Osmanlı teşebbüsünün üyeleri olarak hissederlerdi. Osmanlıdan bugüne Irak’ıyöneten modernyöneticilerin, dört yüz sene boyunca burayı yöneten Osmanlıların başardığı bağlılık ve birlik seviyesine ulaştıkları hayli şüphelidir. Irak’ı Osmanlılardan başka hiçbir güç, ne Babilliler ne Asurlular ne Acemler ne Romalılar ne Partlar ne Sasaniler ve hatta ne Abbasiler bu kadar uzun süre ve bu kadar iyi yönetebilmişlerdir.” Bu kültürün yabancıların müdahalesiyle ortadan kalkması sürecinde paradoksal bir şekilde ve Tikriti’nin ifadeleriyle bir yandan İstanbul’da Mekteb-i Mülkiye gibi okullarda eğitilmiş Arap idareciler Osmanlı’ya karşı İngiliz teşvikiyle Modern Irak’ı kurmuş, diğer yandan Altıncı Ordu-yu Hümâyûn’da tecrübe kazanmış ya da Mekteb-i Harbiye’de eğitim görmüş Arap subay ve askerler de aynı dönemde Çanakkale’de şehit düşmüşlerdir. Himaye ve misyonerlik faaliyetleri ile yeni bir hayata inandırılan gayrimüslim tebaanın çoğunluğu ise yurtlarım terk ederek başta Amerika olmak üzere çeşitli Batı ülkelerine göç etmişlerdir.

Dr. Nurcan ÖZKAPLAN YURDAKUL

Kaynakça

1. Meselâ bk. el-Enfâl 8/63; İbn Hanbel, el-Müsned, II, 400; V, 335.
2. Âl-i İmrân, 3/113–115.
3. 23 Amerikan deniz tarihçisi A.T. Mahan’m 1902’de icat ettiği ‘Orta Doğu’ ifadesine kadar bölgeyi tanımlamak için kullanılan ifade ‘Yakın Doğu’ kavramıdır. Bu ifade, Arabistan’la Hindistan arasındaki bölgeyi; Basra Körfezini ‘merkez’ olarak konumlandıran bir anlayışla geliştirilmiştir. Lewis’e göre İngilizler ‘Near/Yakm’ sıfatını her şeye rağmen bölgeyi